Từ hồ sơ điện tử đến dữ liệu có thể dùng chung
Học bạ số là hồ sơ học tập được tạo lập, ký số và lưu trữ trên nền tảng điện tử, giúp nhà trường, học sinh và cơ quan quản lý tiếp cận thông tin mà không phụ thuộc hoàn toàn vào giấy tờ. Đây không chỉ là đổi định dạng: giá trị của nó nằm ở dữ liệu chính xác, có thể xác thực và kết nối để phục vụ việc học tập, quản lý.
Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về chuyển đổi số giáo dục sáng 6/11, các địa phương báo cáo tiến độ số hóa học bạ và văn bằng trong bối cảnh ngành chuyển từ lưu hồ sơ riêng lẻ sang quản lý, khai thác dữ liệu dùng chung. Nghị định 88/2026/NĐ-CP về quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo tạo cơ sở cho hướng đi đó. Vì thế, tỷ lệ phát hành cao là tín hiệu đáng mừng, nhưng không nên là thước đo duy nhất: dữ liệu phải đồng bộ, đúng định danh và hữu ích khi người dân cần.
Ba địa phương, ba điểm nhấn về tiến độ
Hà Tĩnh nổi bật ở độ phủ học bạ: năm học 2025–2026, tỉnh phát hành học bạ số cho 294.009 trong tổng số 294.081 học sinh, đạt 99,98%; còn 72 hồ sơ chưa hoàn tất, chủ yếu do thiếu hoặc trùng mã định danh. Tỉnh đồng thời số hóa hơn 1 triệu văn bằng, chứng chỉ. Riêng văn bằng THCS mới đạt 54,6%, với 425.500 trong 779.568 hồ sơ đã số hóa; Hà Tĩnh đặt mục tiêu hoàn thành trước hạn 25/12.
TP.HCM có quy mô học sinh lớn hơn: đến 3/11, 1.682 trường đã phát hành thành công 2.016.010 học bạ số trong tổng số 2.102.616 học sinh, học viên, tương đương 95,88%; 86.606 học bạ chưa phát hành và 432 hồ sơ cần hiệu chỉnh. Điện Biên đạt 100% ở cả hai mảng được báo cáo: số hóa 420.267 văn bằng, chứng chỉ và tạo lập, ký số 153.206 hồ sơ học bạ; trong đó 153.203 học bạ đã phát hành thành công.
Các tỷ lệ không thể so sánh máy móc vì quy mô, loại hồ sơ và mốc báo cáo khác nhau. Dẫu vậy, bức tranh chung rõ ràng: dữ liệu học tập và văn bằng đang được mở rộng lên nền tảng số ở nhiều địa phương.
Tỷ lệ cao chưa xóa được những điểm nghẽn
Số liệu của TP.HCM cho thấy phần việc còn lại không chỉ là thao tác kỹ thuật. Thành phố ghi nhận năm nhóm vướng mắc, gồm trùng số định danh với học sinh ở địa phương khác, học sinh nước ngoài hoặc chưa có mã định danh, dữ liệu trên cổng không khớp, vấn đề chữ ký số và con dấu, cùng các lỗi nghiệp vụ. Khi mã định danh sai hoặc hồ sơ chưa đủ căn cứ, trường không thể phát hành học bạ đáng tin cậy dù phần lớn dữ liệu đã lên hệ thống.
Điện Biên hoàn tất khối lượng lớn dù địa bàn miền núi, biên giới rộng, dân cư phân tán và nhiều trường ở vùng sâu, vùng xa; hạ tầng, thiết bị và nhân lực công nghệ thông tin còn hạn chế. Kết quả này cho thấy chỉ đạo sát, tổ công tác chuyên trách và phối hợp giữa các đơn vị có thể tháo gỡ trở ngại, nhưng không thay thế nhu cầu đầu tư kết nối và hỗ trợ kỹ thuật. Tỉnh cũng đề nghị tiếp tục xử lý trường hợp trùng mã định danh và hoàn thiện chức năng thống kê, đồng bộ dữ liệu.
Thước đo tiếp theo là trải nghiệm của người dân
Với gia đình ở Hà Tĩnh, phụ huynh có thể truy cập học bạ của con trên i-HaTinh bằng tài khoản VNeID; hệ thống quản lý dữ liệu giáo dục của tỉnh cũng kết nối với IOC và nền tảng i-HaTinh. Điện Biên kỳ vọng dữ liệu đã số hóa giúp giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho trường học, giáo viên, học sinh và người dân tiếp cận dịch vụ giáo dục trên môi trường số. Đây mới là lợi ích đáng kể: người dân bớt phải đi lại, còn cơ quan quản lý có cơ sở dữ liệu thuận tiện hơn để xác minh và xử lý hồ sơ.
Các mốc tiếp theo sẽ kiểm tra chất lượng triển khai. Hà Tĩnh dự kiến hoàn tất số hóa văn bằng THCS trước ngày 25/12, sớm hơn hạn 31/12 của Bộ. TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành 100% ký số dữ liệu năm học 2026–2027 trước 15/11, ưu tiên những nhóm còn tỷ lệ thấp.
Kết luận, Hà Tĩnh tiến sát phủ kín học bạ số và đang tiếp tục số hóa văn bằng; TP.HCM đạt quy mô phát hành lớn nhưng còn hồ sơ tồn; Điện Biên đã hoàn thành các chỉ tiêu được báo cáo. Chuyển đổi số giáo dục chỉ thật sự thành công khi tỷ lệ cao đi cùng dữ liệu chính xác, liên thông và dễ sử dụng. Nếu không, học bạ điện tử có thể chỉ là giấy tờ cũ được chuyển lên màn hình.
