Tình trạng tối cấp ngay khi nhập viện
Vỡ động mạch chủ ngực là tình trạng mạch máu lớn bị tổn thương nghiêm trọng, có thể gây chảy máu vào khoang quanh tim, cản trở tim bơm máu và dẫn đến tử vong nhanh nếu không được cấp cứu.
Ngày 28/10, Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng cho biết ê-kíp đã phẫu thuật tim hở cấp cứu thành công cho bệnh nhân T.T.L.D., 63 tuổi, trú xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng. Bà nhập viện với cơn đau ngực dữ dội lan ra sau lưng, khó thở, vã mồ hôi, tay chân lạnh. Tình trạng nhanh chóng xấu đi: bệnh nhân trụy mạch, huyết áp tụt kẹt. Đây không phải ca có thể chờ đợi theo dõi thông thường; mỗi phút chậm trễ đều làm cuộc chiến giữ huyết động thêm mong manh.
Siêu âm tim khẩn cấp phát hiện tràn dịch màng ngoài tim gây chèn ép tim cấp. Bóc tách động mạch chủ có thể dẫn đến vỡ mạch, chèn ép tim và tử vong nhanh chóng. Vì vậy, ê-kíp lập tức chọc dẫn lưu dịch để tạm ổn định tuần hoàn, đồng thời tiếp tục tìm nguyên nhân gây nguy kịch.
Chẩn đoán chính xác, chuyển thẳng sang phẫu thuật
Chọc dẫn lưu chỉ giúp ổn định huyết động tạm thời, không thể xử lý tổn thương đang đe dọa tính mạng. Kết quả chụp cắt lớp vi tính xác định bệnh nhân bị bóc tách động mạch chủ ngực typ I DeBakey: tổn thương bắt đầu từ đoạn gốc động mạch chủ và lan xuống động mạch chủ bụng. Phạm vi bóc tách rộng, lại đi kèm biến chứng vỡ mạch và chèn ép tim cấp, khiến việc trì hoãn phẫu thuật không còn là lựa chọn an toàn.
Trước nguy cơ tử vong cao, các bác sĩ nhanh chóng hội chẩn và chỉ định phẫu thuật tim hở cấp cứu. Quyết định này cho thấy xử trí ca bệnh không dừng ở việc giải quyết triệu chứng chèn ép: ê-kíp cần thay phần động mạch chủ bị tổn thương để kiểm soát nguồn nguy hiểm. Với gia đình người bệnh, khoảng thời gian chờ đợi hẳn nặng nề; với đội ngũ điều trị, đó là lúc chẩn đoán và phối hợp phải diễn ra không sai nhịp.
Gần sáu giờ giành lại sự sống
Ca mổ kéo dài gần 6 giờ, có hỗ trợ của hệ thống tim phổi nhân tạo. Ê-kíp thay động mạch chủ lên và một phần quai động mạch chủ cho bệnh nhân. Đây là chặng quyết định của cuộc chạy đua: xử lý tổn thương lớn trong lúc người bệnh vừa trải qua trụy mạch, vừa bị chèn ép tim cấp. Thành công của ca phẫu thuật không đến từ một thao tác riêng lẻ, mà từ chuỗi phản ứng khẩn cấp nối tiếp nhau — nhận diện dấu hiệu nguy hiểm, siêu âm, dẫn lưu, chụp cắt lớp, hội chẩn rồi đưa bệnh nhân vào phòng mổ.
Sau mổ, bệnh nhân được chuyển đến phòng hồi sức tim để theo dõi và điều trị tích cực, trong đó có lọc máu liên tục (CRRT). Sức khỏe bà dần hồi phục và sau đó được xuất viện. Việc tiếp tục hồi sức chuyên sâu là phần không thể tách rời khỏi ca cấp cứu: kết thúc phẫu thuật chưa đồng nghĩa nguy cơ đã qua, và người bệnh vẫn cần được theo dõi sát trong giai đoạn hồi phục.
Bài học từ một ca cấp cứu không thể chậm trễ
Ca bệnh nhấn mạnh điều quan trọng nhất với bóc tách động mạch chủ biến chứng vỡ: nhận ra sớm và phối hợp điều trị ngay. Đau ngực dữ dội lan ra sau lưng, khó thở, vã mồ hôi, tay chân lạnh là những dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp, nhất là khi tình trạng diễn tiến nhanh. Chẩn đoán sớm, cấp cứu phối hợp và phẫu thuật kịp thời có ý nghĩa quyết định đối với cơ hội sống.
Ê-kíp tại Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng đã cứu sống bệnh nhân bằng phẫu thuật tim hở cấp cứu, sau gần sáu giờ can thiệp và điều trị hồi sức. Ca bệnh cũng cho thấy người dân phía nam thành phố Đà Nẵng và các tỉnh lân cận như Quảng Ngãi, Gia Lai có thêm cơ hội tiếp cận kỹ thuật tim mạch chuyên sâu tại địa phương. Kết luận rõ ràng: với vỡ động mạch chủ ngực, thời gian không chỉ là yếu tố hỗ trợ điều trị — nó có thể quyết định người bệnh còn cơ hội trở về hay không.
