Làn sóng mỹ phẩm bị thu hồi: tín hiệu cảnh báo mạnh với toàn thị trường
Mỹ phẩm bị thu hồi là những sản phẩm bị cơ quan quản lý yêu cầu dừng lưu hành, thu gom hoặc tiêu hủy vì không đáp ứng quy định Bộ Y tế, bao gồm trường hợp rút số công bố mỹ phẩm, vi phạm chất lượng, không đủ điều kiện sản xuất hoặc bị xác định là sản phẩm giả mỹ phẩm, có nguy cơ ảnh hưởng an toàn người dùng trong quá trình sử dụng. Ngày 27/7, Cục Quản lý Dược ban hành Quyết định 610 thu hồi 313 số tiếp nhận Phiếu công bố của 14 doanh nghiệp, từ son môi, sữa rửa mặt đến sản phẩm chăm sóc cơ thể. Đây không chỉ là động thái kỹ thuật mà là lời cảnh báo rõ ràng: thời "làm ẩu" với hồ sơ công bố và tiêu chuẩn chất lượng đã qua. Việc đồng loạt xử lý từ khâu công bố đến chất lượng lô hàng cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển sang cách tiếp cận chủ động, đánh vào gốc rễ thay vì chỉ chạy theo từng vụ việc lẻ.
Sản phẩm vẫn nhan nhản trên mạng: khoảng trống trách nhiệm và minh bạch
Điều trớ trêu là sau khi 313 số tiếp nhận công bố bị thu hồi, tên nhiều mỹ phẩm vẫn xuất hiện trên các trang bán hàng trực tuyến. Love M.O.I Sparkling Matte Lipstick vẫn có trang giới thiệu đầy đủ hình ảnh, bảng màu và mô tả. Thực tế này phơi bày hai vấn đề: hệ thống thương mại điện tử chưa gắn trách nhiệm pháp lý với thông tin sản phẩm, và người mua gần như bị bỏ mặc trong rừng dữ liệu cũ – mới lẫn lộn. Người dùng thường chỉ nhìn thương hiệu, hạn sử dụng, đánh giá, trong khi số tiếp nhận công bố, đơn vị chịu trách nhiệm lại hiếm khi được thể hiện rõ. Việc chỉ rút số công bố mà không có cơ chế buộc sàn, website cập nhật và gắn nhãn tình trạng pháp lý khiến quy định Bộ Y tế khó phát huy hiệu lực ở nơi người dân mua hàng nhiều nhất: online.
Từ rút số công bố đến thu hồi bắt buộc: phân biệt rõ để không hoang mang
Một điểm bị hiểu nhầm là: rút số công bố mỹ phẩm không đồng nghĩa sản phẩm bị kết luận kém an toàn. Đợt thu hồi 313 số tiếp nhận lần này là theo đề nghị tự nguyện của doanh nghiệp vì không còn nhu cầu kinh doanh, không phải do phát hiện chất cấm hay không đạt chất lượng. Khác với đó, dung dịch vệ sinh phụ nữ Rolux AF bị đình chỉ lưu hành và thu hồi toàn quốc sau khi cơ quan cảnh sát điều tra xác định là hàng giả. Đây là thu hồi bắt buộc, gắn với trách nhiệm hình sự và nghĩa vụ thu gom đến hạn. Nói thẳng: doanh nghiệp muốn dừng kinh doanh thì có thể rút số công bố; nhưng khi sản phẩm giả mỹ phẩm hoặc không đạt tiêu chuẩn chất lượng bị phát hiện, họ không còn quyền "chủ động" mà phải tuân thủ quy định. Cơ quan quản lý đã bắt đầu dùng hai công cụ khác nhau cho hai nhóm rủi ro, và người tiêu dùng cần phân biệt để không hoang mang vô lý mà vẫn cảnh giác đúng chỗ.
TP.HCM siết sản xuất, kinh doanh: không còn chỗ cho xưởng “chui”, kho bảo quản ẩu
Trong khi trung ương xử lý hồ sơ và hàng giả, TP.HCM đi thẳng vào thực địa. Sở Y tế buộc thu hồi, tiêu hủy toàn bộ Dầu mù u Thái Dương và đình chỉ hoạt động sản xuất mỹ phẩm của đơn vị vì sản xuất khi chưa được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện và sản phẩm không đạt tiêu chuẩn chất lượng. Cùng đợt, một cơ sở bị xử phạt vì kinh doanh mỹ phẩm không bảo đảm chất lượng, lô Oatrum không đạt chỉ tiêu vi sinh vật nên phải thu hồi và tiêu hủy. Tổng cộng, tám cơ sở dược – mỹ phẩm bị xử phạt với số tiền 324 triệu đồng, đi kèm các biện pháp nộp lại lợi bất hợp pháp, thực hiện kê khai, hoàn trả khoản chênh lệch cho khách hàng nếu bán sai giá. Vi phạm không chỉ nằm ở sản phẩm, mà còn ở khâu bảo quản, áp dụng tiêu chuẩn GSP, giấy phép kinh doanh và việc tháo gỡ niêm phong tang vật. Thông điệp rất rõ: ai không tuân thủ quy định sẽ mất hàng, mất quyền sản xuất, và mất luôn uy tín.
Doanh nghiệp phải làm gì để sống sót trong thời kỳ siết quản lý?
Chuỗi quyết định gần đây cho thấy một xu hướng nhất quán: quản lý mỹ phẩm không còn dựa trên niềm tin mà dựa trên bằng chứng pháp lý và kiểm nghiệm. Dung dịch vệ sinh Rolux AF bị thu hồi vì kết luận điều tra xác định là hàng giả, và Sở Y tế các địa phương được yêu cầu tăng cường tuyên truyền để không tiếp tục kinh doanh, sử dụng sản phẩm vi phạm. Báo cáo kết quả thu hồi phải gửi về Cục Quản lý Dược trước những mốc thời gian cụ thể. Các cơ sở bị xử phạt còn phải thực hiện kê khai đúng quy định và hoàn trả tiền chênh lệch hoặc nộp ngân sách nếu không hoàn trả được. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp muốn tồn tại không còn lựa chọn nào khác ngoài tuân thủ quy định: công bố mỹ phẩm trung thực, xin đầy đủ giấy phép sản xuất, kiểm soát chất lượng lô hàng, bảo quản đúng chuẩn, và chủ động thông tin khi thay đổi tình trạng pháp lý sản phẩm. Ai coi pháp lý là thủ tục cho xong sẽ sớm trở thành ví dụ điển hình trong các thông báo thu hồi tiếp theo.
