Tinh gọn phương thức để hướng tới công bằng thực chất
Tuyển sinh đại học là quá trình các trường sử dụng kết quả học tập, kỳ thi và những tiêu chí được công bố để lựa chọn người học phù hợp với ngành đào tạo. Với kỳ xét tuyển 2027, thí sinh cần xem những thay đổi đang được đề xuất là định hướng cần theo dõi, chưa phải quy định cuối cùng. Ngày 17-9-2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố dự thảo sửa đổi quy định tuyển sinh để lấy ý kiến; dự thảo giới hạn mỗi trường tối đa 5 phương thức và mỗi ngành tối đa 3 phương thức. Danh mục dự kiến gồm 11 phương thức, giảm từ 19 phương thức của năm 2026.
Đây là thay đổi đáng chú ý vì quá nhiều lối xét tuyển và việc chia nhỏ chỉ tiêu có thể khiến thí sinh khó so sánh cơ hội, còn điểm chuẩn giữa các phương thức khó phản ánh cùng một thang năng lực. Bộ nêu mục tiêu tăng công bằng và chuẩn hóa quy trình; khi thang đo chưa tương đương, cùng năng lực vẫn có thể được đánh giá khác nhau. Lộ trình được nêu trong dự thảo hướng tới việc mỗi ngành chỉ còn một phương thức vào năm 2028. Tuy nhiên, tinh gọn không đồng nghĩa mọi trường sẽ áp dụng chung một cách xét tuyển, nên đừng chọn ngành chỉ vì nghe nói có nhiều “cửa”.
Hiểu cách tính điểm trước khi chọn phương thức
Thí sinh cần phân biệt rõ mỗi phương thức xét tuyển dùng dữ liệu nào. Xét điểm thi tốt nghiệp THPT phụ thuộc tổ hợp môn và yêu cầu đầu vào của ngành; xét học bạ dựa trên kết quả THPT theo tiêu chí trường công bố. Phương thức kết hợp có thể ghép điểm thi, học bạ hoặc chứng chỉ, nhưng cách tính phải theo đề án cụ thể. Vì các kết quả có thang điểm và cấu trúc khác nhau, không thể mặc định điểm thi, học bạ và bài thi đánh giá năng lực so sánh trực tiếp. Hãy kiểm tra cách quy đổi tương đương, trọng số từng thành phần và điều kiện tối thiểu trước khi đánh giá cơ hội.
Một điểm dễ gây hiểu nhầm là đề xuất không cộng điểm thưởng riêng cho chứng chỉ ngoại ngữ hay thành tích học sinh giỏi. Điều đó không có nghĩa chứng chỉ ngoại ngữ sẽ mất tác dụng: trường vẫn có thể quy đổi chứng chỉ thành điểm môn tiếng Anh, dùng làm điều kiện sơ tuyển hoặc xét tuyển thẳng theo quy chế riêng. Việc hạn chế cộng điểm được lý giải bằng lo ngại chênh lệch cơ hội giữa vùng miền và nguy cơ tính trùng năng lực tiếng Anh. Vì vậy, hãy hỏi chứng chỉ được dùng theo cách nào, thay vì chỉ nhìn vào việc trường có chấp nhận chứng chỉ hay không.
- Ghi rõ ngành, tổ hợp và dữ liệu đầu vào của từng phương thức.
- Đối chiếu cách quy đổi, trọng số và điều kiện phụ trong đề án của trường.
- Không xem chứng chỉ ngoại ngữ hoặc thành tích học tập là điểm cộng mặc định.
Lập kế hoạch theo năng lực, không chạy theo tin đồn
Bản dự thảo mới là bước trong quá trình lấy ý kiến. Theo kế hoạch được nêu, Bộ dự kiến ban hành quy chế sửa đổi, bổ sung trong tháng 11-2026; các trường phải công bố đề án và thông tin tuyển sinh năm 2027 trước ngày 31-12-2026. Thí sinh nên theo dõi kênh chính thức của Bộ và trang web của trường, rồi kiểm tra lại phương thức, tổ hợp, điều kiện đăng ký cùng yêu cầu riêng của ngành khi thông báo được ban hành.
Chuẩn bị tốt nhất không phải là dàn trải sức lực cho mọi kỳ thi, mà là xây nền tảng vững ở các môn liên quan đến ngành và chọn phương thức khớp với kết quả học tập, thế mạnh cùng điều kiện thực tế. Ngành học cũng cần phù hợp sở thích và định hướng nghề nghiệp, không chỉ dựa trên một lợi thế xét tuyển nhất thời. Với mốc dự kiến, hồ sơ xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển cần nộp trước 17 giờ ngày 20-6-2027; đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng trên hệ thống chung diễn ra từ ngày 6-7 đến 20-7-2027. Hãy ghi các mốc này vào kế hoạch, nhưng xác nhận lại khi lịch chính thức được công bố.
- Chọn một số ngành phù hợp sở thích, năng lực và định hướng nghề nghiệp.
- So sánh phương thức, tổ hợp, cách quy đổi và điều kiện của từng trường.
- Xây dựng kế hoạch học tập theo môn liên quan; chỉ đầu tư thêm vào kỳ thi hoặc chứng chỉ khi có ích theo quy định của ngành.
- Theo dõi đề án tuyển sinh chính thức và cập nhật các mốc nộp hồ sơ, đăng ký nguyện vọng.
Thông điệp quan trọng nhất là đừng để số lượng phương thức quyết định thay cho lựa chọn ngành và kế hoạch học tập. Quy định tuyển sinh vẫn đang được hoàn thiện; chủ động cập nhật thông tin và hiểu đúng cách trường sử dụng kết quả sẽ giúp thí sinh chuẩn bị tỉnh táo hơn.
