Tách trường để xử lý áp lực quản lý
Tách điểm trường là việc tổ chức lại một cơ sở giáo dục quy mô lớn thành các đơn vị trường độc lập, nhằm đưa trách nhiệm quản lý và hỗ trợ học sinh gần hơn với từng địa điểm. Tại Khánh Hòa, đề xuất này xuất hiện sau đợt sáp nhập trường công, khi một số cơ sở có nhiều cấp học, phân hiệu và điểm trường trở nên khó điều hành. Ngày 28-10, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Vũ Ngọc Đương cho biết ngành đang tổng hợp báo cáo rà soát các cơ sở lớn, đặc biệt là trường có trên 100 lớp. Đây không phải tín hiệu cho thấy tỉnh đã quyết định tách trường; đó là bước thu thập ý kiến để đánh giá mô hình đang vận hành. Nhiều xã, phường cũng gửi kiến nghị tách trường sau sáp nhập, vì vậy bài toán của tỉnh là tìm cách điều chỉnh mà không làm gián đoạn việc học.
Việc sáp nhập trường học trước đó được triển khai theo định hướng của Trung ương, với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục. Nhưng quy mô gộp lớn không tự động tạo ra hiệu quả: nếu một ban giám hiệu phải phụ trách quá nhiều địa điểm và đầu việc, lợi ích về tổ chức có thể bị lấn át bởi gánh nặng điều hành.
Trường lớn, công việc phân tán
Tại Nha Trang, lãnh đạo một phường cho biết địa phương đã họp với cán bộ quản lý và tổ chuyên môn, đồng thời lấy ý kiến trước khi đề xuất tách các trường tiểu học và trung học cơ sở. Một phụ huynh có con học lớp 2 ủng hộ phương án chia các trường tiểu học Nam Nha Trang thành hai hoặc ba trường. Theo phụ huynh này, mô hình hiện tại khiến hiệu trưởng và giáo viên phải gánh nhiều việc, ảnh hưởng đến dạy học, bán trú, y tế học đường và dự giờ. Đây là những khâu trực tiếp tác động đến học sinh, chứ không chỉ là bất tiện trong bộ máy. Phụ huynh và giáo viên được hỏi tại Nha Trang nhìn chung đồng tình với việc tách trường sau sáp nhập; tuy vậy, đồng thuận về hướng đi không có nghĩa là mọi phương án chia tách đều phù hợp.
Một giáo viên cũng nêu khoảng trống về định mức sau khi sắp xếp: có người được giao làm tổ trưởng chuyên môn hoặc phụ trách công tác Đội nhưng chưa có quy định cụ thể về giảm tiết dạy hay phụ cấp. Vì thế, quản lý trường học cần được tính theo số lớp, số học sinh và số địa điểm, thay vì chỉ dựa trên tên gọi hay quy mô danh nghĩa của đơn vị.
Tách ngay hay chờ trường ổn định?
Thời điểm là vướng mắc thấy rõ nhất. Quá trình sáp nhập tại địa phương mới diễn ra khoảng hai tháng, các trường vừa đi vào vận hành ổn định; lãnh đạo phường đề nghị chờ hết năm học rồi mới thực hiện nếu phương án được thông qua. Tách ngay có thể kéo theo thay đổi đồng phục, phù hiệu, sách vở, nhãn vở, biển hiệu và chức danh, đồng thời làm xáo trộn công tác quản trị. Những việc tưởng như hành chính ấy chạm trực tiếp tới học sinh, gia đình và nhân viên trường, nên làm giữa năm học sẽ tạo thêm biến động không cần thiết. Tuy nhiên, chờ đợi cũng không nên trở thành lý do để kéo dài một mô hình gây quá tải. Tỉnh cần đối chiếu mức độ quá tải thực tế với nguy cơ gián đoạn, rồi xác định lộ trình đủ rõ để trường và phụ huynh chuẩn bị.
Tỉnh cần làm rõ gì trước khi quyết định?
Sở Giáo dục và Đào tạo đang tổng hợp báo cáo, kiến nghị của các xã, phường về mô hình tổ chức và hoạt động của các cơ sở công lập quy mô lớn. Theo Giám đốc sở Vũ Ngọc Đương, các đề xuất sẽ được báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ và UBND tỉnh để xem xét. Trước khi quyết định tách hay giữ nguyên, địa phương cần làm rõ đơn vị mới sẽ có bao nhiêu lớp, học sinh và điểm trường; trách nhiệm của hiệu trưởng, kế toán, nhân viên và giáo viên tổng phụ trách Đội được phân bổ ra sao; tổ trưởng, tổ phó chuyên môn được giao nhiệm vụ gì; và cơ chế giảm tiết dạy áp dụng thế nào. Cũng cần tính việc chuyển tiếp hồ sơ, nhận diện trường và thông tin cho phụ huynh. Nếu thiếu những quy định này, chia trường có thể đổi sơ đồ tổ chức nhưng không giải quyết được nguyên nhân quá tải.
Khánh Hòa nên xem xét đề xuất bằng tiêu chí phục vụ dạy học, không coi tách trường hay sáp nhập là mục tiêu tự thân. Điều chỉnh mạng lưới chỉ có ý nghĩa khi trách nhiệm quản lý rõ hơn, giáo viên có định mức phù hợp và học sinh không phải chịu xáo trộn kéo dài. Chờ tới cuối năm học để chuẩn bị có thể là lựa chọn thận trọng; nhưng kết quả cần là phương án cụ thể, có lộ trình và giải trình rõ vì sao từng trường cần tách hoặc tiếp tục hoạt động theo mô hình hiện tại.
