Mã độc chiếm quyền điều khiển: mối đe doạ lớn nhất với tài khoản ngân hàng
Mã độc chiếm quyền điều khiển điện thoại là loại phần mềm độc hại được cài vào máy, sau đó âm thầm đọc nội dung trên màn hình, chiếm quyền thao tác, đánh cắp mật khẩu, mã OTP và tự thực hiện giao dịch trên ứng dụng ngân hàng mà chủ máy không hay biết, khiến tiền trong tài khoản có thể bị chuyển đi chỉ trong vài phút. Theo cơ quan công an, đây đang là hình thức lừa đảo nguy hiểm nhất hiện nay vì tấn công trực tiếp vào điện thoại – thiết bị mà chúng ta dùng để quản lý toàn bộ tài chính cá nhân. Kẻ gian thường giả danh công an, cán bộ thuế, nhân viên ngân hàng, nhân viên địa chính… tiếp cận qua Zalo, Facebook rồi dụ người dùng cài file .APK giả mạo ứng dụng cơ quan nhà nước hoặc cổng dịch vụ công. Phần lớn nạn nhân là người dùng Android, do hệ điều hành này cho phép cài ứng dụng từ nguồn ngoài kho chính thức, tạo cơ hội cho mã độc chiếm quyền điều khiển len lỏi vào máy.
5 dấu hiệu điện thoại bị hack mà bạn không được bỏ qua
Nếu coi điện thoại là “chìa khoá” ví điện tử, thì việc nhận diện sớm dấu hiệu điện thoại bị hack là ranh giới giữa an toàn và mất trắng. Dấu hiệu đầu tiên cần kiểm tra là quyền trợ năng (Accessibility): nếu xuất hiện ứng dụng lạ, đặc biệt mang tên cơ quan nhà nước, dịch vụ công, ứng dụng thuế, VNeID nhưng không tải từ kho chính thức, khả năng cao đó là mã độc chiếm quyền điều khiển. Dấu hiệu thứ hai là ứng dụng ngân hàng báo lỗi, liên tục cảnh báo “thiết bị không an toàn” hoặc tự thoát, đúng với quy định mới buộc các app ngân hàng phải dừng hoạt động khi phát hiện thiết bị bị can thiệp trái phép. Thứ ba, màn hình tự cuộn, tự bấm, ứng dụng tự mở rồi đóng dù bạn không chạm vào – đó là biểu hiện rõ ràng của điều khiển từ xa. Thứ tư, máy nóng bất thường, hao pin, tốn dữ liệu 4G/5G dù không dùng nhiều, cho thấy có ứng dụng gián điệp chạy ngầm.
Không nhận được OTP: dấu hiệu nguy hiểm nhất báo động tài khoản đang bị rút tiền
Trong tất cả dấu hiệu điện thoại bị hack, việc không nhận được OTP mới là tình huống đáng sợ nhất. Mã độc chiếm quyền điều khiển thường can thiệp sâu vào tin nhắn và cuộc gọi, tự động chặn, ẩn hoặc chuyển tiếp mã OTP và thông báo biến động số dư về máy chủ của kẻ gian mà không hiển thị trên điện thoại của bạn. Nếu bạn yêu cầu OTP nhiều lần nhưng không thấy tin nhắn, trong khi ngân hàng và nhà mạng xác nhận đã gửi, hãy coi đó là báo động đỏ: rất có thể kẻ gian đang dùng chính OTP đó để thực hiện giao dịch trên ứng dụng ngân hàng của bạn. Cùng lúc, hãy kiểm tra hộp thư đi và lịch sử cuộc gọi: nếu xuất hiện tin nhắn lạ bạn chưa từng soạn, cuộc gọi đến các số không quen, hoặc người thân phản ánh nhận được tin nhắn kỳ quặc từ số của bạn, khả năng điện thoại đã bị chiếm quyền là rất cao. Ở giai đoạn này, chậm vài phút có thể đồng nghĩa với mất sạch số dư.
Cách xử lý điện thoại bị nhiễm virus để bảo vệ tài khoản ngân hàng
Khi nghi ngờ điện thoại đã bị chiếm quyền, điều quan trọng nhất không phải là bình tĩnh mà là hành động nhanh, đúng thứ tự để bảo vệ tài khoản ngân hàng. Việc đầu tiên là ngắt mọi kết nối: tháo SIM, tắt nguồn, tắt Wi-Fi, dữ liệu di động, không nhập thêm bất kỳ mật khẩu nào và tuyệt đối không làm theo yêu cầu của đối tượng. Sau đó, dùng thiết bị khác gọi tổng đài ngân hàng yêu cầu khoá tạm thời tài khoản, thẻ, dịch vụ ngân hàng trực tuyến, đồng thời liên hệ nhà mạng để khoá SIM nếu cần. Tiếp theo, đổi mật khẩu ngân hàng, email, Zalo, Facebook trên thiết bị sạch và bật xác thực hai lớp. Với chiếc điện thoại bị nhiễm, hãy vào phần trợ năng thu hồi quyền đã cấp cho ứng dụng lạ, gỡ bỏ toàn bộ app nghi ngờ liên quan điều khiển từ xa, họp trực tuyến, chia sẻ màn hình. Cách xử lý điện thoại bị nhiễm virus triệt để nhất là sao lưu dữ liệu rồi khôi phục cài đặt gốc, sau đó chỉ cài lại ứng dụng từ kho chính thức.
Chủ động phòng vệ: đừng để Zalo giả mạo biến điện thoại thành “cửa sau” vào tài khoản
Điểm chung của hầu hết vụ mất tiền là nạn nhân đã tự tay mở cửa cho mã độc, thường bắt đầu từ một tin nhắn Zalo hoặc cuộc gọi giả danh “cán bộ thuế”, “nhân viên địa chính”, “công an”, “nhân viên ngân hàng”. Họ gửi đường link, file .APK, kèm giấy mời, giấy phạt giả mạo để gây áp lực, buộc bạn cài ứng dụng “xác thực thông tin”, “cập nhật dữ liệu”, “hoàn thuế”. Một khi bạn cấp quyền trợ năng, mã độc chiếm quyền điều khiển sẽ đọc mọi thứ trên màn hình, kể cả mật khẩu và OTP, rồi chờ lúc bạn ngủ để chuyển tiền đi. Đã đến lúc người dùng Android phải coi việc kiểm tra quyền trợ năng và nguồn cài đặt ứng dụng là thói quen bắt buộc, giống như khoá cửa nhà trước khi đi ngủ. Nếu một ứng dụng liên quan đến nhà nước, thuế, dịch vụ công không xuất hiện trên kho chính thức, hãy mặc định đó là rủi ro và từ chối cài đặt. Bảo vệ tài khoản ngân hàng bắt đầu từ việc không để điện thoại trở thành điểm yếu.
