Từ kiến thức STEM đến vấn đề đời sống
Dự án công nghệ của học sinh là những giải pháp do các em thiết kế, vận dụng kiến thức khoa học và kỹ thuật để xử lý nhu cầu cụ thể trong cộng đồng. Hai giải Nhất tại Samsung Solve for Tomorrow 2026 cho thấy hướng đi ấy có thể chạm đến cả chăm sóc sức khỏe lẫn sản xuất nông nghiệp.
Ngày 31/10 tại Hà Nội, Samsung Việt Nam phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia và Bộ Tài chính tổ chức vòng chung kết, trao giải cuộc thi nhằm tìm kiếm giải pháp công nghệ cho vấn đề thực tiễn. Kết quả nổi bật không nằm ở việc học sinh đưa AI hay robot vào sản phẩm, mà ở chỗ các em bắt đầu từ những câu hỏi thiết thân: làm sao hỗ trợ người cần phục hồi vận động, và làm sao giúp nông dân phát hiện sớm rủi ro trong đất. Đó là cách tiếp cận đáng khuyến khích: công nghệ chỉ có ý nghĩa khi được đặt vào đúng nhu cầu của người sử dụng.
Robot phục hồi chức năng hướng đến người cần trị liệu
Đội NOVARISE của Trường TH&THCS FPT Đà Nẵng giành giải Nhất bảng A với dự án “Nẹp cánh tay robot trị liệu - REHAB Play Arm”. Sản phẩm ứng dụng robot để hỗ trợ trị liệu và phục hồi chức năng vận động cánh tay.
Đây là hướng ứng dụng công nghệ có giá trị vì đặt người bệnh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe vào trung tâm. Một thiết bị hỗ trợ phục hồi không chỉ cần thể hiện được khả năng kỹ thuật; nó còn phải phù hợp với quá trình trị liệu và dễ tiếp cận với người dùng. Nguồn thông tin về cuộc thi không nêu chi tiết cách thiết bị vận hành hay kết quả thử nghiệm lâm sàng, nên chưa thể kết luận về hiệu quả điều trị. Dù vậy, việc học sinh chọn một nhu cầu y tế cụ thể đã tạo điểm tựa tốt để dự án tiếp tục được đánh giá, hoàn thiện và thử nghiệm trong môi trường phù hợp.
AI cảnh báo ô nhiễm đất gắn với nông nghiệp
Ở bảng B, đội CDTD, Trường THPT FPT Cần Thơ, đoạt giải Nhất với CDGuard, hệ thống AI-IoT cảnh báo sớm nguy cơ cadimi khả dụng và hỗ trợ ra quyết định cải tạo đất trồng sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Dự án AI học sinh này nối công nghệ với một quyết định rất cụ thể của nhà vườn: khi có nguy cơ liên quan đến cadimi trong đất, cần cân nhắc cải tạo đất ra sao. AI và Internet vạn vật được dùng để hỗ trợ cảnh báo, chứ không thay thế hoàn toàn đánh giá chuyên môn hay quyết định của người trồng. Ý nghĩa của hệ thống nằm ở khả năng đưa thông tin môi trường đến gần hơn với sản xuất, trong bối cảnh kiểm soát chất lượng và an toàn nông sản ngày càng quan trọng. Muốn tạo tác động thực tế, bước tiếp theo sẽ là kiểm chứng độ tin cậy của cảnh báo và tính hữu ích của khuyến nghị tại địa phương.
Quy mô lớn tạo cơ hội, nhưng cần bước tiếp theo
Samsung Solve for Tomorrow 2026 thu hút hơn 2.900 bài dự thi từ hơn 1.800 trường THCS và THPT tại 34 tỉnh, thành phố; đây là số lượng cao nhất kể từ khi chương trình bắt đầu tại Việt Nam năm 2019. Quy mô ấy cho thấy học sinh trên cả nước quan tâm đến việc dùng công nghệ để giải quyết vấn đề, nhưng số lượng bài thi chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị lâu dài phụ thuộc vào việc ý tưởng có được cố vấn, thử nghiệm và điều chỉnh theo nhu cầu của người dùng hay không.
Phó Giám đốc điều hành NIC Hoàng Trung Hiếu cho biết đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với Samsung mở rộng đào tạo STEM, AI và Bootcamp đến nhiều trường hơn, đồng thời kết nối chuyên gia để cố vấn các nhóm học sinh. Với dự án có tiềm năng, NIC định hướng hỗ trợ tiến tới thương mại hóa và ứng dụng tại địa phương. Đây mới là phép thử quan trọng: robot phục hồi chức năng và AI cảnh báo ô nhiễm đất cần chứng minh được ích lợi ngoài vòng thi. Kết luận, hai giải Nhất đáng chú ý không chỉ vì dùng công nghệ mới, mà vì mở ra những hướng giải quyết cụ thể cho sức khỏe và sinh kế nông nghiệp.
