Trà bước khỏi ấm, đi vào món ăn
Ẩm thực trà Thái Nguyên là cách đưa lá chè và sản phẩm trà địa phương vào chế biến món ăn, biến một biểu tượng văn hóa vốn gắn với chén trà thành nguyên liệu có mặt trên bàn ăn. Hướng đi này được thể hiện tại Liên hoan trình diễn, giới thiệu ẩm thực về trà với chủ đề “Tinh hoa ẩm thực xứ Trà - Hội tụ và lan tỏa”, tổ chức chiều 30/10 tại phố đi bộ trung tâm phường Phan Đình Phùng. Trong khuôn khổ Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026, hoạt động đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: trà có thể đóng góp gì ngoài hương vị của thức uống truyền thống? Câu trả lời nằm ở việc thử nghiệm có chủ đích, thay vì chỉ trang trí món ăn bằng hình ảnh lá chè. Ba mươi món ăn sử dụng nguyên liệu, sản phẩm từ cây chè cho thấy nỗ lực đưa trà vào một không gian ẩm thực rộng hơn.
Từ bê quay đến phở cuộn: trà được thử thách ra sao?
Danh sách món ăn cho thấy trà xanh được ghép với những nguyên liệu và kỹ thuật khác nhau: bê quay trà xanh, lươn cuộn trà xanh, cá ngừ xông khói trà xanh và salad tôm quê lá chè. Chương trình còn giới thiệu bánh mì khổng lồ trà xanh nặng 10 kg, xôi chiên phồng trà xanh và phở trà cuộn ba miền. Đây không chỉ là những cái tên bắt mắt; chúng đặt ra thử thách thực tế cho đầu bếp sáng tạo: làm sao để đặc tính của trà hòa vào món ăn thay vì lấn át các nguyên liệu khác. Liên hoan chưa chứng minh món nào sẽ trở thành đặc sản lâu dài, nhưng đã mở không gian để thử nghiệm công khai. Giá trị của những món ăn từ trà vì thế nằm ở cả kỹ thuật chế biến lẫn khả năng tạo dấu ấn riêng cho nguyên liệu địa phương.
Ba mươi đầu bếp, một trải nghiệm dành cho công chúng
Ba mươi đầu bếp tham gia trực tiếp chế biến, trình diễn và giới thiệu các món ăn, giúp khách tham quan quan sát kỹ thuật thay vì chỉ xem thành phẩm. Theo thông tin công bố trước sự kiện, có 32 nghệ nhân, đầu bếp và nhà hàng trong nước, quốc tế đăng ký tham gia; chương trình ghi nhận 30 đầu bếp, nghệ nhân góp mặt. Đại biểu và du khách còn được tìm hiểu quy trình, trải nghiệm và thưởng thức món ăn tại không gian ẩm thực. Cách tổ chức này đáng giá bởi nó biến ý tưởng về nguyên liệu trà thành trải nghiệm cụ thể: người xem có thể thấy trà được dùng ra sao, chứ không chỉ nghe giới thiệu về tiềm năng. Sự độc đáo của các món ăn cũng thu hút đông đảo người dân đến tham quan. Tuy vậy, sức hút tại một liên hoan mới là bước đầu; để tạo thói quen thưởng thức, những món phù hợp cần xuất hiện ổn định trong dịch vụ ăn uống địa phương.
Từ liên hoan đến bản sắc ẩm thực địa phương
Mục tiêu lớn hơn của hoạt động là khai thác giá trị cây chè và sản phẩm trà Thái Nguyên trong văn hóa ẩm thực, đồng thời tạo thêm trải nghiệm cho người dân và du khách. Đây là lựa chọn hợp lý: một vùng chè có thể kể câu chuyện về mình qua nhiều cách hơn việc mời khách uống trà. Nhưng muốn biến trình diễn thành bản sắc, địa phương cần tiếp tục phát triển món ăn có chất lượng ổn định, phù hợp khẩu vị và gắn được với dịch vụ du lịch. Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026 diễn ra từ ngày 30/10 đến 7/11, nhân kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh, với chủ đề “Thái Nguyên - Đệ nhất danh trà” và chuỗi 16 hoạt động, trong đó có Diễn đàn Trà quốc tế cùng các chuyến tàu di sản kết nối vùng chè. Liên hoan đã mở cánh cửa; việc giữ cửa mở bằng những món ăn đáng nhớ sẽ quyết định trà có thực sự bước từ lá chè đến bàn ăn hay không.
