Busan mùa thu: khi văn hóa Việt Nam bước ra trung tâm sân khấu
Văn hóa Việt Nam Busan trong tháng 10 là chuỗi hoạt động giao lưu văn hóa Việt Hàn gồm trò chơi dân gian Việt Nam, điện ảnh và sân khấu thể nghiệm diễn ra giữa không khí lễ hội mùa thu Hàn Quốc ở quận Haeundae, biến thành phố cảng này thành nhịp cầu kết nối người dân Hàn Quốc và bạn bè quốc tế với đời sống tinh thần Việt Nam thông qua trải nghiệm trực tiếp, đối thoại nghệ thuật và hợp tác sáng tạo. Tôi cho rằng điểm đáng nói nhất không phải số lượng sự kiện Busan tháng 10, mà là cách chúng đặt văn hóa Việt Nam vào vị trí chủ động: kể câu chuyện của mình, bằng ngôn ngữ của mình, ngay trên đất Hàn. Khi những hàng ngân hạnh ở Haeundae bắt đầu ngả vàng, hình ảnh Việt Nam không còn là khách mời bên lề, mà trở thành một phần tự nhiên của mùa lễ hội, cùng chia sẻ không gian, cảm xúc và ký ức với cộng đồng sở tại.
Trò chơi dân gian và không gian trưng bày: ký ức Việt giữa trung tâm thương mại Busan
Busan ASEAN Week với chủ đề “Cruise ASEAN” diễn ra từ ngày 6-11/10 tại tầng 9 Trung tâm thương mại Lotte, chi nhánh chính Busan, thuộc quận Busanjin, giới thiệu văn hóa 11 quốc gia Đông Nam Á qua ba chặng “Khởi hành, Khám phá, Giao lưu”. Điều đáng chú ý là không gian Việt Nam không bị thu nhỏ thành vài góc trưng bày tĩnh, mà trở thành nơi người Hàn trực tiếp chơi, chạm, hỏi và cười cùng người Việt. Các trò chơi dân gian thu hút sự quan tâm của nhiều người dân địa phương, từ người lớn đến trẻ nhỏ, biến ký ức tuổi thơ Việt thành trải nghiệm chung của cộng đồng đa quốc gia. Bên cạnh đó, khu trưng bày truyền thuyết về biển, danh thắng và nét văn hóa truyền thống Việt Nam giúp người tham dự thấy một Việt Nam vừa gần gũi, vừa có chiều sâu lịch sử. Việc sự kiện mở cửa miễn phí cho công chúng cho thấy một lựa chọn đúng: nếu muốn giao lưu văn hóa Việt Hàn thực sự, phải bắt đầu từ những trải nghiệm dễ tiếp cận nhất.
Điện ảnh Việt tại BIFF: từ mùa đông Hà Nội đến huyền sử Hoa Lư
Diễn ra từ ngày 6-15/10, Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31 ghi dấu sự hiện diện của điện ảnh Việt Nam với các tác phẩm tham gia bốn hạng mục phim truyện khác nhau, cùng sự tham gia của nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc trong Ban giám khảo hạng mục tranh giải chính do đạo diễn Trương Nghệ Mưu làm Chủ tịch. Đây không chỉ là chuyện “có phim Việt đi liên hoan”, mà là bước khẳng định tiếng nói sáng tạo của Việt Nam trong bản đồ điện ảnh châu Á. Ở hạng mục Vision Asia, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp trở lại Busan với bộ phim “1982”, kể câu chuyện một nữ đạo diễn độc lập ở Hà Nội cùng hai người em chăm sóc người mẹ mắc chứng đãng trí; hành trình tìm mẹ biến mất hé lộ mâu thuẫn tiền bạc, ước mơ dang dở và tổn thương gia đình. Trong khi đó, “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” của Nguyễn Phan Quang Bình ở hạng mục A Window on Asian Cinema dùng giai thoại 99 chiếc quan tài hộ tống linh cữu vua Đinh Tiên Hoàng để đưa chất liệu huyền sử, binh khí và văn hóa Việt lên màn ảnh quốc tế. Khi khán giả Busan xem những câu chuyện ấy, giao lưu văn hóa Việt Hàn diễn ra ở tầng sâu: họ nhìn thấy Việt Nam trong những xung đột rất người, chứ không chỉ qua phong cảnh và ẩm thực.
“Vietnam Night” và nhạc kịch thể nghiệm “Ảo quan”: sân khấu như phòng thí nghiệm văn hóa
Nếu trò chơi dân gian và điện ảnh là hai cánh cửa quen thuộc, thì sân khấu đương đại biến văn hóa Việt Nam Busan thành một cuộc thử nghiệm táo bạo. Từ ngày 12-19/10, theo lời mời của ông Lee Jung-nam, Chủ tịch Hiệp hội Sân khấu Busan, Hội Sân khấu TP. Hồ Chí Minh cử đoàn nghệ sĩ Nhà hát Kịch Sân khấu Nhỏ sang Hàn Quốc biểu diễn vở nhạc kịch đương đại “Ảo quan”. Vở diễn thể nghiệm này không chỉ mang kỹ thuật sân khấu mới, mà còn mang theo những ám ảnh, biểu tượng và cách nhìn của người Việt về quyền lực, ký ức và thân phận. Đêm giao lưu “Vietnam Night” cùng các tiết mục nghệ thuật Việt Nam – Hàn Quốc đã tạo không khí gần gũi, kết nối các khách mời bên lề liên hoan phim, biến một sự kiện điện ảnh thành không gian đa nghệ thuật. Tôi cho rằng chính ở những buổi giao lưu như vậy, khán giả Hàn Quốc bắt đầu nhìn nghệ sĩ Việt như đồng nghiệp, đối tác sáng tạo, chứ không phải “đoàn khách biểu diễn” đi qua rồi thôi.
Từ lễ hội mùa thu đến hợp tác dài hạn: vì sao Busan quan trọng với văn hóa Việt
Tháng 10 ở Haeundae, khi những hàng ngân hạnh ngả vàng, Busan không chỉ đẹp hơn mà còn trở thành phông nền lý tưởng để văn hóa Việt Nam hòa vào nhịp lễ hội mùa thu Hàn Quốc. Từ các trò chơi dân gian tại Busan ASEAN Week, những bộ phim Việt tại BIFF lần thứ 31 đến đêm “Vietnam Night” và vở nhạc kịch thể nghiệm “Ảo quan”, chuỗi hoạt động đã mở ra nhiều không gian giao lưu văn hóa và hợp tác nghệ thuật. Theo các nguồn tin tại hiện trường, “không chỉ dừng ở giao lưu văn hóa, các sự kiện còn mở ra cơ hội hợp tác sản xuất, đào tạo và kết nối nghệ sĩ, nhà làm phim hai nước”. Đây là điểm mấu chốt: văn hóa Việt Nam Busan không nên được nhìn như vài sự kiện mùa vụ, mà như một chiến lược dài hơi để xây dựng lòng tin, sự tò mò và tôn trọng lẫn nhau. Khi người Hàn có thể chơi trò chơi dân gian Việt Nam, xem phim Việt, rồi tranh luận với nghệ sĩ Việt sau một vở diễn thể nghiệm, chúng ta đang gieo những hạt giống hiểu biết sẽ nở hoa trong hợp tác kinh tế, giáo dục và xã hội sau này. Kết luận lại, nếu Việt Nam muốn có mặt mạnh mẽ hơn trên bản đồ quốc tế, Busan tháng 10 là minh chứng rằng con đường chắc chắn nhất vẫn là đi bằng văn hóa.
