Phim truyền hình AI là gì và vì sao “Hậu Tây Du Ký” là bước ngoặt?
Phim truyền hình AI là các bộ phim tập được tạo ra chủ yếu bằng trí tuệ nhân tạo, từ dựng cảnh, tạo nhân vật đến thiết kế chuyển động, giúp rút ngắn thời gian sản xuất, cắt giảm phần lớn chi phí nhân lực của đoàn phim truyền thống, nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi lớn về chất lượng nghệ thuật, bản quyền sáng tạo và tương lai nghề nghiệp của diễn viên, kỹ thuật viên cũng như nhà làm phim. Trong bối cảnh đó, “Hậu Tây Du Ký” – mùa đầu tiên với phần “Hoa Quả Sơn” gồm 30 tập, mỗi tập khoảng 40 phút – đã chính thức lên sóng khung giờ vàng Hunan TV từ ngày 31/8, do Trung tâm Sáng tạo nội dung AIGC của đài và các đối tác thực hiện. Đây không chỉ là thêm một phim AI truyền hình, mà là lần hiếm hoi một tác phẩm trí tuệ nhân tạo phim tập chiếm vị trí vốn là “thánh địa” của các series người thật đóng. Việc hoàn thành cả mùa chỉ trong 3 tháng từ lúc đặt hàng đến khi phát sóng cho thấy quy trình sản xuất phim AI đã đạt tốc độ mà ngành truyền hình truyền thống khó theo kịp.
Khung giờ vàng Hunan TV: từ nội dung ngắn đến cuộc cách mạng phim dài tập
Việc một bộ phim AI dài tập như “Hậu Tây Du Ký” xuất hiện trên khung giờ vàng truyền hình vệ tinh được xem là bước mở rộng quyết liệt của công nghệ tạo sinh, từ nội dung ngắn sang sản xuất phim dài tập. Trước đó, trí tuệ nhân tạo phim tập chủ yếu hiện diện trên mạng xã hội qua những video kỳ quặc: mèo mang hình dáng con người, show hẹn hò với các nhân vật là trái cây có hình người. Sự “lên đời” từ clip giải trí lên khung giờ cao điểm của một đài lớn cho thấy các nhà đài đã coi phim AI truyền hình như một “vũ khí” mới để kích hoạt lại thị trường đang trì trệ. Theo Hiệp hội Dịch vụ Phát sóng Trực tuyến Trung Quốc, nửa đầu năm có 367.000 phim ngắn phát hành, hơn 74% trong số này được tạo ra bằng AI, tương đương hơn 1.500 phim ngắn AI mới mỗi ngày. Con số này nói thẳng: khung giờ vàng Hunan TV không phải hiện tượng đơn lẻ, mà là dấu hiệu cho thấy nội dung AIGC đã đến ngưỡng bão hòa, buộc phải tràn sang lãnh địa phim dài tập để tiếp tục tăng trưởng.
Quy trình sản xuất phim AI: tiết kiệm cấp số nhân, hi sinh cả một đoàn phim
Đằng sau “Hậu Tây Du Ký” là một quy trình sản xuất phim AI được chuẩn hóa cao. Đơn vị sản xuất tập hợp nhiều mô hình AI và công cụ chuyên biệt, nhằm khắc phục điểm yếu cố hữu của nội dung do AI tạo ra như tính ngẫu nhiên cao, khó kiểm soát và chất lượng không ổn định. Họ thiết lập trước các thông số tưởng như chỉ đạo diễn hình ảnh và quay phim mới xử lý: vị trí máy quay, tiêu cự, chuyển động máy, độ sâu trường ảnh. Người sáng tạo giờ đóng vai trò “người kéo thẻ”: cung cấp hình ảnh tham khảo và câu lệnh cho mô hình, liên tục chỉnh sửa đầu vào cho đến khi ra cảnh quay có thể dùng, thay thế một phần công việc quay phim, dựng và hậu kỳ. Theo chia sẻ của nhà sản xuất, trong một dự án hoàn toàn do AI tạo ra, nhiều vị trí truyền thống như bộ phận mỹ thuật, thiết kế bối cảnh, quay phim, kỹ thuật ánh sáng và diễn viên không còn cần thiết, giúp chi phí giảm “theo cấp số nhân”. Đây là mặt kinh tế hấp dẫn đến mức các nhà phân phối hiện yêu cầu dùng AI trong hầu hết mọi dự án, kể cả khi công nghệ này không phù hợp. Câu hỏi đặt ra là: khi chi phí giảm quá nhanh, liệu có ai còn sẵn sàng đầu tư cho những thử nghiệm nghệ thuật mạo hiểm, chậm rãi và tốn kém?
Khán giả, diễn viên và nguy cơ “nghiện” nội dung chất lượng thấp
Phản ứng đầu tiên của thị trường với “Hậu Tây Du Ký” là vô cùng sôi động: trên mạng xã hội, khán giả và giới chuyên môn gọi đây là “cuộc cách mạng làm đảo lộn ngành công nghiệp phim ảnh”, “vừa ra mắt đã trở thành hiện tượng”. Cổ phiếu doanh nghiệp sở hữu đài Hồ Nam hai lần tăng hết biên độ 20% trong tuần, kéo giá trị vốn hóa tăng thêm hơn 13 tỷ nhân dân tệ, cho thấy niềm tin mạnh mẽ của nhà đầu tư với sản xuất phim AI. Nhưng sự hưng phấn này dễ đánh lừa: nhiều ý kiến thừa nhận sau khi sự mới lạ qua đi, tỷ lệ người xem sẽ giảm dần. Các nền tảng trực tuyến đang tung trợ cấp tiền mặt và tăng lưu lượng truy cập cho sản phẩm AIGC, biến nội dung trí tuệ nhân tạo phim tập thành “fast food” giải trí: rẻ, nhiều và gây dopamine. Ivy Yang cảnh báo phim ngắn là thể loại dễ bị biến thành sản phẩm rập khuôn nhất; ngay cả trước khi có AI, thuật toán đã ưu ái những công thức CEO độc đoán, trả thù, sỉ nhục rồi trở lại, du hành thời gian. AI chỉ đẩy chi phí sao chép các công thức ấy xuống gần bằng 0, gia tăng có hệ thống khả năng chấp nhận nội dung chất lượng thấp và bào mòn “sự kiên nhẫn với mơ hồ, với cách dàn dựng, với bất kỳ điều gì đòi hỏi người xem phải suy nghĩ”. Diễn viên và nhà làm phim đứng trước lựa chọn khó: chấp nhận trở thành gương mặt phụ trợ cho máy, hay kiên trì bảo vệ không gian cho những câu chuyện phức tạp mà AI chưa thể chạm tới.
Tương lai phim truyền hình: AI là đối thủ hay công cụ của nghệ sĩ?
Việc trí tuệ nhân tạo phim tập được chiếu ở khung giờ vàng Hunan TV cho thấy cuộc chơi đã bước sang giai đoạn không thể quay đầu: ngành công nghiệp điện ảnh và truyền hình đang lo lắng về AI, nhưng đồng thời bị hút vào sức ép phải sử dụng công nghệ này trong gần như mọi dự án. Đạo diễn “Hậu Tây Du Ký” thậm chí khẳng định các tập tiếp theo sẽ liên tục được chỉnh sửa dựa trên phản hồi khán giả – một logic sản xuất “phim như sản phẩm phần mềm”, luôn trong trạng thái cập nhật. Dự án 120 phút thể loại khoa học viễn tưởng bí ẩn do AI tạo ra, được quảng bá là phim truyền hình AI cao cấp, đã được lên kế hoạch ra mắt vào mùa Thu trên nền tảng trực tuyến. Nhà sản xuất Liu tin rằng sản phẩm kém chất lượng sẽ bị đào thải khi cạnh tranh gia tăng, giống như những chiếc điện thoại nhái từng biến mất. Nhưng niềm tin đó chỉ có giá trị nếu khán giả còn biết phân biệt chất lượng thật. Khi người xem trẻ lớn lên trong môi trường ngập tràn nội dung “không cần suy nghĩ”, rủi ro lớn nhất không phải là AI cướp việc của diễn viên, mà là nó hạ thấp khẩu vị thẩm mỹ chung. Cuộc cách mạng sản xuất phim AI sẽ chỉ trở thành bước tiến của nghệ thuật nếu các nhà đài, nền tảng và nhà làm phim coi AI là công cụ để mở rộng trí tưởng tượng, chứ không phải chiếc máy in vô tận những câu chuyện rập khuôn. Câu trả lời cuối cùng nằm ở việc khán giả chọn xem gì – và điều đó, ít nhất đến hiện tại, vẫn còn nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ thuật toán nào.
