Từ nồi lòng trước cổng trường đến hiện tượng triệu view
Hiện tượng tiểu thương nổi tiếng mạng xã hội trong lĩnh vực ẩm thực đường phố livestream là cách những người bán hàng bình dân dùng video trực tiếp trên các nền tảng số để kể câu chuyện đời thường, phô bày quy trình chế biến, đồng thời tạo sự tin tưởng và tò mò, từ đó thu hút lượng người xem khổng lồ, biến xe đẩy hay quán ăn nhỏ thành điểm đến được săn lùng. Trường hợp tiêu biểu là xe lòng của cô Phan Thị Thanh, đặt ngay trước cổng trường mầm non Trang Hạ ở Từ Sơn, Bắc Ninh. Mỗi chiều khoảng 16h30, chiếc nồi lòng nghi ngút khói trên xe đẩy bắt đầu mở hàng, mùi thơm lan khắp góc phố khiến phụ huynh đi đón con phải tấp xe lại. Không biển hiệu, không bàn ghế, nhưng các trang bán hàng của cô thu hút khoảng 100.000 người theo dõi trên Facebook, 177.000–180.000 trên TikTok cùng hàng triệu lượt xem mỗi video. Buổi đông nhất từ 17h–18h, khách quen lẫn khách mới xếp hàng dài chờ tới lượt, biến một góc cổng trường thành hình ảnh quen thuộc của "xe lòng triệu view" theo đúng nghĩa đen.
Chính sách bán “ít cũng được” và nhịp điệu khiến người xem mê mẩn
Điểm khác biệt khiến xe lòng của cô Thanh trở thành hiện tượng, chứ không chỉ là một hàng ăn đông khách, nằm ở triết lý bán hàng cực kỳ đời thường: ai mua 5.000–10.000 đồng cũng bán, không đặt mức tối thiểu, không ai bị từ chối. Cô nói thẳng là mình chủ yếu phục vụ người trong làng, có nhiều cụ già sống một mình, công nhân chỉ cần mua thêm chút nước dùng để chan cơm, thế là đủ cho một bữa ăn. Chính sách ấy khiến giá lòng thập cẩm khoảng 65.000 đồng/kg trở nên linh hoạt: người mua vài nghìn, người mua hơn 100.000 đồng mang về cho cả nhà, tất cả đều được cân, thái, gói cẩn thận như nhau. Quy trình diễn ra hoàn toàn trước mặt khách: từ lúc miếng lòng nguyên vớt khỏi nồi tới tiếng dao gõ đều đặn xuống thớt rồi được gói lại. Với người xem livestream, thứ gây nghiện không phải chiêu trò mà là nhịp điệu tay dao, nồi lòng bốc khói, câu trả lời liên tục với hàng loạt vị khách đang đứng chen quanh, tạo cảm giác vừa gần gũi vừa “đã mắt” khó dứt.
Livestream tạo FOMO: khách xa sẵn sàng đặt xe tới xếp hàng
Điều thú vị là phần lớn người theo dõi kênh "Cô Thanh bán lòng" chưa từng đến Bắc Ninh, nhưng vẫn mở điện thoại xem mỗi chiều. Nội dung gần như không đầu tư: không nhạc nền, không kịch bản review, chỉ là cảnh luộc lòng, thái lòng, tư vấn nên chọn phần nào. Thế mà nhiều video đạt hàng trăm nghìn đến hàng triệu lượt xem, có buổi livestream thu hút khoảng 17.000 người xem cùng lúc. Theo chia sẻ, nhờ các phiên livestream, xe lòng của cô tiếp cận tệp khách ngày càng rộng, lượng khách ở tỉnh xa đến mua tăng rõ. Có người còn đặt dịch vụ xe công nghệ để… xếp hàng hộ, chi phí giao hàng đôi khi cao hơn cả tiền đồ ăn nhưng họ vẫn chấp nhận, vì muốn “ăn thử cái xe lòng triệu view ngoài đời” chứ không chỉ xem qua màn hình. Đó là hiệu ứng FOMO rất cụ thể: hình ảnh dòng người rồng rắn mỗi chiều, những suất lòng luộc nóng hổi được thái liên tục, khiến khán giả cảm thấy nếu không tới tận nơi thì mình đang bỏ lỡ một trải nghiệm ẩm thực đường phố livestream đang trend.
Khi tiểu thương trở thành biểu tượng mạng xã hội mà vẫn giữ chất bình dân
Sự nổi tiếng bất ngờ khiến nhiều người gọi cô Thanh là "biểu tượng mạng xã hội" trong giới tiểu thương nổi tiếng mạng xã hội. Thế nhưng chính cô lại khẳng định mình chỉ là một người rất bình thường, vẫn dậy từ 5h20 sáng ra chợ chọn nguyên liệu, sơ chế, luộc lòng liên tục tới 16h để đủ hàng cho buổi chiều. Trung bình, cô bán 2–3 nồi lòng mỗi ngày, hôm cao điểm lên tới 4 nồi. Đáng chú ý là dù khách ngày càng đông, cô không đổi mô hình: vẫn bán từ vài nghìn trở lên, vẫn làm sạch kỹ để lòng không đắng, không mùi, vẫn chấp nhận có hôm phải xin khách mang lòng nguyên về tự thái vì tay không kịp. Cảnh cô vừa cân, vừa thái, vừa trả lời ba bốn người cùng lúc, tay không rời con dao, cho thấy sự nổi tiếng không làm mất đi chất lam lũ vốn có. Livestream dường như chỉ phóng đại, đưa lên màn hình những gì đã rất thật ở góc phố trước cổng trường mầm non.
Cơ hội và rủi ro cho những quán ăn vỉa hè muốn “viral”
Câu chuyện xe lòng Bắc Ninh cho thấy bất kỳ mô hình ẩm thực đường phố livestream nào cũng có thể trở thành quán ăn viral TikTok nếu hội đủ hai yếu tố: sản phẩm đủ tử tế và câu chuyện đủ đời thường để người xem đồng cảm. Nhờ livestream, một xe đẩy không biển hiệu lại tiếp cận hàng trăm nghìn người theo dõi và tệp khách ngày càng rộng. Đây là cơ hội rõ ràng cho các quán ăn vỉa hè, kể cả những mô hình "bánh mì viral livestream" hay "xe bánh mì triệu view" trong tương lai: họ không nhất thiết phải đầu tư lớn, mà cần mở camera vào đúng lúc đông khách, cho người xem thấy nhịp điệu và chân thành trong cách phục vụ. Tuy vậy, áp lực cũng không nhỏ: khi hình ảnh truyền đi quá xa, mong đợi của khách tăng lên, câu hỏi về vệ sinh, thái độ phục vụ, cách xử lý đám đông đều bị soi kỹ. Nếu chỉ chạy theo hiệu ứng mạng mà bỏ qua chất lượng và sự gắn kết với cộng đồng xung quanh, hiện tượng viral sẽ sớm bị thay thế bởi cái tên khác trong dòng chảy TikTok. Bài học từ cô Thanh là: hãy để livestream bổ sung cho công việc bán hàng vốn đã tốt, thay vì xem nó như phép màu duy nhất.
