Khi nhà thiết kế bước vào hội họa: một bước rẽ không phải cuộc dạo chơi
Hành trình Đỗ Mạnh Cường hội họa là quá trình một nhà thiết kế thời trang nổi tiếng chuyển hướng sang hội họa chuyên nghiệp, ra mắt triển lãm tranh sơn dầu đầu tay với hàng chục tác phẩm thể hiện ký ức và cảm xúc riêng về hoa, cây cỏ và cảnh vật, đánh dấu việc mở rộng bản sắc sáng tạo của anh vượt khỏi khuôn khổ sàn diễn thời trang và thương hiệu cá nhân.
Sáng 12/9, tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Đỗ Mạnh Cường khai mạc triển lãm cá nhân “Những mùa hoa trong ký ức”, chính thức công bố bước rẽ sang hội họa với 75 tác phẩm sơn dầu và acrylic. Điều đáng nói là anh không xem đây là thú vui tay trái mà xác quyết: muốn theo đuổi hội họa như một “con đường nghệ thuật nghiêm túc, không phải dạo chơi ngẫu hứng”. Sau gần hai thập niên định hình tên tuổi trên sàn diễn, lựa chọn này cho thấy anh muốn tái thiết mình như một nghệ sĩ đa diện, thay vì chỉ là nhà thiết kế chuyển hướng vì tò mò nhất thời.
Triển lãm này giới thiệu 45 tác phẩm trong sự kiện chính thức, phần còn lại tiếp tục được bảo tồn trong thế giới sáng tác riêng của anh, như một kho ký ức đang mở. Việc chọn khổ tranh lớn, vẽ liên tục trong suốt hai năm, mất ngủ trước ngày khai mạc vì lo khán giả đón nhận ra sao, cho thấy một thái độ làm nghề nghiêm túc hơn là một cú “lấn sân” mang tính trình diễn.
Từ hoa trên vải đến hoa trên toan: ngôn ngữ thị giác không đứng yên
Nếu muốn hiểu vì sao triển lãm tranh sơn dầu của Đỗ Mạnh Cường gây chú ý, cần nhìn lại “dấu hiệu nhận diện” lâu năm của anh: hoa và cây cỏ. Suốt sự nghiệp thời trang, từ hoa hồng, khu vườn, cánh bướm đến các hình khối hữu cơ luôn hiện diện trên chất liệu vải, trở thành thứ thẩm mỹ quen thuộc với công chúng. Triển lãm lần này có thể xem là cuộc “giải phóng” hoa khỏi bề mặt trang phục, để tồn tại thuần túy bằng màu sắc và chất liệu sơn.
Trong tranh, người xem vẫn nhận ra những hoa nở rộ, hàng cây, mặt hồ hay bình hoa, nhưng chúng không còn là mẫu vật cần mô tả chính xác, mà là cảm giác về sự sống, vẻ mong manh, niềm vui, ký ức và cả khoảng cô đơn ẩn sau sự rực rỡ. Lớp màu dày, nét cọ mạnh, ngắn và liên tục, các mảng màu tương phản đặt cạnh nhau tạo nên cảm giác giàu năng lượng, gợi tinh thần Hậu Ấn tượng, Dã thú và Hội họa biểu hiện.
Điều thú vị là dấu ấn nhà thiết kế không hề biến mất: những mảng màu như được xếp lớp, đắp nổi, gợi cảm giác thêu trên mặt tranh; bố cục giàu tính trang trí, đôi khi dày đặc đến mức hoa, lá, bình gốm và cảnh vật hòa vào cùng một trường màu. Nói cách khác, anh không bỏ thời trang để vẽ, mà dùng trải nghiệm thời trang như chất liệu mới cho hội họa.
“Sự trở về” của một giấc mơ cũ: nền tảng mỹ thuật và kỷ luật sáng tạo
Đỗ Mạnh Cường không vẽ trong trạng thái “tay ngang” như cách nhiều người hay quy chụp với nhà thiết kế chuyển hướng. Anh từng dành sáu tháng học vẽ, thi đỗ cùng lúc ba trường nghệ thuật và chọn ngành gốm tại Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội. Sau đó, anh sang Paris học thiết kế thời trang, tốt nghiệp nhóm kết quả cao và từng thực tập tại nhà mốt Dior. Những năm lang thang trong bảo tàng, phòng tranh ở Paris đã âm thầm nuôi dưỡng tình yêu hội họa, ngay cả khi anh tạm thời chọn thời trang làm sự nghiệp chính.
Bởi vậy, khi anh gọi con đường đến với hội họa là “sự trở về”, nhận định này không mang tính lãng mạn mà có cơ sở. Theo nhà sưu tầm mỹ thuật Ngô Kim Khôi, tranh của anh mang sự hồn nhiên trong cách khắc họa hoa, với bố cục và màu sắc ít tính toán theo lối truyền thống, thiên về cảm xúc tự nhiên. Nhìn dưới góc độ kỷ luật sáng tạo, hai năm vẽ liên tục để có 75 tác phẩm trưng bày và lưu giữ là quá trình lao động nghiêm túc, chứ không phải một chiến dịch hình ảnh ngắn hạn.
Có thể nói, nền tảng mỹ thuật bài bản kết hợp kinh nghiệm sắp đặt không gian, ánh sáng và màu sắc tích lũy từ sàn diễn giúp anh tổ chức tranh như tổ chức một buổi trình diễn khác. Chỉ khác là lần này, người xem không ngồi trên ghế front row mà đứng trước toan, đối diện trực tiếp với nhịp thở nội tâm của người vẽ.
Khán giả, giới chuyên môn và ý nghĩa của một phòng tranh mở cửa tự do
Triển lãm “Những mùa hoa trong ký ức” mở cửa tự do từ 8h đến 17h mỗi ngày, kéo dài đến 20/9 tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Việc một phòng tranh miễn phí, lại gắn với tên tuổi đã quen thuộc trong văn hóa đại chúng, giúp công chúng dễ tiếp cận hội họa hơn – đặc biệt là nhóm khán giả vốn biết anh qua thời trang chứ không phải nghệ thuật thị giác.
Sự kiện ghi nhận sự ủng hộ mạnh mẽ từ giới nghệ sĩ, doanh nhân, người mẫu, cùng các khách mời ngoại giao và văn hóa như Tổng Lãnh sự Canada, Australia, Hà Lan tại TP HCM tham dự. Một số tác phẩm được sưu tầm ngay trong ngày khai mạc, trong đó bức tranh được nhà sưu tầm Ngô Kim Khôi đánh giá cao nhất cũng đã có người mua. Điều này cho thấy triển lãm không chỉ là “sự kiện của sao Việt” mà còn được giới yêu nghệ thuật quan tâm.
Tác phẩm của anh gợi cảm xúc mạnh cho người xem: diễn viên, hoa hậu mô tả cảm giác như lạc vào vườn hoa để trở về với ký ức, ấn tượng với cách sử dụng màu sắc và khối lượng sáng tác thể hiện cả một quá trình làm việc nghiêm túc. Khi công chúng mua tranh không phải vì tên tuổi trong giới thời trang, mà vì họ thực sự muốn sống cùng tác phẩm trong không gian riêng, đó mới là thử thách quan trọng mà Đỗ Mạnh Cường đang từng bước chinh phục.
Từ thương hiệu đến cá tính nghệ thuật: mở rộng hay đánh cược danh tiếng?
Nhìn từ bên ngoài, nhiều người có thể nghĩ quyết định bước vào hội họa sau khi thương hiệu thời trang đã vận hành ổn định là một hành động “thừa năng lượng” hoặc nhu cầu làm mới bản thân. Nhưng nếu đặt trong bối cảnh sáng tạo, đây là sự mở rộng tự nhiên của một cá tính nghệ thuật đã quá quen với việc kể câu chuyện bằng chất liệu, màu sắc và hình khối. Anh không từ bỏ sàn diễn; anh dịch chuyển phần nội dung từng nằm trên váy áo sang mặt phẳng toan, nơi cảm xúc không còn bị giới hạn bởi công năng sử dụng.
Rủi ro là có: mỗi lĩnh vực có hệ tiêu chí thẩm mỹ, hệ giá trị riêng, và công chúng hội họa không nhất thiết dễ chịu với “người nổi tiếng lấn sân”. Tuy vậy, khối lượng sáng tác 75 tác phẩm trong hai năm, cùng thái độ nghiêm túc xem hội họa như nghề chuyên nghiệp, là câu trả lời rõ ràng rằng anh không mượn hội họa để quảng bá thời trang.
Cuối cùng, thành công hay không sẽ được thời gian và người xem trả lời. Nhưng ngay lúc này, việc một nhà thiết kế chuyển hướng sang hội họa với nền tảng bài bản, công bố rộng rãi một triển lãm tranh sơn dầu, và mở cửa miễn phí cho mọi người vào xem đã là tín hiệu tích cực: nghệ thuật không đứng yên trong biên giới ngành nghề, và nghệ sĩ có quyền định nghĩa lại mình nhiều lần trong đời sáng tạo.
