Đổi cách thu gom để phù hợp với phố cổ
Xe điện thu gom rác là phương tiện chuyên dụng chạy bằng điện, được thiết kế nhỏ gọn để tiếp cận ngõ hẹp và chuyển rác sinh hoạt tới điểm tập kết, giảm phụ thuộc vào xe lớn trong khu vực đông đúc. Đây là mắt xích đáng chú ý trong nỗ lực đổi mới thu gom rác Hà Nội: nếu xe không phù hợp với địa hình, mọi khâu phía sau đều dễ chậm trễ. URENCO Hà Nội gần đây triển khai thí điểm có kiểm soát tại phường Hoàn Kiếm, với phương tiện hoạt động trên những tuyến phố nhỏ như Hàng Đào và Hàng Bạc. Khu vực trung tâm có mật độ dân cư cao, đông khách du lịch và nhiều ngõ hẹp, khiến xe chuyên dụng cỡ lớn khó vào sâu. Theo URENCO, xe có bán kính quay vòng khoảng 2,2–2,5 m, không phát thải trực tiếp khi vận hành; thùng kín cũng giúp hạn chế rơi vãi và rò nước rỉ.
Xe nhỏ là khâu vận chuyển, không phải toàn bộ giải pháp
Lợi ích của xe điện không chỉ nằm ở động cơ ít gây ô nhiễm tại chỗ. Xe hai bánh có thùng chứa hai bên được mô tả là gọn và dễ sử dụng; xe ba bánh chạy theo tuyến cố định, phát tín hiệu âm thanh nhẹ. Mỗi lượt thu gom khoảng 80–100 kg rác trong trung bình 30 phút, giúp rác lưu lại trên vỉa hè ít lâu hơn. Khi đầy, xe chuyển rác tới điểm tập kết để đưa sang máy ép chuyên dụng, nhờ đó xe lớn không phải len sâu vào ngõ, giảm nguy cơ ùn tắc và hạn chế hình thành điểm gom tự phát. Đây là sự phân vai hợp lý: phương tiện nhỏ làm chặng cuối, còn xe ép đảm nhiệm khối lượng lớn. Tuy nhiên, năng suất của xe chỉ có ý nghĩa khi lịch thu gom ổn định và người dân biết rõ nơi, giờ đưa rác ra.
Điểm HUB tái chế cần đi cùng thói quen phân loại
Điểm HUB tái chế bổ sung phần mà phương tiện vận chuyển không thể thay thế: tiếp nhận vật liệu đã được tách khỏi rác sinh hoạt thông thường. Mạng lưới HUB được bố trí từ phía trong Vành đai 2 vào khu vực trung tâm; thông tin triển khai nêu 100 điểm trong mạng lưới và 500 trạm đã được lắp đặt. Mỗi điểm có ngăn dành cho giấy, bìa, nhựa, kim loại và pin đã qua sử dụng; rác hữu cơ, chất thải nguy hại và vật liệu không đáp ứng yêu cầu an toàn không được tiếp nhận. Mã nhận diện và QR hỗ trợ tra cứu điểm gần nhà, đồng thời giúp cơ quan quản lý theo dõi nguồn gốc vật liệu. Phân loại rác đô thị vì thế không thể chỉ dựa vào thùng chứa: người dân cần biết chính xác loại nào được nhận, còn đơn vị vận hành phải giữ hướng dẫn rõ ràng và nhất quán.
Túi tiêu chuẩn và bước tiếp theo của hệ thống
Túi đựng rác tiêu chuẩn, đang được thí điểm tại phường Cửa Nam, là phần kết nối khác trong kế hoạch hiện đại hóa vệ sinh môi trường. Cùng với xe điện và HUB, mô hình này hướng tới liên kết việc phân loại tại nguồn, thu gom và quản lý thay vì xem chúng như các thử nghiệm rời rạc. Túi có quy cách thống nhất có thể giúp việc nhận diện và bàn giao rác dễ tổ chức hơn, nhưng nguồn thông tin chưa nêu chi tiết tiêu chuẩn hay cách triển khai; vì vậy, hiệu quả sẽ phụ thuộc vào hướng dẫn cụ thể và mức độ người dân tuân thủ. Sau giai đoạn thử nghiệm tại Hoàn Kiếm, URENCO dự kiến tiếp tục nghiên cứu mở rộng xe chuyên dụng tới khu vực Vành đai 1 vào năm 2027; Hà Nội đặt mục tiêu loại bỏ hoàn toàn xe gom thủ công trong khu vực Vành đai 2 vào năm 2028. Đích đến chỉ khả thi nếu cả phương tiện, điểm nhận và quy tắc phân loại vận hành ăn khớp.
