Từ Paris đến Long Sơn: định hình chiến lược năng lượng mới
Hợp tác chiến lược giữa TotalEnergies và các đối tác Việt Nam trong dự án điện khí LNG Long Sơn là bước đi nhằm kết hợp nguồn khí thiên nhiên hóa lỏng với năng lượng tái tạo để tăng độ tin cậy của hệ thống điện, đa dạng hóa chuỗi giá trị năng lượng và tạo nền tảng cho chuyển đổi xanh trong ngành năng lượng quốc gia. Điều đáng chú ý không phải là một dự án riêng lẻ, mà là cách Việt Nam đang chọn cấu trúc lại hệ thống năng lượng quanh điện khí LNG và năng lượng tái tạo, thay vì tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào than. Hai biên bản ghi nhớ được ký tại Paris ngày 10/9 trong khuôn khổ Diễn đàn Lãnh đạo Việt Nam – Pháp, nhân chuyến thăm chính thức Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Sự kiện diễn ra dưới sự chứng kiến của lãnh đạo cấp cao hai nước trong chương trình gặp gỡ doanh nghiệp Việt – Pháp, cho thấy năng lượng đã trở thành trục hợp tác trung tâm giữa hai bên. Việc Dự án điện khí LNG Long Sơn được mô tả là dự án "tỷ đô" phản ánh quy mô tham vọng: sử dụng các tập đoàn năng lượng hàng đầu thế giới để xây dựng hạ tầng mới, đồng thời đặt câu hỏi cho Việt Nam về cách thiết kế chiến lược năng lượng vừa an toàn vừa phù hợp mục tiêu chuyển dịch xanh.
Hai biên bản ghi nhớ: LNG làm trục, năng lượng tái tạo là cánh tay
Trọng tâm của bước đi lần này là hai biên bản ghi nhớ TotalEnergies ký với PV GAS và T&T Group, mở ra cấu trúc hợp tác dài hạn quanh LNG, năng lượng tái tạo và LPG. Với PV GAS, thỏa thuận thiết lập khuôn khổ để hai bên "nghiên cứu và phát triển các cơ hội hợp tác mới trong toàn chuỗi giá trị năng lượng" tại Việt Nam. Ba lĩnh vực ưu tiên gồm khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), năng lượng tái tạo và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), thể hiện lựa chọn kết hợp nguồn điện khí LNG với các nguồn sạch hơn thay vì coi LNG là đích đến cuối cùng. Biên bản ghi nhớ thứ hai với T&T Group lại tập trung rõ ràng vào dự án Nhà máy điện khí LNG Long Sơn ở khu vực TP HCM. TotalEnergies đóng vai trò nhà cung cấp LNG độc quyền, còn liên danh với T&T tham gia phát triển, xây dựng và vận hành nhà máy điện. Cách phân vai này cho thấy TotalEnergies Việt Nam sẽ không chỉ là nhà cung cấp nhiên liệu mà còn dần tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khí – điện, tạo một mô hình hợp tác đủ dài hơi để gắn với chiến lược năng lượng quốc gia.
TotalEnergies Việt Nam: 35 năm hiện diện và bước nâng cấp vị thế
Không thể hiểu hết ý nghĩa của các biên bản ghi nhớ nếu bỏ qua lịch sử hiện diện của TotalEnergies tại Việt Nam. Theo lãnh đạo mảng Khí, Năng lượng tái tạo & Điện của TotalEnergies, doanh nghiệp đã có mặt tại Việt Nam 35 năm qua, chủ yếu thông qua hoạt động Tiếp thị & Dịch vụ và kinh doanh cung ứng LPG. Việc mở rộng sang LNG, năng lượng tái tạo và chuỗi giá trị khí – điện cho thấy tập đoàn đang nâng cấp vị thế từ nhà cung cấp sản phẩm sang đối tác chiến lược trong tái cấu trúc hệ thống năng lượng. TotalEnergies là công ty đa năng lượng toàn cầu, sản xuất và tiếp thị dầu, nhiên liệu sinh học, khí đốt tự nhiên và khí xanh, năng lượng tái tạo và điện, hoạt động tại khoảng 120 quốc gia. Khi một tập đoàn như vậy chọn đặt "tính bền vững" vào trọng tâm chiến lược và đưa chuyên môn về LNG, năng lượng tái tạo vào Việt Nam, đó không chỉ là cơ hội thu hút vốn và công nghệ, mà còn là phép thử xem Việt Nam có dám gắn các đối tác nước ngoài vào lộ trình chuyển đổi xanh của mình một cách dài hạn và minh bạch hay không.
Điện khí LNG Long Sơn trong bức tranh chuyển dịch năng lượng
Dự án điện khí LNG Long Sơn nổi lên như một mắt xích quan trọng trong kế hoạch chuyển dịch năng lượng của Việt Nam, khi nhu cầu điện tăng nhưng sức ép giảm phát thải ngày càng lớn. Điện khí LNG có ưu thế rõ ràng về phát thải thấp hơn than và linh hoạt trong vận hành, phù hợp để bổ sung cho năng lượng tái tạo vốn phụ thuộc thời tiết. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào LNG nhập khẩu cũng đặt ra rủi ro về giá và nguồn cung, buộc Việt Nam phải thiết kế chiến lược an ninh năng lượng dựa trên đa dạng hóa nguồn và đối tác. Cách TotalEnergies và các doanh nghiệp trong nước cùng nghiên cứu phát triển toàn chuỗi giá trị – từ cung ứng LNG, LPG đến đầu tư năng lượng tái tạo – cho thấy định hướng xây dựng hệ sinh thái năng lượng gắn kết thay vì các dự án đơn lẻ. Nếu được triển khai đúng, LNG Long Sơn có thể trở thành mô hình thí điểm cho việc tích hợp điện khí LNG vào hệ thống, hỗ trợ Việt Nam thực hiện tham vọng chuyển dịch năng lượng.
Cơ hội và điều kiện để biến hợp tác thành chiến lược dài hạn
Điểm mạnh lớn nhất của cấu trúc hợp tác mới là tầm nhìn dài hạn: từ PV GAS đến T&T Group, các doanh nghiệp nội địa được đặt trong hệ sinh thái với một tập đoàn đa năng lượng toàn cầu, mở ra cơ hội học hỏi, chuyển giao công nghệ và chuẩn quản trị cho thị trường điện khí LNG và năng lượng tái tạo. Nhưng để các biên bản ghi nhớ không dừng ở lễ ký kết, Việt Nam cần ba điều kiện rõ rệt: khung pháp lý ổn định cho điện khí LNG, cơ chế giá điện phản ánh đầy đủ chi phí và rủi ro LNG, cùng chiến lược tích hợp điện khí LNG với năng lượng tái tạo trong quy hoạch điện. Chiến lược năng lượng hợp lý cho Việt Nam không phải chọn giữa LNG và năng lượng tái tạo, mà là biết dùng điện khí LNG Long Sơn và các dự án tương tự làm "cầu nối" cho hệ thống điện chuyển từ mô hình dựa trên than sang mô hình linh hoạt, ít phát thải hơn. Hợp tác với TotalEnergies sẽ là phép thử: nếu Việt Nam xử lý tốt, đây có thể trở thành hình mẫu cho các liên kết quốc tế trong chuyển đổi năng lượng; nếu không, lợi thế "tỷ đô" sẽ bị giới hạn ở một dự án LNG đơn thuần.
