Hỗ trợ học sinh khó khăn không chỉ là chuyện vài bộ đồng phục
Hỗ trợ học sinh khó khăn trước thềm năm học mới là tổng hợp những hoạt động cung cấp đồng phục và sách giáo khoa miễn phí, dụng cụ học tập, nhu yếu phẩm cùng sự động viên tinh thần, nhằm giúp học sinh nghèo và học sinh vùng cao bớt gánh lo vật chất, tăng tự tin đến trường và hạn chế nguy cơ bỏ học. Những ngày cận mùa tựu trường cho học sinh nghèo, nhiều địa phương đã chủ động rà soát danh sách học sinh nghèo, cận nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn để có hỗ trợ kịp thời, phù hợp. Đó không phải là các chương trình từ thiện giáo dục mang tính phong trào, mà là một cách xã hội hóa trách nhiệm, cho thấy hệ thống chính quyền và cộng đồng đang cùng nhau trả lời câu hỏi: làm sao để không em nào bị bỏ lại phía sau vì thiếu một chiếc áo trắng hay vài quyển sách.
Từ xã Nhựt Tảo đến những lớp học vùng quê: đồng phục và sách giáo khoa miễn phí như một lời hứa
Tại xã Nhựt Tảo, chương trình "Áo trắng yêu thương – Tiếp sức đến trường" đặt trọng tâm vào đồng phục, thứ tưởng nhỏ nhưng lại là ranh giới rõ nhất giữa tự tin và mặc cảm của học sinh nữ nghèo. Hội Liên hiệp Phụ nữ và Đoàn Thanh niên xã đã hỗ trợ tiền mua vải và may áo dài trắng cho 11 học sinh nữ, với chi phí vải khoảng 300.000 đồng/bộ và tiền may được nhà may giảm xuống còn 200.000 đồng/bộ. Những con số tưởng chừng khô khan lại hé lộ một lớp nghĩa khác: khi người thợ may tự nguyện giảm công, bộ áo dài trở thành lời cam kết âm thầm của cộng đồng rằng việc hỗ trợ học sinh khó khăn không chỉ nằm trên giấy. Những tà áo trắng ấy giúp các em bước vào trường trong diện mạo tươm tất, nhưng quan trọng hơn, là bước vào năm học mới với cảm giác được nhìn nhận và trân trọng.
Ở các xã Vĩnh Công, Tầm Vu, Thuận Mỹ, một giảng viên đại học lại chọn cách gieo hy vọng thông qua sách giáo khoa và dụng cụ học tập. Thầy Phạm Quốc Thậm kết nối với chính quyền địa phương để rà soát đúng đối tượng, đăng bài vận động trên mạng xã hội, công khai minh bạch toàn bộ quá trình tiếp nhận và trao tặng. Kết quả, trong chương trình Tiếp sức đến trường năm học 2026–2027, thầy đã vận động hỗ trợ 86 học sinh với tổng kinh phí 45 triệu đồng. Khi em H.Q.T. – mất mẹ, sống cùng người cha khó khăn – nhận bộ sách giáo khoa và dụng cụ học tập, niềm vui của em không nằm ở giá trị vật chất, mà ở cảm giác có người lạ nhưng không xa đã nghĩ đến mình. Những món quà nhỏ ấy gửi đi thông điệp rõ ràng: tựu trường cho học sinh nghèo phải là ngày lễ như mọi trẻ khác, chứ không phải là điểm bắt đầu của chuỗi mặc cảm.
Đại học Trà Vinh và cách làm từ thiện giáo dục chạm tới học sinh vùng cao
Nếu ở đồng bằng, đồng phục và sách giáo khoa miễn phí giúp các em giữ nhịp học tập, thì với học sinh vùng cao, nhu cầu còn rộng hơn: từ cặp sách đến bữa ăn, từ mái tóc gọn gàng đến cảm giác được chăm sóc. Từ ngày 18/8 đến 22/8/2026, Trung tâm Phục vụ Cộng đồng thuộc một trường đại học đã tổ chức chương trình "Tiếp sức trẻ em vùng cao đến trường" lần thứ 4, năm học 2026–2027 tại 6 cô nhi viện Vinh Sơn, Kon Tum, hỗ trợ gần 700 trẻ với tổng nguồn lực trên 100 triệu đồng. Một câu nói từ chương trình tóm gọn được chiều sâu của hoạt động: "Điều chúng tôi mong muốn không chỉ là mang đến những phần quà, mà quan trọng hơn là được trực tiếp đến với các con, hiểu thêm cuộc sống của các con và chăm lo bằng những việc làm thiết thực". Đây là điểm khác biệt quan trọng của một chương trình từ thiện giáo dục khi nó xem sự hiện diện và lắng nghe là phần không thể tách rời của "quà tặng".
Trong chương trình này, hoạt động "Cặp sách cho em đến trường" cung cấp tập, sách, bút, hộp bút, cặp, bảng và nhiều vật dụng học tập thiết yếu trực tiếp đến trẻ ở 6 cô nhi viện. Nhưng chuỗi hoạt động không dừng lại ở vật chất. Những "bữa ăn yêu thương" được các thành viên chuẩn bị, đứng bếp, chia phần, trò chuyện cùng trẻ tại Vinh Sơn 1, 2 và 6. Hoạt động cắt tóc, chăm sóc vệ sinh với sự đồng hành của salon tóc tình nguyện biến việc chuẩn bị cho năm học mới thành trải nghiệm được trân trọng, khi các em soi lại mái tóc mới và nở nụ cười rạng rỡ. Chọn dành thời gian bên bếp, bên gương, thay vì chỉ trao quà rồi rời đi, chương trình đã gửi đi thông điệp rõ ràng: hỗ trợ học sinh vùng cao không nên chỉ dừng ở "cung cấp" mà phải chạm đến "gắn kết". Đó là cách nâng trường học từ chỗ để học chữ thành nơi đáng để các em muốn quay lại mỗi ngày.
Sức mạnh cộng đồng: khi nhiều bàn tay cùng gieo mầm hy vọng
Điểm chung của các hoạt động từ đồng bằng đến vùng cao là sự phối hợp bài bản của nhiều lực lượng. Ở cấp địa phương, chính quyền các tỉnh rà soát danh sách học sinh nghèo, cận nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn để việc hỗ trợ học sinh khó khăn diễn ra đúng người, đúng nhu cầu. Hội phụ nữ, đoàn thanh niên, nhà may, giảng viên đại học, mạnh thường quân cùng bước vào chuỗi chuẩn bị: từ khâu vận động, tiếp nhận đến phân loại hiện vật, công khai thông tin, chuyển quà đến tận tay người nhận. Nguồn lực của chương trình vùng cao được hình thành từ đóng góp của viên chức trường đại học, các đơn vị đồng hành, nhà tài trợ và nhiều cá nhân trao dụng cụ học tập, nhu yếu phẩm, kinh phí. Khi nhiều bàn tay cùng góp sức, việc hỗ trợ không còn mang màu sắc ban ơn, mà trở thành một hành động bình thường, có tổ chức, có trách nhiệm. Và chính sự bình thường này mới giúp học sinh nghèo cảm thấy mình không phải ngoại lệ trong hệ thống giáo dục.
Từ một mùa tựu trường đến một hành trình đồng hành lâu dài
Dễ nhất là làm một chương trình rầm rộ trước năm học mới, khó hơn là biến nó thành điểm khởi đầu của một mối quan hệ dài lâu. Những người tổ chức đã nói rõ: mỗi chuyến đi giúp họ nhận ra rằng sự đồng hành có ý nghĩa nhất khi duy trì bằng trách nhiệm, sự chân thành và những kết nối lâu dài. Chương trình "Tiếp sức trẻ em vùng cao đến trường" lần thứ 4 vì thế không phải là điểm kết thúc mà là sự tiếp nối của quá trình kết nối nguồn lực xã hội với nhu cầu thực tế của cộng đồng. Tương tự, những bộ áo dài ở Nhựt Tảo hay những bộ sách giáo khoa tại Vĩnh Công, Tầm Vu, Thuận Mỹ được xem như những "hạt mầm" mở đầu, đi kèm lời hứa sẽ còn những bước theo sát hành trình học tập của các em. Khi một địa phương khẳng định đây không chỉ là sự tiếp sức nhất thời, mà là sự dõi theo của cả cộng đồng, thông điệp đã vượt ra ngoài phạm vi từ thiện: nó nói về việc tái thiết văn hóa giáo dục, nơi mọi người lớn cùng nhận trách nhiệm, không để chuẩn bị cho năm học mới trở thành bài toán riêng của các gia đình nghèo.
Điều đó đặt ra một yêu cầu thẳng thắn: xã hội không được hài lòng với việc "cho đủ để đến trường", mà cần đặt mục tiêu "cho trẻ muốn đến trường và ở lại trường". Muốn vậy, mỗi chương trình từ thiện giáo dục cần được thiết kế như điểm nối trong chuỗi chính sách công – từ miễn giảm học phí, hỗ trợ sách giáo khoa, đến xây dựng môi trường học thân thiện, chống kỳ thị. Đã đến lúc nhìn nhận hỗ trợ học sinh khó khăn không phải là hành động nhân ái nhất thời, mà là khoản đầu tư dài hạn cho tương lai, nơi một chiếc áo trắng hay một chiếc cặp vùng cao mang trên mình nhiều hơn vải và khóa kéo: nó mang theo lời hứa rằng tri thức sẽ không còn là đặc quyền của những gia đình có khả năng chi trả.
