Đề xuất lớn, chưa phải đội xe đã hoạt động
Xe điện dùng chung là dịch vụ cho phép nhiều người thuê và sử dụng phương tiện điện theo nhu cầu, thay vì mỗi người phải sở hữu một chiếc. Tại Hà Nội, mô hình này đang được xem xét như một hướng bổ sung cho giao thông đô thị, nhưng chưa có đội xe nào được xác nhận đã đi vào hoạt động. Sáng 27/10, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng tiếp đoàn Công ty Du lịch Quang Vũ của Trung Quốc để trao đổi về hợp tác giao thông xanh, thông minh. Thành phố đồng ý về nguyên tắc hợp tác và giao Sở Xây dựng nghiên cứu địa điểm thí điểm, trước mắt tập trung vào vị trí đặt trạm sạc tập trung. Đây là tín hiệu mở đường cho nghiên cứu, không phải quyết định triển khai ngay. Phân biệt rõ hai giai đoạn này là cần thiết để tránh biến một đề xuất thành dịch vụ mà người dân có thể tưởng đã sẵn sàng sử dụng.
Quy mô 20.000 xe đặt ra cơ hội lẫn thách thức
Theo phương án doanh nghiệp nêu, dự án dự kiến có tổng mức đầu tư khoảng 277 tỷ đồng và được chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn đầu dự kiến đưa vào khoảng 8.000 phương tiện, tập trung tại 9 phường trung tâm, khu thương mại, khu dân cư, bến xe và các điểm kết nối đường sắt đô thị. Giai đoạn hai bổ sung 12.000 xe, mở rộng ra các khu dân cư quanh Vành đai 2 và Vành đai 3, hướng tới độ phủ rộng hơn trong thành phố. Quy mô này có thể giúp người dân tiếp cận phương tiện ở những điểm trung chuyển quan trọng, nhưng con số lớn không tự bảo đảm dịch vụ tiện lợi. Hiệu quả sẽ phụ thuộc vào vị trí đỗ, khả năng sạc và đổi pin, điều phối xe cũng như mức độ dễ sử dụng. Vì thế, kế hoạch hai giai đoạn có ý nghĩa nếu mỗi bước được đánh giá bằng nhu cầu thực tế, thay vì chỉ chạy theo số lượng.
Giao thông xanh cần đi cùng an toàn và bảo vệ dữ liệu
Doanh nghiệp cho rằng định hướng xây dựng đô thị xanh, thông minh và phát thải thấp của Hà Nội phù hợp với việc phát triển phương tiện điện, nhất là ở khu vực nội đô. Lập luận này có sức thuyết phục: xe dùng chung có thể thêm lựa chọn cho những chuyến đi ngắn hoặc chặng kết nối với xe buýt, đường sắt đô thị. Nhưng thử nghiệm xe điện chỉ đáng mở rộng khi giải quyết được các điều kiện vận hành, không chỉ hứa hẹn giảm phát thải. Thành phố đã yêu cầu nghiên cứu địa điểm lắp trạm sạc tập trung và lưu ý đặc biệt đến an toàn, phòng cháy chữa cháy trong quá trình thử nghiệm. Doanh nghiệp cũng cam kết đặt trung tâm dữ liệu tại Việt Nam để dữ liệu người dùng trong nước không bị chuyển ra nước ngoài. Những cam kết này cần được kiểm chứng trong khâu thiết kế và giám sát. Với xe điện Hà Nội, niềm tin của người dân sẽ đến từ dịch vụ an toàn, minh bạch và hữu ích, chứ không chỉ từ nhãn giao thông xanh.
Thử nghiệm phải chứng minh được giá trị trước khi mở rộng
Bước tiếp theo được giao cho Sở Xây dựng là tìm địa điểm phù hợp để nghiên cứu triển khai thí điểm, ban đầu ưu tiên các vị trí đặt trạm sạc tập trung. Đây là trình tự hợp lý: kiểm tra hạ tầng và an toàn trước, rồi mới xem xét quy mô đội xe và phạm vi phục vụ. Với người đi lại, một thử nghiệm thành công không được đo bằng việc có hàng nghìn phương tiện trên đường, mà bằng khả năng tìm xe, kết nối thuận tiện với phương tiện công cộng và hạn chế xe nằm chờ hoặc cản trở không gian đô thị. Thành phố cũng cần theo dõi phản hồi người dùng, việc quản lý dữ liệu và hiệu quả của từng khu vực trước khi chuyển từ giai đoạn đầu sang giai đoạn sau. Đề xuất 20.000 xe điện dùng chung mở ra một cơ hội đáng xem xét, nhưng hiện vẫn là kế hoạch. Chỉ nên coi đây là bước tiến của giao thông xanh khi thử nghiệm cho thấy lợi ích rõ ràng và rủi ro được kiểm soát.
