Hệ sinh thái hỗ trợ học sinh khó khăn đang hình thành
Những chương trình hỗ trợ học sinh khó khăn là tập hợp các hoạt động do hội phụ nữ, tổ chức thanh niên, nhà trường và cộng đồng triển khai nhằm cung cấp học bổng cộng đồng, sách giáo khoa miễn phí, gian hàng 0 đồng, nhà ở an toàn và nhiều hình thức trợ giúp khác để các em có thể an tâm chuẩn bị bước vào năm học mới 2026.
Trước thềm năm học mới 2026-2027, ở nhiều địa phương, sự hỗ trợ này không còn là vài phần quà lẻ tẻ mà đang trở thành một “hệ sinh thái” phúc lợi do cộng đồng tự thiết kế. Tại Lâm Đồng, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ đã triển khai hàng loạt chương trình chăm lo, hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, từ nhận “Mẹ đỡ đầu” đến trao quà, dụng cụ học tập. Điều đáng nói không chỉ là số lượng mà là cách tiếp cận: coi việc đến trường của trẻ em nghèo là trách nhiệm chung, chứ không phải chuyện riêng của từng gia đình.
Lâm Đồng: Khi phụ nữ và nhà trường đứng mũi chịu sào
Tại Lâm Đồng, các hội LHPN cho thấy thế nào là hỗ trợ học sinh khó khăn một cách bền bỉ. Chỉ tính đến ngày 24/8, họ đã trao 5.932 suất quà với tổng trị giá hơn 1,47 tỷ đồng cho học sinh khó khăn trước thềm năm học mới. Đây là con số biết nói: đó không phải vài chiến dịch rầm rộ rồi thôi, mà là một dòng hỗ trợ đều đặn, có kế hoạch.
Chương trình “Mẹ đỡ đầu” ở Bảo Lộc chứng minh sức mạnh của sự gắn bó lâu dài. Em Hoàng Ngọc Huy được nhận đỡ đầu, mỗi quý nhận 1 triệu đồng, kèm theo sách vở, dụng cụ học tập và những lần thăm hỏi, động viên trực tiếp. Điểm đáng giá ở đây là hội phụ nữ không dừng ở hỗ trợ ngắn hạn, mà trở thành “hậu phương” tinh thần, giúp các em giữ được niềm tin học tập trong suốt hành trình, đúng nghĩa “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Gian hàng 0 đồng: chia sẻ thay vì ban phát
Mô hình gian hàng 0 đồng ở Trường THCS Quang Trung, phường Xuân Hương – Đà Lạt là một bước tiến thú vị trong cách hỗ trợ học sinh khó khăn. Sáng 26-8, nhà trường tổ chức “Gian hàng 0 đồng - Ai cần cứ lấy, ai thừa đến cho” để hỗ trợ học sinh chuẩn bị cho năm học mới. Chương trình đã huy động gần 70 triệu đồng tiền mặt và hiện vật từ phụ huynh, giáo viên, học sinh và các nhà hảo tâm.
Điểm khác biệt là học sinh được tự tay lựa chọn những vật dụng mình cần: áo khoác, áo len, sách, vở, bút và nhiều dụng cụ học tập khác. Hàng trăm em đã tìm được đúng thứ mình thiếu, thay vì nhận những phần quà “đóng gói sẵn” dễ lãng phí. Nhà trường dự kiến duy trì gian hàng 0 đồng mỗi tháng một lần để hỗ trợ học sinh trong suốt năm học, không chỉ trước ngày khai giảng. Đó không còn là cứu trợ, mà là xây dựng một văn hóa chia sẻ, nơi mỗi món đồ được trao đi mang theo thông điệp “ai cần cứ lấy – ai thừa đến cho”.
Tây Ninh: Từ mái nhà đến những suất học bổng cộng đồng
Ở Tây Ninh, các tổ chức thanh niên chọn cách đi thẳng vào gốc rễ khó khăn: nhà ở bấp bênh, đời sống thiếu an toàn. Công trình “Nhà Khăn quàng đỏ” dành cho em Nguyễn Ngô Bảo Trân, học sinh lớp 4 ở xã Trà Vong, là minh chứng cụ thể: căn nhà mới có tổng kinh phí 130 triệu đồng, trong đó Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh hỗ trợ 80 triệu đồng, gia đình đối ứng 50 triệu đồng, dự kiến hoàn thành dịp Quốc khánh 2/9.
Với những em như Bảo Trân, một mái nhà kiên cố là điều kiện để yên tâm học tập, nuôi dưỡng ước mơ, không phải lo mỗi trận mưa gió. Song song đó, các chương trình “Vì đàn em thân yêu”, “Đồng hành nơi nhà trọ – Nâng bước em đến trường” mang học bổng cộng đồng, quà và đồ dùng học tập đến tận nhà, kèm theo sự động viên trực tiếp để các em vượt qua nghịch cảnh. Theo Phó Bí thư Tỉnh đoàn Tây Ninh Lê Xuân Thịnh, năm 2026, lực lượng thanh niên địa phương tiếp tục ưu tiên chăm lo học sinh thuộc diện chính sách, hộ nghèo, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
TP.HCM: Sách giáo khoa miễn phí và học bổng cộng đồng lan tỏa
Tại TP.HCM, các mô hình hỗ trợ học sinh khó khăn đang chuyển dần từ cứu trợ đột xuất sang những quỹ học bổng cộng đồng có tính ổn định. Ở phường Tân Thới Hiệp, mô hình “Sách lành tặng trẻ” huy động cán bộ, hội viên phụ nữ tại 26 khu phố cùng góp tiền mua sách giáo khoa miễn phí tặng học sinh. Đến ngày 26-8, đã có 123 bộ sách được trao, kèm theo ba lô, tập và sữa cho các em.
Điều đáng chú ý là sự gắn kết giữa sách giáo khoa miễn phí và quỹ học bổng Nguyễn Thị Minh Khai. Hội đã vận động được 133,6 triệu đồng cho quỹ này trong năm học 2026-2027, qua đó trao 72 suất học bổng, 72 ba lô và 20 bộ quần áo cho học sinh, sinh viên vượt khó học giỏi. Nhiều em, như Lê Hòa My, liên tiếp nhận học bổng nhiều năm liền. Nhiều địa phương khác tại TP.HCM cũng tổ chức trao sách giáo khoa, học bổng, đồng phục cho học sinh nghèo, cho thấy khi cộng đồng coi việc các em đến trường là ưu tiên, khoảng cách cơ hội có thể thu hẹp rõ rệt.
Kết luận: Không để việc học phụ thuộc vào may rủi
Nhìn từ Lâm Đồng, Tây Ninh đến TP.HCM, dễ thấy bức tranh chung: hỗ trợ học sinh khó khăn đang chuyển từ vài phong bì hỗ trợ sang những mô hình đa dạng, gắn dài hạn với đời sống của trẻ. Từ gian hàng 0 đồng, nhà Khăn quàng đỏ, chương trình Mẹ đỡ đầu đến sách giáo khoa miễn phí và học bổng cộng đồng, các hình thức này cùng chung mục tiêu: để năm học mới 2026 không còn là gánh nặng quá sức đối với gia đình nghèo, mà là cơ hội công bằng hơn cho con trẻ.
Điều còn thiếu lúc này không phải là ý tưởng, mà là sự nhân rộng và phối hợp. Nếu mỗi địa phương xem hỗ trợ học sinh khó khăn là một tiêu chí phát triển, nếu mỗi trường duy trì những mô hình như gian hàng 0 đồng quanh năm, thì việc đến lớp sẽ không còn phụ thuộc vào may rủi sinh ra trong gia đình nào. Đó phải là chuẩn mực của một xã hội coi giáo dục là con đường chung, chứ không phải đặc quyền của những đứa trẻ ít lo toan.
