Điểm cầu mới, thành quả của một hành trình dài
Điểm cầu Olympia là địa điểm kết nối khán giả tại trường hoặc địa phương của thí sinh với trận chung kết truyền hình trực tiếp, biến thành tích cá nhân thành sự kiện chung của cộng đồng. Lần đầu Trường THPT Chuyên Hùng Vương (Phú Thọ) và Trường THPT Chuyên Thái Bình (Hưng Yên) có điểm cầu ở chung kết Olympia vì thế không chỉ là một khoảnh khắc cổ vũ, mà còn là dấu mốc công khai của hành trình đào tạo học sinh giỏi kéo dài khoảng 40 năm. Chiến thắng vòng quý của Lý Thái Dương và Nguyễn Huy Quang Minh đã đưa hai ngôi trường vào vị trí chưa từng có trước đây. Giá trị của cột mốc nằm ở chỗ nó nối thành quả của từng học sinh với môi trường đã bồi dưỡng em: thầy cô, bạn bè, hoạt động học tập và truyền thống nhà trường.
Chung kết năm thứ 26 được phát trực tiếp lúc 8 giờ 30 sáng Chủ nhật 1/11 trên VTV3 và VTVgo. Với khán giả, điểm cầu khiến cuộc thi gần hơn một màn tranh tài trên màn hình: hàng nghìn người có thể cùng cổ vũ và chứng kiến tên trường mình hiện diện trong sự kiện toàn quốc. Tại Phú Thọ, điểm cầu dự kiến đặt ở khu vực tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông”, thuộc Khu Di tích lịch sử Đền Hùng; khoảng 5.000 đại biểu, giáo viên, học sinh, phụ huynh và lực lượng phục vụ dự kiến tham gia. Quy mô ấy cho thấy thành tích học thuật có thể trở thành dịp gắn kết cộng đồng, đồng thời đưa hình ảnh vùng Đất Tổ đến đông đảo khán giả.
Hai trường chuyên có nền móng khác nhau, cùng một mục tiêu
Trường THPT Chuyên Hùng Vương bắt đầu từ lớp Toán đặc biệt của tỉnh Phú Thọ, chính thức mang tên hiện nay năm 1986 rồi chuyển về Việt Trì năm 1994. Cuối năm 2022, trường chuyển sang cơ sở mới rộng 4,72 ha; bên cạnh học tập, học sinh còn tham gia nghiên cứu khoa học, trải nghiệm, hướng nghiệp, văn hóa và thể thao. Đây là nền tảng đáng chú ý: đào tạo học sinh giỏi không chỉ là luyện thi, mà còn là tạo điều kiện để các em phát triển năng lực và sự tự tin. Thái Dương đã thắng liên tiếp các vòng Tuần, Tháng và Quý 2, đưa điểm cầu truyền hình chung kết lần đầu về Phú Thọ. Thành tích ấy tạo nên khoảnh khắc bùng nổ, nhưng không xuất hiện tách rời khỏi môi trường học tập lâu dài.
Trường THPT Chuyên Thái Bình được thành lập năm 1988 với hai nhóm học sinh chuyên Toán và Văn - Nga. Sau 38 năm, trường có hơn 100 cán bộ, giáo viên, hơn 1.500 học sinh trong 43 lớp; hơn 1.000 học sinh từng đoạt giải học sinh giỏi quốc gia và hơn 10 em đạt giải khu vực, quốc tế. Những con số này khiến điểm cầu lần đầu càng có ý nghĩa: thành tích học thuật dày dặn nay được bổ sung bằng dấu mốc tại sân chơi Olympia. Nguyễn Huy Quang Minh thắng các vòng Tuần, Tháng và Quý 3, đưa trường vào danh sách điểm cầu chung kết lần đầu. Có thể xem chiến thắng ấy như tấm vé còn thiếu trong câu chuyện thành tích, chứ không phải phép đo duy nhất về chất lượng đào tạo.
Bốn nhà leo núi, bốn trường chuyên với những truyền thống riêng
Cột mốc của Phú Thọ và Hưng Yên càng đáng chú ý khi cả bốn thí sinh vào chung kết đều đến từ trường chuyên. Hai đối thủ còn lại là Trần Võ Gia Bảo của Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn - Đông Hải (Khánh Hòa) và Đoàn Lê Anh Đức của Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam. Thành lập năm 2008, Lê Quý Đôn là một trong những cơ sở giáo dục mũi nhọn của tỉnh; Gia Bảo giành chiến thắng vòng quý đầu tiên. Trong khi đó, Hà Nội - Amsterdam có lịch sử từ năm 1985 và từng có học sinh đăng quang Olympia. Bức tranh này cho thấy điểm cầu mới không đồng nghĩa với việc hai trường vừa xây dựng nền tảng: họ đã có truyền thống riêng, còn Olympia đem đến một hình thức ghi nhận mới.
Sự khác biệt giữa bốn trường cũng giúp tránh cách nhìn đơn giản rằng một điểm cầu là bằng chứng duy nhất cho năng lực đào tạo. Lê Quý Đôn có dấu ấn ở các cuộc thi học thuật, nghiên cứu khoa học; Hà Nội - Amsterdam đã quen với không khí chung kết; còn Hùng Vương và Chuyên Thái Bình lần đầu đưa điểm cầu về trường sau chiến thắng của học sinh. Điều đáng mừng là sân chơi này làm rõ nhiều con đường bồi dưỡng tài năng, thay vì chỉ tôn vinh những cơ sở vốn đã thường xuyên xuất hiện trên truyền hình. Với hai trường lần đầu có điểm cầu, khoảnh khắc ấy vừa là niềm tự hào vừa là lời nhắc: truyền thống chỉ sống động khi tiếp tục được nối dài bằng cơ hội cho thế hệ học sinh tiếp theo.
Dấu mốc đáng nhớ, không phải đích đến
Lần đầu có điểm cầu Olympia là thành quả chung của học sinh, nhà trường và địa phương, song giá trị bền vững sẽ nằm ở những gì diễn ra sau ngày thi: môi trường học tập có tiếp tục khuyến khích tò mò, nghiên cứu và phát triển toàn diện hay không. Thái Dương đưa điểm cầu về Phú Thọ, còn Quang Minh làm nên dấu mốc tương tự cho trường chuyên Thái Bình, nay thuộc tỉnh Hưng Yên. Đây là những chiến thắng cá nhân, nhưng sự cộng hưởng của thầy cô, gia đình và bạn học đã biến chúng thành sự kiện của cả cộng đồng. Hai trường có thể tự hào về cột mốc mới mà không cần xem nó là thước đo duy nhất của thành công. Chung kết khép lại trong một buổi sáng; hành trình đào tạo học sinh giỏi thì còn tiếp tục mỗi ngày trong lớp học và các hoạt động của nhà trường.
