Tập huấn AI chỉ có ý nghĩa khi đến được lớp học
AI trong giáo dục là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ quản lý, chuẩn bị bài, thiết kế học liệu và tổ chức hoạt động học tập, đồng thời đòi hỏi giáo viên kiểm chứng kết quả và bảo vệ người học. Vì thế, thước đo của tập huấn AI giáo viên không nên dừng ở số người dự hay công cụ được giới thiệu, mà phải là khả năng biến kiến thức thành bài dạy phù hợp.
Sáng 7-11, UBND xã Hòa Vang, TP Đà Nẵng, tổ chức hội nghị tập huấn thí điểm chương trình “Giáo dục công dân số và Trí tuệ nhân tạo” cho năm học 2026–2027, với tư vấn chuyên môn từ Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng. Hơn 200 giáo viên tham gia các chuyên đề về công dân số và AI trong dạy học, trong đó có trách nhiệm của người dùng. Quy mô này đáng chú ý, nhưng giá trị sẽ được quyết định bởi điều xảy ra sau buổi tập huấn: giáo viên có thể áp dụng, điều chỉnh và đánh giá việc dùng AI trong lớp hay không.
Hòa Vang đặt trọng tâm vào năng lực số và trách nhiệm
Cách làm tại Hòa Vang rộng hơn việc hướng dẫn một vài công cụ. Giáo viên được tiếp cận kiến thức nền tảng, rồi thực hành thiết kế kế hoạch bài dạy và lồng ghép giáo dục công dân số, trí tuệ nhân tạo vào môn học, hoạt động phù hợp với thực tế nhà trường. Đây là hướng đi cần thiết: nếu học sinh chỉ được khuyến khích dùng công nghệ mà thiếu kỹ năng tự bảo vệ, nhà trường sẽ bỏ qua một phần quan trọng của giáo dục số.
Địa phương nhấn mạnh những rủi ro trên mạng như xâm hại, bạo lực và tin giả; chương trình hướng tới trang bị cho học sinh kỹ năng bảo mật tài khoản, giữ an toàn thông tin cá nhân, kiểm chứng thông tin và tìm trợ giúp khi gặp nguy hiểm. Do đó, giáo viên ứng dụng AI không chỉ để chuẩn bị bài nhanh hơn, mà còn cần giúp học sinh hình thành cách sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm. Ban giám hiệu được yêu cầu theo dõi kết quả tham gia và đánh giá thực chất sau khi triển khai tại từng trường, từng lớp để điều chỉnh chương trình.
Tọa đàm ở Hòa Lạc đi thẳng vào thao tác dạy học
Nếu Hòa Vang xây nền tảng rộng về công dân số và trách nhiệm, tọa đàm tại Hòa Lạc tập trung rõ hơn vào công việc hằng ngày ở Trường THCS Thạch Hòa. PGS.TS. Phạm Kim Chung, Phó Chủ nhiệm Khoa Công nghệ giáo dục, Trường Đại học Giáo dục, ĐHQGHN, chia sẻ về AI trong quản trị nhà trường, xây dựng kế hoạch giáo dục và thiết kế kế hoạch bài dạy.
Phần thực hành cụ thể hóa nội dung thành các việc giáo viên có thể áp dụng: soạn giáo án, thiết kế học liệu, xây dựng câu hỏi và bài tập, tổ chức hoạt động học tập phù hợp với năng lực từng nhóm học sinh. AI được đặt đúng vai trò là công cụ hỗ trợ, có thể giảm thời gian chuẩn bị bài, giúp đổi mới dạy học và cách kiểm tra, đánh giá; nó không thay thế phán đoán chuyên môn của giáo viên. Cách tiếp cận tại trường THCS cho thấy hướng dẫn càng gắn với nhiệm vụ thật, giáo viên càng dễ hình dung bước tiếp theo sau buổi chia sẻ.
Từ công cụ đến thực hành: cần hướng dẫn và kiểm tra
Hai hoạt động bổ sung cho nhau: Hòa Vang chú trọng năng lực số, an toàn và trách nhiệm trên quy mô địa phương; tọa đàm ở Hòa Lạc đi sâu vào quy trình tạo bài giảng, học liệu và nhiệm vụ học tập. Đây là hai mắt xích cần có trong AI trong dạy học: hiểu giới hạn và rủi ro của công nghệ, rồi biết dùng nó để giải quyết một việc sư phạm cụ thể.
Nhưng hướng dẫn thao tác chưa đủ nếu sản phẩm AI được dùng nguyên trạng. Giáo viên cần kiểm chứng thông tin, tránh phụ thuộc vào nội dung do công cụ tạo ra, bảo vệ dữ liệu cá nhân và hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ trung thực, có trách nhiệm. Bước tiếp theo nên là đánh giá bài dạy đã được triển khai trong lớp, xem học liệu có phù hợp với học sinh và điều chỉnh nội dung tập huấn theo phản hồi thực tế. Hòa Vang đã đặt yêu cầu kiểm tra, đánh giá sau khi triển khai ở từng trường, từng lớp; đây là phần quyết định việc tập huấn có tạo ra thay đổi bền vững hay không.
Tóm lại, muốn AI trong giáo dục tạo ra giá trị, không thể chỉ dạy giáo viên cách mở công cụ. Cần kết hợp nền tảng công dân số với thực hành thiết kế bài dạy, đi kèm kiểm chứng, bảo vệ quyền riêng tư và đánh giá sau áp dụng. Từ Hòa Vang đến Hòa Lạc, hướng đi đáng tin cậy nhất là để AI hỗ trợ chuyên môn, còn giáo viên giữ vai trò quyết định trong việc dạy gì, dạy như thế nào và học sinh cần được bảo vệ ra sao.
