An toàn trực tuyến là trách nhiệm chung
An toàn số trẻ em là khả năng được tiếp cận môi trường trực tuyến có bảo vệ, nhận biết nguy cơ, ứng xử phù hợp và tìm được trợ giúp khi gặp tình huống không an toàn. Không một gia đình nào có thể tự mình tạo ra điều đó: rủi ro xuất hiện trên nền tảng, ứng dụng và mạng lưới quan hệ vượt khỏi tầm kiểm soát của cha mẹ. Internet đem lại cơ hội học tập, kết nối và tiếp cận tri thức, nhưng cũng mở đường cho lừa đảo, bắt nạt, thông tin sai lệch và nội dung không phù hợp lứa tuổi. Trí tuệ nhân tạo còn khiến hình ảnh, video và giọng nói giả mạo khó phân biệt hơn. Bởi vậy, bảo vệ trẻ trên mạng không thể dừng ở lời dặn “đừng chia sẻ thông tin” hay cấm dùng thiết bị; trẻ cần kỹ năng thực hành, người lớn cần biết lắng nghe, còn dịch vụ số phải có trách nhiệm giảm thiểu nguy cơ.
Quyết định số 2033/QĐ-TTg, ký ngày 23-10-2026, phê duyệt Chiến lược quốc gia về phát triển trẻ em giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045; chiến lược yêu cầu xây dựng không gian số an toàn, lành mạnh và chủ động ứng phó nguy cơ từ công nghệ mới. Đây là định hướng đáng chú ý, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc biến mục tiêu thành hỗ trợ cụ thể, dễ tiếp cận trong đời sống của trẻ.
Từ hoạt động cộng đồng đến kỹ năng có thể sử dụng
Vinamilk tham gia truyền thông và giáo dục kỹ năng sống tại trường học, workshop và chương trình cộng đồng, đồng thời dùng các kênh kết nối quen thuộc với gia đình để đưa thông điệp an toàn số đến gần hơn. Từ tháng 9/2026, doanh nghiệp trở thành thành viên Liên minh Niềm tin số do Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, khởi xướng và đồng hành với chiến dịch “Không một mình”. Cách tiếp cận này có giá trị khi biến kiến thức trừu tượng thành tình huống trẻ có thể tập xử lý. Tại Ngày hội An toàn trực tuyến diễn ra ngày 31/10 và 1/11 ở phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, khoảng 200.000 lượt người tham quan, trải nghiệm các hoạt động tương tác về dữ liệu cá nhân, rủi ro trực tuyến và ranh giới an toàn. Một học sinh tham gia cho biết điều em nhớ nhất là cách nhận diện nguy cơ và tìm người hỗ trợ, chứ không phải trò chơi hay phần quà.
Quy mô hưởng ứng cho thấy hoạt động phổ cập có thể mở rộng: sau hai tuần, chiến dịch được hơn 1.450 trường học hưởng ứng, tổ chức hơn 1.800 workshop, tọa đàm và hoạt động tương tác. Nhưng số lượt tham gia chỉ là bước đầu. Tiêu chuẩn thành công nên là trẻ biết từ chối yêu cầu đáng ngờ, bảo vệ thông tin cá nhân và báo cho người đáng tin cậy khi gặp nguy hiểm—những kỹ năng an toàn mạng cần được củng cố lặp lại, không chỉ học trong một ngày hội.
Mỗi bên có một phần trách nhiệm
Gia đình tạo nền tảng tin cậy: cha mẹ cần trò chuyện thường xuyên, hướng dẫn trẻ giữ kín dữ liệu cá nhân và nhận diện dấu hiệu lừa đảo, thay vì chỉ giám sát hoặc cấm đoán. Nhà trường có thể đưa kỹ năng an toàn số vào hoạt động giáo dục thường xuyên, từ nhận biết tài khoản giả đến ứng phó với bắt nạt và xâm hại trực tuyến. Trẻ sẽ dễ lên tiếng hơn nếu các em tin rằng khi kể về sự cố, mình được giúp đỡ chứ không bị trách phạt.
Doanh nghiệp có trách nhiệm khác với gia đình: nền tảng và dịch vụ số cần công cụ bảo vệ người dùng nhỏ tuổi, kênh báo cáo thuận tiện, xử lý nội dung vi phạm và hạn chế thu thập, sử dụng dữ liệu trẻ em trái quy định. Các doanh nghiệp ngoài lĩnh vực công nghệ có thể góp phần phổ biến thông tin, kết nối gia đình với chương trình giáo dục và hỗ trợ các sáng kiến cộng đồng; sự tham gia của họ hữu ích nhất khi đi kèm nội dung chính xác, liên tục và không thay thế trách nhiệm của nền tảng.
Cơ quan công cần phối hợp phòng ngừa, tiếp nhận và xử lý vụ việc, đồng thời giúp trẻ và gia đình biết tìm hỗ trợ ở đâu. Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2030, 85% học sinh được trang bị kỹ năng số; đến năm 2035, tỷ lệ này là 95%. Chiến lược cũng yêu cầu đến năm 2027, mọi xã, phường, đặc khu có người phụ trách công tác trẻ em, kênh tiếp nhận thông tin và khả năng kết nối Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Những mốc này biến lời kêu gọi chung thành trách nhiệm có thể theo dõi.
Liên minh phải tạo được đường dây hỗ trợ thực chất
Liên minh Niềm tin số có thể giúp các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia và cộng đồng phối hợp thay vì làm những chiến dịch rời rạc. Tuy nhiên, một liên minh chỉ có ý nghĩa khi thông điệp được nối với hành động: trẻ biết tìm ai, phụ huynh biết báo ở đâu, trường học biết chuyển vụ việc thế nào và nền tảng phản hồi ra sao. Chiến dịch “Không một mình” nhấn mạnh việc khuyến khích trẻ lên tiếng, tìm hỗ trợ và xây dựng kết nối tích cực; đó là hướng đúng, nhưng cần được duy trì ngoài thời gian diễn ra sự kiện.
Bảo vệ trẻ trên mạng không phải dựng một bức tường để ngăn các em tiếp cận công nghệ. Mục tiêu hợp lý hơn là giúp trẻ có năng lực tham gia an toàn, trong khi người lớn và các tổ chức sẵn sàng can thiệp khi rủi ro xuất hiện. Gia đình tạo niềm tin, nhà trường dạy kỹ năng, doanh nghiệp giảm nguy cơ trong dịch vụ và cơ quan công bảo đảm đường tiếp nhận, xử lý. Chỉ khi các vai trò ấy bổ trợ cho nhau, an toàn số trẻ em mới trở thành năng lực thực tế chứ không chỉ là khẩu hiệu.
