Bỏ cộng điểm IELTS là gì và vì sao đề xuất lùi đến 2029?
Bỏ cộng điểm IELTS là chủ trương không còn cộng thêm điểm cho thí sinh sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế hoặc giải học sinh giỏi khi xét tuyển đại học, khiến kết quả thi và thành tích phụ phải được sử dụng dưới những hình thức khác thay vì cộng thẳng vào tổng điểm. Theo dự kiến mới, từ năm 2027, thí sinh sẽ không còn được cộng điểm với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến là IELTS), giải học sinh giỏi và các tiêu chí bổ sung do từng trường đại học quy định. Cho rằng học sinh cần thời gian chủ động điều chỉnh kế hoạch học tập, một số chuyên gia giáo dục đề xuất lùi việc bỏ cộng điểm IELTS từ năm 2027 sang năm 2029. Về bản chất, tranh luận hiện nay không chỉ là “bỏ hay không”, mà là “bỏ như thế nào và khi nào” để không làm đảo lộn kế hoạch học tập của hàng loạt học sinh đã chuẩn bị trước nhiều năm.
Vì sao cần giai đoạn chuyển tiếp cho xét tuyển đại học 2027?
Đề xuất lùi thời điểm bỏ cộng điểm IELTS phản ánh lo ngại rất cụ thể: nhiều học sinh đã luyện chứng chỉ trong khoảng 2 năm qua với mục tiêu dùng kết quả để xét tuyển có thể rơi vào trạng thái bị động nếu quy định mới áp dụng ngay từ xét tuyển đại học 2027. Đây là nhóm đã đầu tư công sức, tiền bạc và cả kỳ vọng của gia đình. Việc thay “luật chơi” quá gấp sẽ làm suy giảm niềm tin vào tính ổn định và khả năng dự đoán của chính sách giáo dục, vốn là nền tảng để cha mẹ và học sinh xây dựng kế hoạch học tập dài hạn. Như một chuyên gia nhận xét, không thể yêu cầu học sinh chủ động xây dựng kế hoạch học tập nếu “luật chơi” liên tục thay đổi trong lúc các em đang chuẩn bị. Giai đoạn chuyển tiếp đến 2029 vì thế không chỉ là nhượng bộ, mà là một bước tôn trọng cam kết với những lứa học sinh đang ở giữa đường.
Tác động đến chiến lược ôn tập và xét tuyển: mất lợi thế ngắn hạn, được bình đẳng dài hạn?
Ở nhóm điểm cao, chênh lệch 0,25–0,5 điểm cũng có thể làm thay đổi thứ tự trúng tuyển. Khi IELTS hay giải học sinh giỏi được cộng thẳng vào điểm, người sở hữu chúng có lợi thế rõ ràng – và lợi thế này không phải ai cũng chạm tới vì còn phụ thuộc địa bàn, điều kiện kinh tế và khả năng chi trả của gia đình. Bỏ cộng điểm IELTS và giải học sinh giỏi vì thế đồng nghĩa học sinh sẽ “mất” một kênh tăng điểm nhanh trong ngắn hạn nhưng “được” môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn về dài hạn. Tuy nhiên, nếu ngoại ngữ không còn được cộng điểm và một phương thức tuyển sinh duy nhất lại phụ thuộc quá lớn vào điểm thi tốt nghiệp THPT, dạy học rất dễ quay về mô hình luyện thi, học theo dạng bài và chỉ tập trung vào những môn được xét tuyển. Nguy cơ khác là thị trường luyện thi mới dành cho các kỳ thi riêng, khi áp lực không giảm mà chỉ chuyển sang hình thức đánh giá năng lực khác.
Giải học sinh giỏi và vai trò mới: từ điểm cộng sang phát hiện tài năng
Khi giải học sinh giỏi không còn được cộng điểm từ năm 2027, nhiều em có thể cân nhắc lại việc tham gia đội tuyển, bởi động cơ điểm số không còn hấp dẫn như trước. Đây là thách thức nhưng cũng là cơ hội để làm sạch lại mục tiêu của phong trào học sinh giỏi. Thành tích nên nhằm phát hiện và nuôi dưỡng những học sinh có năng lực nổi trội, giúp các em phát triển sâu hơn về học thuật, thay vì trở thành công cụ đổi lấy điểm cộng tuyển sinh. Nếu các trường đại học muốn sử dụng giải học sinh giỏi trong xét tuyển, họ hoàn toàn có thể thiết kế cơ chế riêng, như ưu tiên phỏng vấn, cộng điểm trong bài đánh giá năng lực, hoặc quy đổi sang tiêu chí học thuật khác thay vì cộng thẳng vào tổng điểm. Điểm then chốt là phải minh bạch và ổn định trong nhiều năm, để học sinh biết rõ tham gia cuộc thi vì mục tiêu nào, lợi ích nào, thay vì chạy theo các phong trào ngắn hạn.
Học sinh đang luyện IELTS nên làm gì từ giờ đến 2029?
Câu hỏi lớn nhất hiện nay là: nếu bỏ cộng điểm IELTS, liệu có nên tiếp tục đầu tư cho chứng chỉ này. Một vấn đề được đặt ra là nếu không còn điểm cộng, học sinh có thể giảm động lực học ngoại ngữ. Nhưng như chuyên gia Nguyễn Anh Đức nhấn mạnh, bỏ điểm cộng không có nghĩa IELTS mất giá trị. Theo dự thảo, IELTS vẫn có thể được dùng để quy đổi điểm môn ngoại ngữ, làm điều kiện đầu vào các chương trình giảng dạy bằng ngoại ngữ hoặc phục vụ xét tuyển theo cách thức phù hợp; ngoài ra, IELTS vẫn phục vụ học đại học, chương trình quốc tế, học bổng và cơ hội nghề nghiệp. Vì vậy, học sinh đang và sẽ luyện IELTS cần điều chỉnh kế hoạch học tập theo ba hướng: coi IELTS là công cụ nâng năng lực ngoại ngữ thật, theo sát đề án tuyển sinh của từng trường để biết cách chứng chỉ này được sử dụng, và phân bổ thời gian hợp lý giữa luyện IELTS, ôn thi tốt nghiệp và các bài thi đánh giá năng lực khác. Nếu giảm phương thức nhưng chi phí ôn luyện không giảm, áp lực sẽ chỉ chuyển từ kỳ thi này sang kỳ thi khác – điều học sinh cần chủ động nhận diện để không tiếp tục “chạy đua vũ trang” một cách mù mờ.
