Đại hội giữa dấu mốc 45 năm
Đại hội Phật giáo toàn quốc là kỳ họp định kỳ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nơi đại biểu tổng kết hoạt động, quyết định phương hướng nhiệm kỳ và kiện toàn các cơ quan lãnh đạo. Đại hội lần thứ X diễn ra tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở TP.HCM, quy tụ gần 2.000 đại biểu trong và ngoài nước; sự kiện gắn với dấu mốc 45 năm thành lập Giáo hội. Việc tổ chức sớm hơn một năm so với nhiệm kỳ trước không phải thủ tục đơn thuần: Giáo hội cho biết cần sắp xếp tổ chức phù hợp với việc điều chỉnh đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh đó, Đại hội vừa mang ý nghĩa tổng kết, vừa là bước chuẩn bị quản trị. Những phiên thảo luận về nhân sự, Hiến chương và nghị quyết cho thấy yêu cầu thích ứng đã trở thành trọng tâm, thay vì chỉ duy trì cách vận hành cũ.
Nhân sự mới: kế thừa để tạo ổn định
Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn tái cử Chủ tịch Hội đồng Trị sự nhiệm kỳ 2026–2031, đồng thời kiêm Trưởng ban Tăng sự Trung ương. Đại hội thông qua danh sách 235 ủy viên chính thức và 40 ủy viên dự khuyết của Hội đồng Trị sự. Đây là lựa chọn thiên về tính liên tục: người đứng đầu tiếp tục đảm nhiệm vai trò, trong khi bộ máy được kiện toàn để đáp ứng những thay đổi về tổ chức và địa bàn. Hội đồng Trị sự chịu trách nhiệm điều hành, triển khai hoạt động của Giáo hội; vì vậy, chất lượng phối hợp và khả năng biến nghị quyết thành công việc cụ thể sẽ quan trọng không kém danh sách nhân sự. Đại hội cũng suy tôn bổ sung 23 vị Hòa thượng tham gia Hội đồng Chứng minh. Cơ cấu mới chỉ có ý nghĩa khi giúp quyết định rõ trách nhiệm, tăng hiệu quả điều hành và giữ được sự hòa hợp trong toàn Giáo hội.
Các phiên làm việc còn tập trung vào tu chỉnh Hiến chương, định hướng kỷ cương và đổi mới. Những nội dung này cần được xem như một gói cải tổ liên kết: kiện toàn người phụ trách mà thiếu quy định rõ ràng sẽ khó tạo thay đổi; ngược lại, sửa quy chế mà không nâng năng lực thực thi cũng khó đem lại hiệu quả.
Kỷ cương phải đi cùng đổi mới
Định hướng nhiệm kỳ mới đặt mục tiêu xây dựng Giáo hội đoàn kết, hòa hợp, kỷ cương, đổi mới và phát triển bền vững; phương châm hành động nhấn mạnh “Kỷ cương – Đổi mới – Hiệu lực – Hiệu quả”. Đây là lựa chọn hợp lý, nhưng thước đo không nên dừng ở khẩu hiệu hay số hóa hồ sơ. Giáo hội cần làm rõ trách nhiệm giữa các cấp, cải thiện cách phối hợp và bảo đảm công nghệ hỗ trợ hoạt động Phật sự, hoằng pháp thay vì trở thành một mục tiêu riêng. Nhiệm kỳ qua, Giáo hội đã kết hợp hình thức truyền thống với truyền thông số, tổ chức các chương trình trực tuyến và số hóa kho bài giảng. Thích Thiện Nhơn cho biết Hội đồng Trị sự khóa X sẽ đổi mới phương thức quản lý, điều hành, đồng thời giữ gìn bản sắc Phật giáo Việt Nam. Sự cân bằng giữa đổi mới và bản sắc sẽ quyết định độ tin cậy của cải cách.
Quy mô hoạt động khiến yêu cầu quản trị càng rõ: Giáo hội hiện có gần 65.000 tăng ni, gần 19.000 cơ sở tự viện và hơn 15 triệu phật tử đăng ký. Trong nhiệm kỳ 2026–2031, các trọng tâm được nêu gồm củng cố tổ chức, tăng kỷ cương, nâng hiệu lực hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số và bồi dưỡng đội ngũ kế thừa. Đây là chương trình rộng; để tạo chuyển biến, mỗi mục tiêu cần được cụ thể hóa thành trách nhiệm và kết quả có thể theo dõi.
Giá trị của quản trị được đo bằng phụng sự
Đổi mới bộ máy chỉ thuyết phục khi người dân cảm nhận được lợi ích. Nhiệm kỳ qua, tăng ni và phật tử tham gia cứu trợ thiên tai, hỗ trợ người khó khăn, chăm sóc người cao tuổi, trẻ mồ côi và người khuyết tật; các hoạt động an sinh xã hội có tổng giá trị hơn 7.500 tỷ đồng. Giáo hội cũng có gần 200 Tuệ Tĩnh đường, 700 phòng chẩn trị y học dân tộc và 10 phòng khám đa khoa, phục vụ khám chữa bệnh và phát thuốc miễn phí. Những con số ấy cho thấy hoạt động xã hội là phần thiết thực trong vai trò của Giáo hội, không phải phần phụ của công tác Phật sự. Đại hội còn có đêm hoa đăng tri ân với hơn 4.000 tăng ni, phật tử và đại biểu tham dự, nhấn mạnh sự kết nối cộng đồng bên cạnh các phiên làm việc.
Nhiệm kỳ mới vì thế cần nối hai việc: quản trị minh bạch, hiệu quả hơn và duy trì sự hiện diện gần gũi trong đời sống xã hội. Đại hội đã xác lập nhân sự và hướng đi; thách thức tiếp theo là biến các cam kết về kỷ cương, đổi mới và chuyển đổi số thành cách phục vụ tốt hơn. Thành công của nhiệm kỳ sẽ không chỉ được nhìn qua cơ cấu lãnh đạo, mà còn qua mức độ Giáo hội giữ được đoàn kết và tiếp tục phụng sự cộng đồng.
