Chính sách bỏ cộng điểm: Thay đổi gây sốc nhưng cần thiết
Bỏ cộng điểm IELTS và giải học sinh giỏi trong xét tuyển đại học là việc Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến áp dụng từ mùa tuyển sinh 2027, nhằm chỉ giữ lại điểm ưu tiên theo khu vực và đối tượng chính sách, đồng thời chấm dứt việc các trường tự cộng điểm cho chứng chỉ, thành tích hoặc tiêu chí bổ sung của thí sinh. Đây là thay đổi chạm trực diện vào cách tạo lợi thế tuyển sinh của nhiều gia đình đô thị. Thay vì tích bằng, tích giải để “mua” khoảng 1–3 điểm ưu tiên, thí sinh sẽ buộc phải cạnh tranh trên cùng một mặt bằng điểm thi và phương thức xét tuyển thống nhất. Bản chất đây không phải là động thái “tước quyền lợi”, mà là bước sửa một hệ thống đang khiến cùng một năng lực được tính điểm nhiều lần và tạo lợi thế thiên lệch cho nhóm có điều kiện học thêm, thi chứng chỉ quốc tế.
Vì sao lợi thế tuyển sinh từ IELTS và học sinh giỏi bị xem lại?
Gốc rễ của quyết định bỏ cộng điểm IELTS 2027 nằm ở bài toán công bằng và nhất quán trong xét tuyển đại học mới. Thứ nhất, cơ hội tiếp cận các kỳ thi chứng chỉ quốc tế, lớp luyện IELTS, SAT hay những hoạt động được cộng điểm hiện không đồng đều giữa học sinh thành phố và vùng sâu, vùng xa, giữa nhóm có điều kiện chi trả và nhóm khó khăn. Thứ hai, cùng một năng lực – như ngoại ngữ – có thể được tính đến hai lần: vừa thông qua điểm thi tiếng Anh trong tổ hợp, vừa qua điểm cộng thêm từ chứng chỉ, hoặc đi kèm giải học sinh giỏi môn này. Theo một số trường, mức cộng từ 0,25 đến 1,5 điểm trên thang 30 đã đủ để đảo thứ tự trúng tuyển ở nhóm điểm cao, tạo cảm giác “lợi thế chồng lợi thế” và làm méo mó ý nghĩa điểm chuẩn, khi nhiều thí sinh được ghi nhận tổng điểm vượt 30.
Nỗi lo của học sinh lớp 12: Thiệt thòi hay đổi luật giữa trận?
Nhóm lo lắng nhất hiện nay chính là học sinh lớp 12 và 11 – những em đã lên kế hoạch xét tuyển xoay quanh lợi thế tuyển sinh từ chứng chỉ quốc tế và danh hiệu học sinh giỏi. Nhiều bạn đã bỏ hàng năm trời ôn IELTS vì biết có thể được quy đổi hoặc cộng thêm điểm khi xét tuyển vào các trường top đầu, nơi một vài phần điểm cũng tạo khác biệt. Khi nghe thông tin bỏ cộng điểm IELTS 2027, các em đặt câu hỏi công bằng: liệu mình có bị “đổi luật giữa trận” khi đã đầu tư dựa trên quy định hiện hành. Một học sinh lớp 12 có IELTS 6.5 thẳng thắn chia sẻ mong muốn chính sách mới áp dụng cho các khóa nhỏ hơn, còn lứa đã chuẩn bị thì phải có quy định chuyển tiếp xét tuyển rõ ràng. Cảm giác hụt hẫng là có thật, nhưng nó cũng cho thấy lâu nay hệ thống đã khuyến khích phụ huynh và học sinh chạy theo điểm cộng hơn là năng lực gắn với ngành học.
Chuyên gia ủng hộ bỏ cộng điểm nhưng yêu cầu quy định chuyển tiếp
Điểm quan trọng là đa số chuyên gia không phản đối giá trị của IELTS hay giải học sinh giỏi; họ phản đối cách cộng điểm thiếu nhất quán. Một lãnh đạo trường đại học nhận định việc vừa có môn tiếng Anh trong tổ hợp, vừa cộng thêm chứng chỉ khiến “một năng lực bị tính hai lần”, trong khi bảng quy đổi giữa các trường lại khác nhau. Một chuyên gia khác nhấn mạnh: các loại bằng chứng dùng để dự báo năng lực học đại học phải được ghi nhận một lần, đúng yêu cầu ngành và theo quy tắc chung, không biến chứng chỉ thành lợi thế có thể mua được. Vì vậy, bỏ cộng điểm IELTS 2027 được xem là bước cần thiết để thống nhất xét tuyển đại học mới. Tuy nhiên, họ đồng thời yêu cầu phải có quy định chuyển tiếp xét tuyển, vì một số đại học đã công bố lộ trình sử dụng điểm cộng đến các khóa sau, và học sinh hiện tại đã chuẩn bị theo những thông tin đó.
Phụ huynh và học sinh nên chuẩn bị gì cho giai đoạn mới?
Điểm mấu chốt là: bỏ cộng điểm không làm IELTS hay giải học sinh giỏi vô nghĩa, mà buộc chúng quay về đúng vị trí. Chứng chỉ ngoại ngữ nhiều khả năng sẽ được dùng để quy đổi thành điểm môn tiếng Anh hoặc làm điều kiện đầu vào cho chương trình dạy bằng ngoại ngữ, thay vì cộng thêm ngoài thang. Thành tích học sinh giỏi quốc gia có thể được sử dụng cho tuyển thẳng vào ngành phù hợp, làm tiêu chí phụ khi thí sinh bằng điểm hoặc xét học bổng, thay vì cộng đại trà vào mọi tổ hợp. Với phụ huynh và học sinh, điều cần làm ngay không phải hoảng hốt ôn thi thêm, mà là: theo sát thông tin chính thức, yêu cầu công bố sớm quy định chuyển tiếp; chuyển trọng tâm từ săn điểm cộng sang chọn phương thức phù hợp (thi tốt nghiệp, kỳ thi riêng, hồ sơ năng lực); sử dụng IELTS và thành tích như điểm mạnh thực chất, gắn với ngành và môi trường học, thay vì coi đó là “vé” cộng điểm. Nếu làm được, giai đoạn chuyển đổi này sẽ ít đau hơn và mở ra hệ xét tuyển công bằng hơn cho lứa sau.
