Tinh giản phương thức để giảm bất bình đẳng
Tuyển sinh đại học là quá trình các trường sử dụng kết quả học tập, kỳ thi và tiêu chí đã công bố để đánh giá năng lực, lựa chọn thí sinh vào từng ngành đào tạo. Với mùa tuyển sinh đại học 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến giảm số phương thức xét tuyển từ 19 phương thức năm 2026 xuống còn 11 phương thức năm 2027. Đây là thay đổi đáng chú ý, nhưng mục tiêu không nên được hiểu đơn giản là cắt bớt lựa chọn. Những năm gần đây, một ngành có thể mở 5-7 lối xét tuyển, mỗi lối giữ một phần chỉ tiêu; khi các thang điểm không tương đương, thí sinh có năng lực tương tự có thể bị đánh giá khác nhau. Chia nhỏ chỉ tiêu còn làm giảm chỗ cho điểm thi tốt nghiệp THPT và khiến điểm chuẩn biến động, làm kế hoạch nguyện vọng khó đoán hơn. Vì vậy, giảm số cửa chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng tiêu chí minh bạch và cách so sánh công bằng.
Công bằng cần đến từ cách tổ chức, không chỉ con số
Chủ trương mới đặt trọng tâm vào quy trình ổn định, minh bạch và đánh giá đầu vào có thể đối chiếu, thay vì để mỗi phương thức vận hành như một cuộc tuyển chọn riêng. Theo định hướng được nêu, giảm phương thức nhằm mở rộng cơ hội bình đẳng chứ không phải thu hẹp cơ hội tiếp cận; mỗi phương thức cần công bố rõ tiêu chí và dùng thang điểm chung. Đây là điểm mấu chốt: danh mục gọn hơn sẽ không tự động công bằng nếu cách quy đổi kết quả thiếu nhất quán hoặc một nhóm thí sinh được lợi thế mà nhóm khác không thể tiếp cận. Các kỳ thi riêng, học bạ hay chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố. Do đó, quy chế tuyển sinh cần làm rõ không chỉ phương thức nào được phép, mà cả cách dùng kết quả và phân bổ chỉ tiêu.
Trường cần chọn cách đánh giá phù hợp từng ngành
Các trường không nên chờ danh mục phương thức được chốt rồi mới sửa đề án tuyển sinh. Việc cần làm trước là rà soát năng lực đầu vào mà từng chương trình đòi hỏi, sau đó chọn hình thức có thể đo lường năng lực ấy đáng tin cậy; đây cũng là yêu cầu đặt ra với các cơ sở đào tạo. Một ngành thiên về năng khiếu có thể cần bài thi chuyên môn, trong khi ngành khác phù hợp hơn với kết quả thi chuẩn hóa hoặc tổ hợp môn. Nhưng nhiều công cụ đánh giá không nhất thiết phải biến thành nhiều “cửa” tuyển sinh độc lập: trường có thể tích hợp kết quả phù hợp vào phương thức đã công bố, kèm cách tính rõ ràng. Các trường cũng cần xem lại việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi, bởi chính sách này đang được cân nhắc kiểm soát chặt hơn. Mục tiêu nên là tuyển đúng người học, không phải tăng số lựa chọn trên giấy.
Thí sinh nên chuẩn bị linh hoạt, chờ quy định chính thức
Thí sinh nên tiếp tục củng cố nền tảng học tập và tìm hiểu yêu cầu của ngành mình quan tâm, nhưng chưa nên đặt toàn bộ kế hoạch vào một phương thức hoặc mặc định điều kiện của năm trước sẽ giữ nguyên. Theo kế hoạch được nêu, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến công bố quy chế tuyển sinh đại học, cao đẳng sửa đổi, bổ sung trong tháng 11/2026; các trường được yêu cầu công bố thông tin tuyển sinh trước ngày 31/12. Mốc đăng ký nguyện vọng trên hệ thống dự kiến từ 9 giờ ngày 1/7 đến 16 giờ 30 ngày 13/7/2027. Những lịch trình này giúp thí sinh hình dung các bước tiếp theo, nhưng kế hoạch cá nhân vẫn cần căn cứ văn bản chính thức và đề án của từng trường. Hãy đối chiếu điều kiện, tổ hợp, cách tính điểm và hạn đăng ký trước khi chốt nguyện vọng.
