Đau tức ngực kéo dài: không chỉ là mệt mỏi nhất thời
Đau tức ngực kéo dài là cảm giác nặng ngực, bó chặt, đè nén hoặc bỏng rát vùng giữa hoặc bên trái ngực, lan lên hàm, cổ, vai hay tay, xuất hiện nhiều lần hoặc kéo dài từ vài phút đến hàng giờ, thường đi kèm khó thở, vã mồ hôi, mệt mỏi và có thể là biểu hiện sớm của xơ vữa động mạch vành, hẹp động mạch vành hay các bệnh tim nghiêm trọng khác ở người trung niên và lớn tuổi. Đau tức ngực kéo dài trên 2 giờ càng đáng lo, vì đây không còn là dấu hiệu “đau cơ”, “đầy bụng” đơn giản mà có thể là lời cảnh báo rõ ràng của hệ tim mạch. Đáng tiếc, nhiều người vẫn tự an ủi rằng mình “làm việc quá sức” hoặc “căng thẳng nên đau ngực”, bỏ qua thời điểm vàng đi khám, để quả bom xơ vữa động mạch vành âm thầm tích tụ trong lòng mạch.
Ca bệnh 52 tuổi: lối sống lành mạnh không xóa được nguy cơ mạch vành
Anh V.T.H. (52 tuổi, Phú Thọ) có lối sống điều độ, ăn uống lành mạnh và tập thể dục thường xuyên. Tuy nhiên, anh vẫn liên tục xuất hiện những cơn đau tức ngực, có lần kéo dài tới khoảng 2 giờ. Điện tâm đồ, siêu âm tim và xét nghiệm máu tại bệnh viện tuyến gần không phát hiện bất thường. Đây là chi tiết khiến nhiều người dễ chủ quan: một lần kết quả bình thường không có nghĩa là nguy cơ tim mạch đã biến mất. Nhưng anh H. đã làm đúng điều mà rất nhiều người bỏ qua: không chấp nhận đau tức ngực kéo dài như “chuyện nhỏ”, anh chủ động xuống Hà Nội thăm khám chuyên sâu. ThS.BS. Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Quốc tế Thăng Long Lạc Việt, là người trực tiếp thăm khám và chỉ định chụp cắt lớp vi tính động mạch vành bằng CT phổ Philips Spectral CT 7500. Kết quả cho thấy tổn thương xơ vữa vôi hóa, mảng bám nguy cơ cao gây hẹp nặng khẩu kính động mạch LCX, kèm giảm tưới máu rõ theo vùng cấp máu. Nếu anh tiếp tục chịu đựng đau tức ngực kéo dài thay vì đi khám, nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp là hoàn toàn có thật.
CT động mạch vành: công cụ “nhìn thấy” hẹp mạch trước khi tim nhồi máu
Trường hợp của anh H. cho thấy một sự thật khó chấp nhận: những xét nghiệm cơ bản có thể bỏ sót xơ vữa động mạch vành nguy hiểm nếu không được đánh giá bằng kỹ thuật chuyên sâu. Chụp cắt lớp vi tính động mạch vành (CT động mạch vành) cho phép bác sĩ thấy rõ mảng bám xơ vữa, mức độ hẹp động mạch vành, vùng cơ tim giảm tưới máu trước khi chúng chuyển thành nhồi máu cơ tim. Với anh H., CT động mạch vành đã phát hiện hẹp nặng LCX, hẹp trung bình động mạch vành phải, hẹp nhẹ LAD1 và cầu cơ LAD2 gây hẹp nhẹ thì tâm trương. Theo kết quả hội chẩn, anh được can thiệp đặt stent động mạch vành kịp thời để khôi phục dòng máu qua đoạn mạch bị hẹp, ngăn biến chứng cấp tính như nhồi máu cơ tim. Đây là câu nói đáng trích dẫn từ ca bệnh: "Một lần kiểm tra chưa phát hiện bất thường không đồng nghĩa nguy cơ tim mạch đã được loại trừ". CT động mạch vành trở thành “máy soi” giúp bác sĩ không bỏ lỡ những mảng xơ vữa đang âm thầm biến động trong lòng mạch.
Người 50+ và những triệu chứng bệnh tim dễ bị xem nhẹ
Hai nhân vật 52 tuổi và 50 tuổi trong các ca bệnh gần đây cho thấy một điểm chung: lứa tuổi trung niên là thời điểm nguy cơ tim mạch bùng phát, nhưng triệu chứng lại thường bị xem nhẹ. Người đàn ông 50 tuổi có tiền sử bệnh tim khoảng 10 năm, thời gian gần đây thường xuyên mệt mỏi, hoa mắt và xuất hiện những cơn ngất xỉu. Có lúc nhịp tim của ông chỉ còn 27 lần/phút do block nhĩ thất cấp 3, trong bối cảnh hẹp nặng van động mạch chủ, vôi hóa lan sâu vào tim. Block nhĩ thất cấp 3 là rối loạn dẫn truyền nghiêm trọng, có thể dẫn đến ngừng tim. Các bác sĩ phải đặt máy tạo nhịp tim vĩnh viễn, sau đó mới phẫu thuật thay van động mạch chủ cơ học và loại bỏ tổ chức vôi hóa nặng. Sau mổ, sức khỏe ổn định, nhưng bài học còn lại cho cộng đồng là rõ ràng: mệt mỏi kéo dài, hoa mắt, chóng mặt, đau ngực hoặc ngất xỉu ở người trung niên, đặc biệt người có tiền sử bệnh van tim, không bao giờ nên coi là “tuổi già đến”. Đây đều là triệu chứng bệnh tim cần thăm khám sớm.
Khi nào cần đi khám ngay để tránh đột tử vì tim?
Nếu phải chốt lại một thông điệp, đó là: đau tức ngực kéo dài từ 2 giờ trở lên, tái diễn nhiều lần hoặc xuất hiện dồn dập là lý do đủ để bạn đến bệnh viện có chuyên khoa tim mạch ngay, không chờ thêm ngày nào. Đau ngực do bệnh lý động mạch vành có thể xuất hiện từng cơn, với thời gian và mức độ khác nhau; khi triệu chứng tái diễn, cần được đánh giá toàn diện và lựa chọn phương pháp thăm dò phù hợp. Bên cạnh đau ngực, các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, hoa mắt, chóng mặt, ngất xỉu, cảm giác hồi hộp, nhịp tim chậm nhiều cũng là tín hiệu báo động. Không ít người chỉ đi khám sau khi đã nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc ngừng tim – khi đó, mọi can thiệp đều là chạy đua với tử thần. Trong khi đó, chẩn đoán sớm cho phép đặt stent khi hẹp động mạch vành, thay van tim khi hẹp nặng, hoặc đặt máy tạo nhịp khi rối loạn dẫn truyền, giúp tránh biến chứng đột tử. Người trung niên 50+ không nên chờ tim "lên tiếng bằng thảm họa" mới đi kiểm tra; hãy coi đau tức ngực kéo dài là lời nhắc nhở phải gặp bác sĩ ngay.
