Ẩm thực Việt Nam châu Âu: từ định nghĩa đến tham vọng
Ẩm thực Việt Nam châu Âu là quá trình các món ăn, nguyên liệu và câu chuyện bếp núc Việt Nam bước vào đời sống ẩm thực châu Âu thông qua giao lưu văn hóa, hợp tác kinh doanh, các triển lãm ẩm thực quốc tế và những chuyến lưu diễn mang tính trải nghiệm, từ đó định hình lại cách thế giới nhìn nhận bản sắc Việt trong kỷ nguyên hội nhập. Điểm mấu chốt hôm nay không phải là “phở ngon đến đâu”, mà là ẩm thực Việt có được đặt đúng chỗ trong chiến lược quyền lực mềm hay không. Và câu trả lời đang dần nghiêng về “có”, khi một bên là không gian “Taste Europe!” tại Triển lãm Quốc tế VietFood & Beverage diễn ra từ ngày 6 đến 8/8 tại SECC, bên kia là chuyến Phở Cultural Roadshow Europe kéo dài gần ba tuần qua sáu quốc gia châu Âu. Hai thái cực – nhập khẩu hương vị châu Âu và xuất khẩu hồn cốt Việt – đang cùng vẽ lại bản đồ văn hóa ẩm thực giao lưu.
VietFood & Beverage: khi châu Âu lên bàn ăn Việt
Triển lãm VietFood & Beverage không chỉ là một triển lãm ẩm thực quốc tế, mà đang trở thành phòng thí nghiệm chiến lược cho việc đưa ẩm thực Việt Nam châu Âu lên một tầm cao mới. Trong ba ngày, từ 6 đến 8/8 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), gian hàng “Taste Europe!” biến Sảnh A1 thành nơi ẩm thực châu Âu và Việt Nam gặp nhau. Từ câu chuyện gia đình anh Long – chị Hảo, chúng ta thấy rõ ẩm thực không còn là thú vui thuần túy, mà là đường dẫn cho hợp tác thương mại. Họ gặp các chuyên gia từ Hiệp hội Giết mổ và Chế biến Thịt Ba Lan, Hiệp hội Quốc gia các Nhóm Sản xuất Rau quả Ba Lan, rồi trở thành nhà phân phối thịt bò, thịt heo, táo châu Âu cho thị trường Việt. Còn bà Linh, qua các công thức được đầu bếp châu Âu giới thiệu, đã làm phong phú thực đơn nhà hàng lẫn hộp cơm gia đình. Ở đây, văn hóa ẩm thực giao lưu không phải khẩu hiệu mà là hành động: chế biến trực tiếp, dùng thử mỗi ngày, tìm ý tưởng mới cho menu và bữa ăn đời thường.
Phở lên đường: khi quảng bá ẩm thực biến thành chuyến lưu diễn văn hóa
Ở chiều ngược lại, Việt Nam không chờ khách du lịch đến mà chủ động đưa món ăn của mình ra thế giới. Tháng 7, chuyến “Phở Cultural Roadshow Europe” kéo dài gần ba tuần đã đi qua Cộng hòa Séc, Ba Lan, Slovakia, Áo, Hungary và Đức với bảy điểm dừng. Đây là phiên bản ẩm thực của một tour lưu diễn nghệ thuật: tám nghệ nhân, đầu bếp, chuyên gia ẩm thực Việt mang cả bếp phở tới quảng trường, trung tâm văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng. Khách châu Âu không chỉ ăn phở, họ đứng xem từng công đoạn, nghe kể về lịch sử món phở, về các loại gia vị và câu chuyện văn hóa ẩn sau nồi nước dùng. Chính sự “giải phẫu” món ăn này biến phở thành một bài học văn hóa sống động, thay vì món súp lạ miệng. Một câu nói đáng trích dẫn ở đây là: "Chuyến Phở Cultural Roadshow Europe 2026 kéo dài gần ba tuần, đi qua sáu quốc gia với bảy điểm dừng". Đó là bằng chứng cho cách Việt Nam đang coi ẩm thực như một sản phẩm văn hóa có kế hoạch, có lộ trình.
Triển lãm và roadshow: cùng nâng vị thế văn hóa Việt
Nếu VietFood & Beverage giúp người Việt làm quen với tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm của Liên minh châu Âu – từ HACCP, GMP, GHP, GAP đến ISO – thì các roadshow phở tại châu Âu lại giúp bạn bè quốc tế quen với chuẩn mực hương vị Việt. Hai hướng đi tưởng như đối lập lại bổ trợ nhau: nhập khẩu chuẩn kỹ thuật, xuất khẩu giá trị bản sắc. Triển lãm VietFood & Beverage đang được đánh giá là “cầu nối văn hóa, kinh tế, ẩm thực, mang lại giá trị bền vững cho cộng đồng”; trong khi các chuyến quảng bá phở xây nền cho một “bản đồ phở Việt” trên khắp châu Âu bằng cách kết nối nhà hàng, nghệ nhân và người yêu ẩm thực. Kết quả là vị thế văn hóa Việt không còn đứng ở ngoại biên: ẩm thực Việt xuất hiện trong không gian công cộng châu Âu, còn sản phẩm châu Âu bước hợp pháp, bài bản vào bữa cơm Việt. Khi cả hai quá trình cùng tiến, “văn hóa ẩm thực giao lưu” trở thành chiến lược dài hạn, chứ không dừng ở vài lễ hội màu mè.
Kết luận: muốn chinh phục, ẩm thực phải kể được câu chuyện
Điểm chung của VietFood & Beverage và Phở Cultural Roadshow không phải ở số món ăn được nấu, mà ở số câu chuyện được kể. Triển lãm giúp người tiêu dùng và doanh nghiệp Việt hiểu vì sao tiêu chuẩn châu Âu quan trọng, bằng cách cho họ gặp trực tiếp chuyên gia, dùng thử sản phẩm, tham gia kết nối B2B. Roadshow phở giúp người châu Âu hiểu vì sao món ăn đường phố Việt có thể trở thành biểu tượng quốc gia, khi họ tận mắt chứng kiến kỹ thuật nấu và nghe lời giải thích của nghệ nhân. Nếu tiếp tục duy trì nhịp điệu này – một bên là các triển lãm ẩm thực quốc tế, một bên là các chuyến lưu diễn bếp Việt – ẩm thực Việt Nam châu Âu sẽ không dừng ở mức “món ngon lạ”, mà trở thành phần tự nhiên trong đời sống và trí nhớ của công chúng. Chiến lược ở đây rõ ràng: muốn chinh phục bàn ăn thế giới, phải coi mỗi tô phở, mỗi gian hàng như một sân khấu kể chuyện – nơi Việt Nam nói về mình bằng ngôn ngữ dễ hiểu nhất: mùi, vị và ký ức.
