Quy định mới đặt quyền lợi và dữ liệu làm trọng tâm
BHYT người có công là chính sách bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng cho người có công với cách mạng và một số nhóm thân nhân, người phục vụ cùng đối tượng đủ điều kiện theo quy định. Từ ngày 1.1.2027, Thông tư 28/2026/TT-BNV của Bộ Nội vụ hướng dẫn xác định, lập danh sách các nhóm thuộc phạm vi quản lý của Bộ và thay thế Thông tư 30/2019/TT-BLĐTBXH. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy trình cấp thẻ được chuẩn hóa, mà còn là nguyên tắc tránh để người dân chịu thiệt vì chồng lấn diện chính sách. Mỗi người chỉ được xác lập một nhóm tham gia; nếu đủ điều kiện thuộc nhiều nhóm, cơ quan lập danh sách chọn nhóm có mức hưởng BHYT cao nhất. Đây là cách tiếp cận hợp lý: xác định quyền lợi theo diện có lợi nhất, thay vì buộc người dân tự tháo gỡ sự trùng lặp giữa các hồ sơ.
Ai thuộc diện được ngân sách đóng BHYT?
Nhóm được ngân sách nhà nước đóng BHYT gồm người có công với cách mạng, một số thân nhân người có công, người phục vụ người có công sống tại gia đình, cựu chiến binh, thanh niên xung phong, người sinh sống tại xã đảo, đặc khu và các đối tượng khác đáp ứng điều kiện pháp luật. Với cựu chiến binh, phạm vi được nêu bao gồm người tham gia kháng chiến từ ngày 30.4.1975 trở về trước; người tham gia chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia và giúp Lào sau mốc này. Danh mục nhóm hưởng là căn cứ quan trọng, nhưng hồ sơ và dữ liệu xác thực mới quyết định việc xác định đúng diện. Trước khi phê duyệt, cơ quan có thẩm quyền phải đối chiếu thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Vì vậy, người dân nên kiểm tra thông tin nhân thân và tình trạng hưởng chính sách, nhất là khi có thay đổi, thay vì cho rằng chỉ cần thuộc một nhóm là mọi dữ liệu đã tự động khớp.
Thủ tục BHYT: nhiều cách nộp, giảm yêu cầu giấy tờ
Người có công đang sống tại cộng đồng lập tờ khai theo Mẫu số 02 ban hành kèm Nghị định 188/2025/NĐ-CP. Hồ sơ có thể nộp trực tiếp hoặc gửi qua bưu chính đến Trung tâm Phục vụ hành chính công thuộc UBND cấp xã nơi thường trú, hoặc nộp trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. UBND cấp xã rà soát, lập và phê duyệt danh sách, rồi chuyển dữ liệu điện tử đến cơ quan BHXH cơ sở để cấp thẻ. Cải tiến thiết thực nhất là người dân không phải xuất trình lại giấy tờ nếu thông tin đã được cập nhật, xác thực trên cơ sở dữ liệu chuyên ngành về người có công, dữ liệu BHXH hoặc cơ sở dữ liệu quốc gia có kết nối, chia sẻ. Người được nuôi dưỡng thường xuyên tại cơ sở thuộc diện áp dụng do cơ sở quản lý lập danh sách. Quy trình này có thể giảm việc đi lại, nhưng chất lượng dữ liệu và khâu rà soát ở cấp xã vẫn là điều kiện để việc cấp thẻ diễn ra đúng.
Hồ sơ cũ được giữ, biến động phải cập nhật
Người dân không phải làm lại hồ sơ đã được lập, phê duyệt hợp lệ theo quy định cũ trước ngày 1.1.2027 nếu vẫn trong thời hạn hưởng chính sách. Ngoại lệ gồm thay đổi thông tin nhân thân, mức hưởng hoặc dừng tham gia; hồ sơ đã tiếp nhận và đang giải quyết trước ngày thông tư mới có hiệu lực tiếp tục xử lý theo quy định cũ. Khi phát sinh thay đổi về đối tượng, mức hưởng hoặc thông tin cá nhân, cơ quan lập danh sách phải cập nhật và gửi dữ liệu điều chỉnh đến BHXH cơ sở trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc. UBND cấp xã cũng có trách nhiệm rà soát biến động hằng tháng. Nhìn chung, quy định mới làm rõ cả đầu vào lẫn trách nhiệm cập nhật: người dân có thêm lựa chọn nộp hồ sơ, còn cơ quan quản lý phải khai thác dữ liệu sẵn có và bảo đảm danh sách chính xác. Muốn quyền lợi BHYT được thực thi đúng, việc kiểm tra thông tin cá nhân vẫn không nên bị xem nhẹ.
