Tự chủ AI là làm chủ cả nền tảng lẫn cách sử dụng
Tự chủ AI là năng lực phát triển, vận hành và quản trị các hệ thống trí tuệ nhân tạo dựa trên hạ tầng phù hợp, dữ liệu được kiểm soát và công nghệ có thể đáp ứng nhu cầu trong nước. Đây là bài toán rộng hơn việc sở hữu một mô hình: nếu thiếu năng lực tính toán và quy tắc sử dụng, sản phẩm AI khó tạo ra giá trị bền vững.
Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, diễn ra từ ngày 26–29/10 tại TP.HCM, Tập đoàn Công nghệ CMC giới thiệu hệ sinh thái C-Product và chia sẻ hướng tiếp cận làm chủ hạ tầng, dữ liệu cùng công nghệ AI. Ông Lê Minh, Giám đốc Công nghệ CMC TS, tham gia phiên chuyên đề về “Năng lực tự chủ AI”. Diễn đàn có chủ đề “Sự hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu”, đặt cuộc trao đổi vào bối cảnh tìm kiếm động lực phát triển trong kỷ nguyên mới.
Điểm đáng chú ý không chỉ là sự hiện diện của một bộ sản phẩm nội địa, mà là thông điệp phía sau: AI Việt Nam muốn mở rộng ứng dụng thì phải gắn sản phẩm với năng lực kiểm soát những điều kiện khiến AI hoạt động.
C-Product hướng AI vào việc cụ thể
CMC giới thiệu CLEX, C-GOV, C-AGENT, CIVAMS, CMC AI Box và CMC AI Vision, hướng tới cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và đô thị thông minh. Các giải pháp được định hướng hỗ trợ xử lý thông tin, tra cứu tri thức, nâng hiệu quả quản lý, điều hành và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cách tiếp cận này có ý nghĩa thực tế: thay vì coi AI là công nghệ trình diễn, đặt nó vào quy trình cụ thể giúp người dùng thấy rõ công cụ có thể hỗ trợ công việc nào.
Với người dân, giá trị có thể thể hiện qua hoạt động quản lý và phục vụ công thuận tiện, hiệu quả hơn; với doanh nghiệp, đó là hỗ trợ xử lý thông tin và vận hành. CMC cũng cho biết các giải pháp hướng tới hỗ trợ địa phương triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đáp ứng yêu cầu quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, danh mục sản phẩm tự nó chưa chứng minh hiệu quả. Điều quan trọng là khả năng tích hợp vào quy trình thật, chất lượng đầu ra và mức độ phù hợp với từng nhu cầu.
Các hoạt động giới thiệu và trải nghiệm trực tiếp tại diễn đàn còn tạo cơ hội để CMC trao đổi về nhu cầu ứng dụng, kết nối đối tác và tìm hướng hợp tác triển khai. Đó là bước cần thiết để kiểm nghiệm giải pháp trong bối cảnh sử dụng thực tế, thay vì chỉ đánh giá qua tên gọi hay lời giới thiệu.
Hạ tầng, dữ liệu và công nghệ phải đi cùng nhau
Theo ông Lê Minh, thúc đẩy AI tại TP.HCM và cả nước cần tập trung vào hai hướng: phát triển hạ tầng công nghệ, đồng thời làm chủ các công nghệ AI do doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu và xây dựng. Hạ tầng AI ở đây gồm năng lực tính toán hiệu năng cao, trung tâm dữ liệu và hệ thống truyền dẫn—những điều kiện cần cho nghiên cứu, huấn luyện và triển khai mô hình. Nếu thiếu nền tảng này, giải pháp trong nước vẫn có thể phụ thuộc vào năng lực vận hành nằm ngoài tầm kiểm soát.
Hướng thứ hai là phát triển công nghệ gắn với bài toán cụ thể của thị trường và xã hội, trong đó có trợ lý AI cho lĩnh vực pháp lý. Đây là lý do các giải pháp nội địa quan trọng: chúng có cơ hội được thiết kế sát với bối cảnh, ngôn ngữ và quy trình trong nước. Nhưng quyền làm chủ không tự động đến từ việc sản phẩm được phát triển tại Việt Nam; nó còn đòi hỏi tổ chức kiểm soát dữ liệu AI, quản lý quyền truy cập và chịu trách nhiệm về kết quả.
Hình ảnh AI như chiếc xe được CMC nêu tại phiên thảo luận gợi đúng điểm cân bằng: cần động cơ đủ mạnh, nhưng cũng cần phanh để kiểm soát an toàn. Năng lực công nghệ và cơ chế quản trị vì thế không nên được xem là hai giai đoạn nối tiếp, mà phải được xây dựng song song.
Tự chủ chỉ có ý nghĩa khi triển khai có trách nhiệm
AI ngày càng được dùng trong khu vực công và doanh nghiệp, nhưng triển khai ở quy mô tổ chức cần quy trình kiểm soát đầu ra, nguyên tắc vận hành và cơ chế quản trị rõ ràng. Đây không phải phần phụ sau khi mua hoặc phát triển công nghệ; đó là điều kiện để tăng độ tin cậy, hạn chế rủi ro và bảo đảm dữ liệu được sử dụng đúng mục đích. Với các ứng dụng tác động tới dịch vụ công hay hoạt động kinh doanh, thiếu kiểm soát có thể làm suy giảm niềm tin ngay cả khi mô hình xử lý nhanh.
Do đó, giá trị lớn nhất của C-Product sẽ không nằm ở số lượng sản phẩm được trưng bày, mà ở khả năng kết nối chúng với hạ tầng, dữ liệu và quy trình quản trị có thể kiểm chứng. CMC cho biết sẽ tiếp tục phát triển giải pháp gắn với nhu cầu thực tiễn theo chiến lược AI-X và định hướng “Make in Vietnam – Made by CMC”, nhằm góp phần nâng cao năng lực tự chủ AI. Hướng đi này đáng theo đuổi, nhưng hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng khả năng giải quyết công việc và mức độ kiểm soát được hệ thống.
C-Product vì thế là một mắt xích trong bài toán lớn hơn, chứ chưa phải lời giải trọn vẹn cho tự chủ AI. Muốn AI Việt Nam đứng vững, sản phẩm nội địa phải đi cùng hạ tầng AI đủ năng lực, dữ liệu được quản trị và trách nhiệm rõ ràng trong từng khâu triển khai.
