Muốn ứng phó ngập nhà, trước hết phải biết nước đến từ đâu
Ứng phó ngập nhà là chuẩn bị trước để hạn chế nước xâm nhập, bảo vệ người và tài sản, đồng thời điều chỉnh cách xử lý theo nguyên nhân và diễn biến ngập. Đây không phải một phương án dùng chung: mưa lớn có thể làm nước dâng nhanh trên đường và tràn vào khu dân cư, còn triều cường thường lên theo chu kỳ, tạo cơ hội để hộ dân dựng chắn và kê đồ từ trước. Mưa lớn chiều 31.10 gây ngập sâu trên Quốc lộ 50 và khu dân cư Bình Hưng; xe chết máy, nước tràn vào cơ sở kinh doanh. Trong khi đó, tại một con hẻm ở phường Tân Mỹ, nước triều bắt đầu dâng khoảng 16h30, có nơi gần đầu gối. Hai cảnh huống cùng gây thiệt hại, nhưng cách chuẩn bị không thể đánh đồng: mưa đòi hỏi phản ứng nhanh, còn triều cường TP.HCM có thể được đón trước bằng các biện pháp chắn nước.
Triều dâng có thể đoán trước hơn, nên đừng đợi nước vào nhà
Với triều cường, lợi thế của hộ dân là có thể tận dụng kinh nghiệm những đợt trước để chuẩn bị. Sau đợt triều cường năm 2025, gia đình ông Hổ xây vách tường ngăn nước; năm sau, ông xây thêm hai hàng gạch để nâng cao vách chắn. Gia đình anh Gia Bảo hàn thanh sắt ngang cửa, còn các hộ khác nâng nền, xây vách hoặc chuẩn bị dụng cụ. Đây là những cách chống nước tràn đáng lưu ý vì chúng tạo lớp ngăn ngay tại điểm nước thường lọt vào. Người dân ở khu vực thường ngập nên kiểm tra cửa, lối vào và vị trí đồ điện trước thời điểm nước dâng; đừng chờ thấy nước sát ngưỡng mới tìm vật liệu. Bao cát chống ngập có thể được chuẩn bị như một dụng cụ chắn tạm, nhưng không thay thế vách hoặc thanh chắn được lắp chắc chắn.
Một số hộ cũng chuẩn bị máy bơm nước, nhưng cần nhớ bơm chỉ giúp xử lý nước đã vào hoặc đọng trong nhà, không thay cho việc chặn dòng nước từ bên ngoài.
Mưa lớn cần phản ứng nhanh, không chỉ dựng vật chắn
Ngập do mưa lớn thường khiến người dân có ít thời gian hơn để dựng phương án cố định. Khi nước lên nhanh trên đường, ưu tiên trước mắt là đưa người và tài sản dễ hư hỏng đến nơi cao, ngắt điện ở khu vực có nguy cơ bị nước chạm tới nếu có thể làm an toàn, rồi tránh điều khiển xe qua đoạn ngập sâu. Cảnh xe chết máy và nước tràn vào cơ sở kinh doanh sau trận mưa chiều 31.10 cho thấy chỉ một tấm chắn ở cửa không đủ nếu nước dâng từ nhiều hướng. Bao cát hay thanh chắn vẫn hữu ích tại lối vào, nhưng cần đi kèm việc theo dõi nước và sẵn sàng di chuyển đồ. Khác với triều dâng có thể lên theo nhịp, mưa lớn có thể gây ngập sâu trên Quốc lộ 50 và khu dân cư Bình Hưng; kế hoạch ứng phó vì vậy phải ưu tiên tốc độ và an toàn.
Lập phương án theo nhà mình, không chờ đến lúc nước chạm ngưỡng
Một kế hoạch thiết thực nên bắt đầu bằng việc xác định điểm nước thường tràn vào, nơi đặt đồ cần kê cao và đường rời khỏi khu vực ngập. Nếu nhà thường chịu triều cường, hãy kiểm tra vách, thanh chắn và dụng cụ trước thời điểm nước dâng; tại giao lộ Phạm Hữu Lầu - 15B, triều đạt đỉnh lúc 18h, trong khi ở hẻm 85 đường Nguyễn Văn Quỳ nước đã bắt đầu lên từ khoảng 16h30. Nếu nguy cơ đến từ mưa, hãy ưu tiên theo dõi diễn biến, bảo vệ người trước rồi mới chuyển đồ và xử lý nước. Đừng chủ quan khi thấy xe khác vẫn đi qua: nước ngập có thể khiến nhiều xe chết máy liên tục. Chuẩn bị sẵn không bảo đảm nhà sẽ khô, nhưng giúp giảm cảnh bị động và hạn chế đồ đạc hư hại.
Kết luận: muốn ứng phó ngập nhà hiệu quả, hãy phân biệt mưa lớn với triều cường, dùng vật chắn đúng chỗ và chuẩn bị trước khi nước lên. Chờ đến lúc nước tràn qua cửa mới bắt đầu tìm bao cát hay máy bơm là quá muộn.
