Tài Ký: từ góc bếp gia đình đến thương hiệu bột Việt xuất khẩu
Câu chuyện Tài Ký là hành trình một cơ sở làm bột gia đình, khởi sinh từ ký ức chén chè khoai mì của mẹ, từng bước trở thành Công ty Cổ phần Bột - Thực phẩm Tài Ký với sản phẩm bột Việt xuất khẩu đến 34 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời mở rộng thành dự án bảo tàng bánh Việt nhằm gìn giữ di sản ẩm thực truyền thống. Đây không phải là câu chuyện tăng trưởng lạnh lùng của một doanh nghiệp, mà là lựa chọn có chủ ý: dùng bột – thứ nguyên liệu tưởng như vô danh – để kể lại lịch sử ẩm thực Việt. Sau 50 năm, Tài Ký công ty vẫn mang dáng dấp một gia đình lớn, nơi ký ức gian bếp được chuyển hóa thành chiến lược dài hạn. Khi một thương hiệu bột Việt xuất khẩu không chỉ nói về doanh số mà nói về ẩm thực truyền thống, đó là lúc kinh doanh trở thành trách nhiệm văn hóa.
Chén chè khoai mì và bản năng gìn giữ chất lượng
Điểm khởi đầu của hành trình ấy không nằm trong phòng họp, mà trong đêm tối năm 1976, khi người mẹ mài củ khoai mì cuối cùng dưới ánh đèn dầu để nấu nồi chè bột năng cho năm đứa con. Bát chè trong veo, không vữa nát đến muỗng cuối cùng trở thành chuẩn mực chất lượng đầu tiên của nghề bột trong tâm trí cô con gái lớn. Sau đó, những củ khoai mì được mài, gói trong giấy lịch đem bán cho tiệm tạp hóa, trong khi người cha tự chế máy nghiền, máy lọc, máy thổi bột – Tài Ký ra đời ở chợ Thị Nghè như một mô hình kinh tế hộ gia đình. Câu chuyện này cho thấy: gốc rễ của bột Việt xuất khẩu không nằm ở công nghệ hào nhoáng, mà ở ám ảnh rất đời thường về độ trong, độ dẻo, mùi thơm tự nhiên của nguyên liệu. Chính ký ức chén chè ấy buộc thế hệ sau không được phép thỏa hiệp với chất lượng.
Thế hệ thứ hai và bước ngoặt đưa bột Việt ra thế giới
Năm 1992, vừa tốt nghiệp ngành kế toán, Bùi Thị Thúy Loan tiếp quản cơ nghiệp gia đình trong bối cảnh thị trường Việt chỉ có bột thô, còn kệ siêu thị bị bột trộn sẵn Thái Lan áp đảo. Quyết định nghiên cứu bột pha chế – từ bột chiên giòn, bột bánh xèo đến bột bánh cuốn – trong một “phòng lab” là căn lều bạt trên sân thượng là bước ngoặt biến Tài Ký công ty từ cơ sở thủ công nhỏ lẻ thành doanh nghiệp có sản phẩm xuất khẩu đến hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây: “Từ phòng lab sân thượng, những gói bột pha chế Tài Ký đã đi tới hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.” Nhận định thị trường chợ truyền thống dần bão hòa sau dịch bệnh, bà Loan tiếp tục đẩy mạnh kênh xuất khẩu B2B – một lựa chọn cho thấy tư duy không bám víu quá khứ, mà dùng di sản để bước ra sân chơi toàn cầu.
Giấc mơ bảo tàng bánh Việt: từ nguyên liệu đến di sản ẩm thực
Sau 50 năm phát triển bột Việt xuất khẩu, bà Loan không dừng lại ở việc bán nguyên liệu mà chuyển trọng tâm sang một dự án nghe có vẻ xa chuyện kinh doanh: bảo tàng bánh Việt. Bà muốn nơi ấy không chỉ trưng bày bánh truyền thống, mà còn là không gian để người trẻ khám phá văn hóa 54 dân tộc qua ẩm thực, nguyên liệu, cách làm bánh và cả trang phục, câu chuyện đời sống. Tài Ký đã chuẩn bị quỹ đất, hoàn thành bộ ảnh nghệ thuật về 54 dân tộc và đang thực hiện 54 tượng đồng phục vụ trưng bày. Điều đáng nói là bà kiên quyết giữ nguyên tắc: món bánh phải dùng nguyên liệu tự nhiên, hạn chế phụ gia, giữ hương vị gần với những chiếc bánh của mẹ, của bà ngày trước. Trong một đô thị nơi người trẻ ít thời gian làm bánh, bảo tàng không chỉ là nơi hoài niệm, mà là công cụ giáo dục để di sản ẩm thực không bị đẩy lùi vào vùng ký ức.
Giữ bánh Việt sống trong đời sống, không chỉ trong bảo tàng
Thách thức lớn nhất của ẩm thực truyền thống hôm nay là nhịp sống đô thị khiến người trẻ thiếu thời gian cho những công thức bánh cầu kỳ, nhiều công đoạn. Nếu bảo tồn chỉ đồng nghĩa với đóng khung công thức cũ, bánh Việt sẽ trở thành hiện vật, không còn là món ăn. Bà Loan chọn cách khác: dùng thế mạnh của Tài Ký công ty ở nguyên liệu để đơn giản hóa thao tác, nhưng vẫn giữ tinh thần tự nhiên của món bánh. Bột pha chế trở thành cầu nối: người trẻ có thể làm bánh nhanh hơn, nhưng vẫn hiểu mình đang chạm vào di sản ẩm thực của 54 dân tộc. Bà nói rõ mong muốn Tài Ký không chỉ sản xuất bột để bán, mà cùng nghệ nhân, thầy cô, chuyên gia tạo chiếc cầu nối để giới trẻ đến gần bánh Việt hơn. Kết luận ở đây khá rõ: nếu doanh nghiệp nội địa không chủ động gắn sản phẩm với di sản, sẽ không ai khác làm thay. Bột Việt xuất khẩu có ý nghĩa nhất khi mang theo câu chuyện bánh Việt đi cùng.
