Nhồi máu cơ tim: kẻ giết người âm thầm phía sau những cơn đau ngực mơ hồ
Nhồi máu cơ tim là tình trạng dòng máu mang oxy đến cơ tim giảm nghiêm trọng hoặc bị tắc hoàn toàn, khiến tế bào cơ tim chết dần nếu không được cấp cứu kịp thời, dù triệu chứng có thể kín đáo, nhẹ hoặc thoáng qua nên rất dễ bị xem thường. Điểm đáng sợ không phải lúc nào là cơn đau ngực như “búa bổ”, mà là sự chủ quan của người bệnh. Phụ nữ, người trẻ, thậm chí người vẫn tập thể dục đều đặn có thể chỉ cảm thấy hơi tức ngực, hơi mệt khi gắng sức rồi tự quy cho tuổi tác, stress hay đau cơ. Khi chúng ta tiếp tục sống chung với những dấu hiệu bệnh tim sớm như vậy, cơ tim lặng lẽ bị tổn thương từng ngày, cho đến khi một cơn nhồi máu cơ tim cấp bùng lên như hồi chuông muộn màng.
Bệnh tim ở phụ nữ: triệu chứng nhồi máu cơ tim thường kín đáo và dễ bị nhầm lẫn
Ở phụ nữ, bệnh tim thường “đeo mặt nạ” nên chính người bệnh ít khi nghĩ đến tim. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, đau hoặc khó chịu ở ngực vẫn là triệu chứng nhồi máu cơ tim thường gặp nhất, nhưng mức độ có thể không dữ dội, chỉ cảm giác đè nặng, bóp nghẹt, đầy tức ở vùng giữa ngực, lúc có lúc không. Tiếp đó là loạt dấu hiệu nhìn qua tưởng như không liên quan đến tim: khó thở, buồn nôn, vã mồ hôi lạnh, choáng váng, đau lưng, cổ, hàm, vai, vùng bụng hoặc mệt mỏi khác thường. Nhiều phụ nữ dễ cho rằng mình bị trào ngược, cảm cúm, thiếu ngủ hay thay đổi do tuổi tác. Cách nghĩ này nguy hiểm, vì AHA đã cảnh báo triệu chứng có thể không rõ ràng và gây nhầm lẫn, nhưng hậu quả vẫn rất nghiêm trọng nếu không được trợ giúp kịp thời.
Đau ngực không điển hình ở người trẻ: từ “đau cơ do đá bóng” đến nhồi máu cơ tim cấp
Câu chuyện của anh Phi, 32 tuổi, là lời nhắc nhở thẳng thắn cho thế hệ 8x, 9x. Anh tức ngực khi đá bóng, nghĩ mình đau cơ do vận động nên tự uống thuốc giảm đau rồi bỏ qua thăm khám. Chỉ khi cơn đau ngực xuất hiện cả lúc nghỉ, kèm khó thở tăng dần, anh mới vào viện và được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp với động mạch mũ tắc hoàn toàn và đoạn gần động mạch liên thất trước hẹp 90%. Bác sĩ nhận xét: ở người trẻ không có bệnh nền, tức ngực và khó thở khi vận động rất dễ bị nhầm với vấn đề cơ xương khớp. Nhưng nhồi máu cơ tim không “ưu tiên” người lớn tuổi; nó có thể gặp ở người ngoài 20–30 tuổi, kể cả khi chưa được chẩn đoán tăng huyết áp hay đái tháo đường. Một yếu tố nguy cơ bị xem nhẹ là hút thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử, vì nicotine và các chất độc có thể gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu.
Đau ngực thoáng qua ở người lớn tuổi: dấu hiệu bệnh tim sớm không nên ỉ lại
Ngay cả khi đã ngoài 70 tuổi và tập thể dục thường xuyên, việc coi nhẹ đau ngực thoáng qua cũng là một sai lầm. Ông H.T.B., 72 tuổi, kể rằng mỗi lần vận động nhanh hoặc làm việc gấp, ông thấy mệt, nghỉ thì đỡ, lâu lâu nhói nhẹ ở ngực. Vẫn nhiều người sẽ bỏ qua những cơn đau như vậy, nhưng ông đã đi khám tim mạch và phát hiện nhiều nhánh động mạch nuôi tim bị hẹp, trong đó có vị trí hẹp đến 95–98%. Dù được bác sĩ khuyến nghị nhập viện, ông vẫn ỉ lại vì cơn đau đã giảm, cho đến khi đau ngực tái diễn và nặng hơn chỉ sau chưa đầy một ngày. Các bác sĩ nhấn mạnh, khi bệnh mạch vành mất ổn định, người bệnh có thể đối mặt với hội chứng vành cấp và những biến chứng tim mạch nghiêm trọng. Thông điệp rất rõ: đừng đợi đau ngực dữ dội mới đi khám, đặc biệt khi đau xuất hiện lúc gắng sức, kèm mệt, khó thở, vã mồ hôi hoặc đau lan lên cổ, hàm, vai, cánh tay.
Đừng tự trấn an: hành động thế nào khi nghi ngờ triệu chứng nhồi máu cơ tim?
Điểm chung của ba câu chuyện là tâm lý chủ quan và tự trấn an: “Đau chút rồi sẽ hết”, “Chắc do tuổi tác”, “Chắc đau cơ”. Chính những cơn đau ngực không điển hình, những lần khó thở, mệt mỏi bất thường bị xem là chuyện nhỏ đã mở đường cho nhồi máu cơ tim cấp. Một khi mạch vành tắc hầu như hoàn toàn mà không được tái thông nhanh, phần lớn cơ tim tổn thương sẽ không hồi phục, dẫn đến suy tim tiến triển, rối loạn nhịp tim, thậm chí đột tử. Vì vậy, khi có bất kỳ dấu hiệu bệnh tim sớm nào – tức hoặc nặng ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, đau lan ra tay, lưng, cổ, hàm – hãy coi đó là tình huống cần được bác sĩ đánh giá, đặc biệt nếu triệu chứng tái diễn, tăng dần hoặc xuất hiện cả lúc nghỉ. Không ai hiểu trái tim mình bằng chính mình, nhưng cũng không ai tự chẩn đoán tim mạch bằng cảm giác; đừng để sự chủ quan đánh cắp cơ hội cứu sống.
