Hỗ trợ học sinh khó khăn: không chỉ là quà, mà là niềm tin
Các chương trình hỗ trợ học sinh khó khăn mùa tựu trường là những hoạt động do cộng đồng, đoàn thể và hội phụ nữ tổ chức, nhằm trao quà, học bổng và đỡ đầu lâu dài cho học sinh hoàn cảnh khó, giúp các em có sách vở, đồng phục, bữa ăn và sự động viên kịp thời để tự tin bước vào năm học mới, thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục so với bạn bè khá giả hơn. Trước thềm năm học 2026-2027, bên cạnh chuẩn bị của ngành giáo dục và nhà trường, nhiều tổ chức, cá nhân ở địa phương đang chung tay chăm lo học sinh hoàn cảnh khó khăn, coi mỗi món quà như thêm niềm tin để các em vững bước đến trường. Đây là thời điểm nhạy cảm: chỉ vài bộ sách, chiếc áo dài hay khoản hỗ trợ nhỏ cũng có thể quyết định một em có dám tiếp tục đi học hay không.
“Cùng em tựu trường”: quà tặng nhỏ, ngày hội lớn cho trẻ em
Điểm đáng chú ý của các chương trình tựu trường là cách cộng đồng biến một buổi trao quà thành ngày hội, để học sinh hoàn cảnh khó cảm thấy mình được trân trọng chứ không phải nhận bố thí. Trong chương trình "Cùng em tựu trường", ban tổ chức đã trao 100 phần quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn của các Trường Tiểu học Nguyễn Du, Lê Quý Đôn, Trần Hưng Đạo và Trần Đại Nghĩa. Mỗi phần quà là sự quan tâm thiết thực, giúp các em chuẩn bị cho năm học mới tốt hơn. Bên cạnh đó, 100 cây giống ăn trái trị giá 5 triệu đồng được tặng cho hộ dân địa phương, cho thấy tư duy hỗ trợ giáo dục gắn với sinh kế gia đình. Các bữa ăn dinh dưỡng, trò chơi tập thể khiến ngày nhận quà trở thành dấu mốc vui vẻ, củng cố lòng tự trọng và động lực học tập.
Áo dài yêu thương: từ một chiếc áo đến tự tin bước vào lớp
Nếu ở tiểu học, món quà là cặp sách, bữa ăn, thì với nữ sinh trung học, một bộ áo dài lại mang ý nghĩa khác: đó là sự công nhận. Chương trình “Áo dài yêu thương” được Hội phụ nữ phường Phú Khương triển khai để trao áo dài cho nữ sinh hoàn cảnh khó, giúp các em giảm gánh nặng đồng phục trong mùa tựu trường. Một thợ may ở phường Sơn Đông dành 2% doanh thu từ mỗi bộ áo dài bán ra để hỗ trợ, từ 20 bộ trong năm đầu tăng lên khoảng 60 bộ năm 2025, và riêng đợt 4/8 đã phối hợp trao 20 bộ, dự kiến khoảng 50 bộ trong năm học này, mỗi bộ khoảng 380 nghìn đồng. Khi một em tân học sinh chuyên Sinh nói rằng chiếc áo dài “khá đắt tiền” khiến em thấy được quan tâm và quyết tâm học tốt hơn, đó chính là sức mạnh của hỗ trợ giáo dục cộng đồng: tạo tự tin, chứ không chỉ tiết kiệm chi phí.
Mô hình đỡ đầu, em nuôi: bảo trợ dài hạn cho học sinh hoàn cảnh khó
Những món quà đầu năm học quan trọng, nhưng điều quyết định học sinh hoàn cảnh khó có bám được trường lớp lại nằm ở hỗ trợ dài hạn. Chiều cuối tháng 7, em Nguyễn Viết Thắng ở xã Xuân Lộc nhận kinh phí đỡ đầu 3 năm, 300 nghìn đồng/tháng, trao theo đợt 900 nghìn để mua sách vở, bút viết, quần áo trước năm học lớp 9. Câu chuyện của Thắng chỉ là một lát cắt trong mạng lưới "Mẹ đỡ đầu" đã nâng bước hơn 2.000 trẻ mồ côi và học sinh có hoàn cảnh khó khăn từ năm 2021 đến nay. Hiện các đơn vị biên phòng nhận đỡ đầu 48 học sinh đặc biệt khó khăn với mức 500 nghìn đồng/em/tháng, nuôi dưỡng 5 học sinh dân tộc thiểu số tại đồn biên phòng, hỗ trợ 2 sinh viên người Chứt đến khi tốt nghiệp và đỡ đầu 5 học sinh Lào ở huyện Khăm Cợt. Toàn bộ kinh phí do cán bộ, chiến sĩ góp từ ngày lương và quỹ tăng gia sản xuất, cho thấy nền tảng trách nhiệm cộng đồng vững chắc.
Từ phong trào đến hệ sinh thái hỗ trợ giáo dục cộng đồng
Điểm đáng mừng là các hoạt động hỗ trợ học sinh khó khăn không còn xuất hiện lẻ tẻ, mà đang hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ giáo dục cộng đồng, bổ sung cho chính sách nhà nước. Từ chương trình "Cùng em tựu trường" với quà tặng, bữa ăn dinh dưỡng, “Áo dài yêu thương” và các suất học bổng, đến mô hình khuyến học ở khu phố, chương trình “Mẹ đỡ đầu” và các mô hình "Em nuôi của Đoàn", "Nâng bước em tới trường – Con nuôi đồn biên phòng" đều được duy trì thường xuyên. Mạng lưới này đang kết nối nguồn lực xã hội, đưa khuyến học, khuyến tài đến từng thôn xóm, dòng họ và gia đình. Trước thềm năm học mới, các hội khuyến học ráo riết rà soát, lập danh sách học sinh đặc biệt khó khăn, vượt khó học giỏi để trao học bổng, quà hỗ trợ trước khai giảng. Điều cần lúc này không chỉ là thêm chương trình, mà là cam kết gắn bó lâu dài, để các em không bị bỏ lại phía sau sau mùa tựu trường.
