Phổ cập mầm non đi cùng trách nhiệm bảo đảm cơ hội học tập
Chính sách giáo dục có hiệu lực từ tháng 11 là nhóm quy định mới về phổ cập giáo dục mầm non, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ, đồng thời xác định trách nhiệm triển khai của cơ quan, tổ chức và địa phương. Nghị định 353/2026/NĐ-CP bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/11, đặt trọng tâm vào trẻ từ 5 đến 6 tuổi và yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Các chỉ tiêu không chỉ là mục tiêu hành chính: chúng cho thấy địa phương phải đưa trẻ đến lớp và giúp trẻ hoàn thành chương trình, thay vì chỉ ghi nhận số cơ sở giáo dục. Một xã đạt chuẩn khi tỷ lệ huy động trẻ 5–6 tuổi đến lớp tối thiểu 95%; tại xã đặc biệt khó khăn, ngưỡng là 90%. Tỷ lệ hoàn thành chương trình hằng năm lần lượt phải đạt ít nhất 85% và 80%. Ở cấp tỉnh, ít nhất 90% số xã phải đạt chuẩn.
Với gia đình, điểm đáng lưu ý là trẻ thuộc diện phổ cập được hưởng các chính sách miễn, giảm, hỗ trợ học phí, chi phí học tập và những hỗ trợ liên quan theo quy định. Đây là phần thiết thực của phổ cập mầm non: cơ hội đến lớp cần đi kèm điều kiện để trẻ có thể theo học, nhất là ở nơi còn khó khăn.
Tuyển sinh nghề và học bổng: cần theo dõi đúng quy chế
Với học sinh đang cân nhắc học nghề, Thông tư 76/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 3/11, tạo quy chế tuyển sinh cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Tuyển sinh cao đẳng, trung cấp và giáo dục trung học nghề có thể tổ chức nhiều đợt trong năm; điều này mở thêm thời điểm đăng ký, nhưng người học vẫn cần kiểm tra lịch và yêu cầu của từng cơ sở thay vì mặc định mọi nơi tuyển cùng đợt.
Từ ngày 10/11, Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT ban hành quy chế đào tạo nghề, còn Thông tư 78/2026/TT-BGDĐT điều chỉnh một số nội dung chương trình giáo dục thường xuyên bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Cùng ngày bắt đầu áp dụng quy định về học bổng học sinh và người học thuộc các ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ. Theo Thông tư 80/2026/TT-BGDĐT, việc xét học bổng không sử dụng điểm ưu tiên, điểm cộng hay điểm quy đổi từ chứng chỉ, phương thức, kỳ thi hoặc hình thức đánh giá khác. Cách xét này khiến hồ sơ và kết quả theo tiêu chí quy định trở nên quan trọng; người học nên đọc kỹ hướng dẫn trước khi nộp, thay vì trông chờ các khoản cộng điểm từ thành tích bên ngoài.
Giáo dục tăng cường miễn phí, ranh giới thu tiền rõ hơn
Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/11, quy định hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động theo nhu cầu người học tại trường phổ thông. Hoạt động tăng cường được tổ chức ngoài thời lượng chính khóa, trong lịch học hai buổi mỗi ngày hoặc theo lộ trình tiến tới mô hình đó ở trường chưa đủ điều kiện. Nội dung nhằm bổ sung thực hành, trải nghiệm và vận dụng kiến thức, không tạo thêm môn học mới.
Điểm cần phụ huynh và nhà trường ghi nhớ là hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền người học. Quy định này tạo ranh giới quan trọng giữa phần tăng cường cần thiết mà học sinh đều được tiếp cận với hoạt động theo nhu cầu riêng. Gia đình nên hỏi rõ nhà trường đang tổ chức loại hoạt động nào, còn trường cần thông tin minh bạch để tránh biến nội dung tăng cường thành khoản thu bắt buộc.
Các quy định mới không khiến mọi hoạt động ngoài giờ đều giống nhau. Vì vậy, việc giải thích mục tiêu, thời lượng và cách tổ chức cho phụ huynh là phần không thể bỏ qua nếu muốn chính sách được thực hiện đúng và không tạo thêm gánh nặng cho học sinh.
Ban đại diện phụ huynh không còn được giữ tiền hỗ trợ
Từ ngày 15/11, Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT cấm Ban đại diện cha mẹ học sinh và thành viên thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban. Đây là thay đổi trực tiếp với phụ huynh: việc đóng góp không thể được biến thành nghĩa vụ tập thể thông qua một khoản thu do ban đứng ra giữ.
Nếu cha mẹ tự nguyện hỗ trợ, họ chỉ được cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán thẳng cho đơn vị, cá nhân cung cấp. Ban không được đặt khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức bình quân hay mức tối thiểu, đặt thời hạn hỗ trợ hoặc gây áp lực để vận động.
Ban cũng không được nhân danh mình vận động tài trợ cho trường, hoặc thu, giữ, quản lý và sử dụng khoản tài trợ dành cho cơ sở giáo dục. Hiệu quả của quy định sẽ phụ thuộc vào việc nhà trường và phụ huynh phân định rõ khoản hỗ trợ tự nguyện với trách nhiệm tài chính của trường. Người dân, cơ sở giáo dục và các tổ chức liên quan nên cập nhật quy định theo từng mốc hiệu lực để thực hiện đúng, kịp thời.
