Đào tạo mới là cầu nối để AI vào lớp học
AI trong giáo dục là việc sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ thiết kế bài học, tạo học liệu và tổ chức hoạt động phù hợp với mục tiêu dạy học, dưới sự kiểm soát chuyên môn và trách nhiệm của giáo viên. Vì thế, muốn AI đem lại giá trị trong lớp học, nhà trường cần đầu tư vào năng lực của người đứng lớp thay vì chỉ giới thiệu công cụ. Hai hoạt động gần đây cho thấy hướng tiếp cận này đang được triển khai bằng tập huấn thực hành và trao đổi chuyên môn. Sáng 7-11, UBND xã Hòa Vang, Đà Nẵng, tổ chức hội nghị thí điểm chương trình “Giáo dục công dân số và Trí tuệ nhân tạo” cho năm học 2026-2027, với sự đồng hành chuyên môn của Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng. Trong khi đó, Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN phối hợp với UBND xã Hòa Lạc tổ chức tọa đàm về ứng dụng AI tại Trường THCS Thạch Hòa. Điểm đáng chú ý không phải là lời hứa công nghệ, mà là giáo viên được hướng dẫn cách đưa công nghệ vào công việc hằng ngày.
Từ năng lực số giáo viên đến bài dạy cụ thể
Ở Hòa Vang, hơn 200 giáo viên được tiếp cận hai chuyên đề về công dân số và AI trong dạy học, trong đó có nội dung về trách nhiệm của người sử dụng. Giá trị của buổi tập huấn nằm ở phần thực hành: giáo viên thiết kế kế hoạch bài dạy và lồng ghép kiến thức về công dân số, trí tuệ nhân tạo vào môn học, hoạt động phù hợp với điều kiện từng trường. Tọa đàm tại THCS Thạch Hòa bổ sung một lớp hỗ trợ thiết thực khác. PGS.TS. Phạm Kim Chung hướng dẫn giáo viên dùng công cụ AI để soạn giáo án, thiết kế học liệu, xây dựng câu hỏi và bài tập, rồi tổ chức hoạt động theo năng lực học sinh. Cách làm này định vị AI cho giáo viên như một trợ lý chuẩn bị bài, không phải người thay thế chuyên môn sư phạm. Nếu được sử dụng có chọn lọc, dạy học bằng AI có thể giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, đồng thời dành thêm công sức cho việc điều chỉnh bài học và hỗ trợ từng nhóm học sinh.
Dạy cách dùng AI cũng là dạy trách nhiệm
Đào tạo không thể dừng ở thao tác nhập yêu cầu vào công cụ. Giáo viên cần biết kiểm chứng thông tin do AI tạo ra, tránh phụ thuộc vào câu trả lời tự động, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư, đồng thời hướng dẫn học sinh dùng công nghệ trung thực, có trách nhiệm. Đây là điều kiện để AI hỗ trợ tư duy thay vì làm suy yếu khả năng tự học và sáng tạo. Chương trình tại Hòa Vang đặt AI trong mối liên hệ với giáo dục công dân số và an toàn trên mạng. Học sinh được hướng tới các kỹ năng như bảo vệ tài khoản, giữ kín thông tin cá nhân, kiểm chứng nội dung và tìm sự trợ giúp khi gặp nguy cơ. Cách tiếp cận này hợp lý: năng lực số giáo viên không chỉ là biết vận hành công cụ, mà còn là khả năng giúp học sinh hiểu hệ quả của việc sử dụng công nghệ. Khi thầy cô được trang bị cả kỹ năng lẫn nguyên tắc, lớp học mới có thể tiếp nhận AI mà không đánh đổi sự an toàn và tính trung thực.
Tập huấn cần nối tiếp bằng đánh giá tại trường
Một buổi hội nghị hay tọa đàm chỉ tạo điểm khởi đầu; hiệu quả phải được nhìn thấy trong kế hoạch bài dạy và trải nghiệm học tập của học sinh. Hòa Vang dự kiến tiếp tục kiểm tra, đánh giá việc triển khai tại từng trường, từng lớp để điều chỉnh chương trình và phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố. Chương trình cũng hướng tới phụ huynh, để gia đình cùng đồng hành và hướng dẫn con sử dụng công nghệ an toàn. Đó là mắt xích quan trọng mà mọi sáng kiến AI trong giáo dục cần có: bồi dưỡng trước, thực hành trong lớp, rồi đánh giá và cập nhật. Nếu thiếu theo dõi, AI dễ trở thành hoạt động phong trào hoặc một lối tắt tạo nội dung chưa được kiểm tra. Nếu giáo viên có thời gian thử nghiệm, được hỗ trợ chuyên môn và chịu trách nhiệm về sản phẩm cuối cùng, công nghệ mới có thể phục vụ mục tiêu học tập thay vì chi phối nó. Kết luận rõ ràng: muốn đưa AI vào phổ thông một cách có ích, hãy bắt đầu từ người thầy và duy trì đào tạo qua thực tiễn.
