Tự chủ AI bắt đầu từ năng lực vận hành
Tự chủ AI là khả năng xây dựng, triển khai và quản trị các hệ thống trí tuệ nhân tạo dựa trên hạ tầng, dữ liệu và công nghệ mà tổ chức có thể kiểm soát, thay vì chỉ sử dụng mô hình có sẵn. Đây là thước đo năng lực làm chủ công nghệ, không phải mục tiêu khép kín khỏi hợp tác quốc tế. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, diễn ra từ ngày 26 đến 29/10 tại TP.HCM, Tập đoàn Công nghệ CMC giới thiệu hệ sinh thái sản phẩm và giải pháp C-Product được phát triển tại Việt Nam. Ông Lê Minh, Giám đốc Công nghệ CMC TS, đồng thời tham gia phiên thảo luận về năng lực tự chủ AI, nêu cách tiếp cận từ hạ tầng, dữ liệu đến phát triển và quản trị hệ thống. Thời điểm này có ý nghĩa: AI cùng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng đang làm thay đổi phương thức sản xuất và cấu trúc kinh tế. Vì vậy, câu hỏi không chỉ là Việt Nam có dùng AI hay không, mà là có thể kiểm soát và tạo giá trị từ công nghệ ấy đến đâu.
Hạ tầng và dữ liệu là nền móng, không phải phần phụ
Theo ông Lê Minh, ưu tiên trước hết là phát triển năng lực tính toán hiệu năng cao, trung tâm dữ liệu và hạ tầng truyền dẫn. Những thành phần này tạo điều kiện để nghiên cứu, huấn luyện và triển khai mô hình; thiếu chúng, mục tiêu tự chủ AI dễ dừng ở việc sử dụng công cụ do bên khác kiểm soát. Nhưng hạ tầng AI không thể đứng riêng. Dữ liệu AI cần được quản trị và kiểm soát, còn hệ thống phải đáp ứng yêu cầu vận hành an toàn và phù hợp với nhu cầu trong nước. Đây là phần khó nhưng quyết định: dữ liệu có giá trị khi được tổ chức tốt, quyền truy cập được quản lý và ứng dụng tạo ra kết quả cụ thể. Tự chủ vì thế không đồng nghĩa tự làm mọi thứ; đó là năng lực lựa chọn, điều chỉnh và chịu trách nhiệm với công nghệ đang dùng. Bài toán này vượt khỏi phạm vi một doanh nghiệp. Hạ tầng tính toán, dữ liệu, nhân lực, nghiên cứu, cơ chế quản lý và phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học đều cần được kết nối.
Ông Lê Minh cũng nhấn mạnh rằng tự chủ AI bao gồm khả năng quản trị, kiểm soát dữ liệu và bảo đảm năng lực hạ tầng, chứ không chỉ làm chủ công nghệ.
Sản phẩm trong nước giúp kiểm chứng năng lực
CMC giới thiệu các giải pháp CLEX, C-GOV, C-AGENT, CIVAMS, CMC AI Box và CMC AI Vision, hướng tới cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và đô thị thông minh. Các sản phẩm được định hướng hỗ trợ xử lý thông tin, tra cứu tri thức, nâng hiệu quả quản lý, điều hành và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Giá trị của những giải pháp do doanh nghiệp trong nước phát triển không chỉ nằm ở việc có thêm sản phẩm AI Việt Nam. Chúng còn đặt công nghệ vào những bài toán cụ thể, nơi người dùng có thể đánh giá hiệu quả, phát hiện điểm yếu và yêu cầu điều chỉnh. Ứng dụng thực tế cung cấp môi trường để hoàn thiện giải pháp; nghiên cứu và phát triển tạo ra mô hình, sản phẩm; hạ tầng cung cấp năng lực tính toán và xử lý dữ liệu. Ba khâu bổ trợ nhau, tạo thành chu trình giúp năng lực AI tích lũy trong nước thay vì chỉ dừng ở khâu tiêu thụ. Các giải pháp cũng được định hướng hỗ trợ địa phương vận hành mô hình chính quyền hai cấp và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đó là thước đo đáng kể hơn một màn trình diễn công nghệ: AI phải cải thiện công việc và dịch vụ thực tế.
Từ giới thiệu sản phẩm đến hệ sinh thái tự chủ
CMC cho biết sẽ tiếp tục phát triển giải pháp gắn với nhu cầu thực tiễn theo chiến lược AI-X và định hướng “Make in Vietnam – Made by CMC”. Đại diện doanh nghiệp cũng cho rằng TP.HCM cần cơ chế hợp tác cởi mở, xác định rõ bài toán cần giải quyết và tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ tham gia. Đây là bước tiếp theo cần thiết, nhưng lời hứa về sản phẩm nội địa chỉ có sức nặng khi đi cùng năng lực triển khai, quản trị dữ liệu và phối hợp giữa các bên. Trong giai đoạn AI trở thành một phần của hạ tầng kinh tế số, lợi thế không chỉ thuộc về ai có mô hình mạnh nhất, mà còn thuộc về đơn vị biết kết nối dữ liệu, tổ chức vận hành và quản trị công nghệ hiệu quả. Vì thế, C-Product đáng chú ý không phải vì tự thân một danh mục sản phẩm có thể bảo đảm tự chủ, mà vì nó gợi ra hướng đi đúng: xây nền hạ tầng, làm chủ dữ liệu, phát triển công nghệ trong nước và kiểm chứng bằng ứng dụng. Muốn AI Việt Nam bền vững, cần biến hướng đi ấy thành năng lực có thể mở rộng và được kiểm chứng trong thực tiễn.
