Cảng xanh Khánh Hòa: bước đi sớm để không bị bỏ lại trong cuộc chơi chuyển đổi xanh
Cảng xanh Khánh Hòa là khái niệm chỉ hệ thống cảng biển trên địa bàn tỉnh được thiết kế, đầu tư và vận hành theo hướng sử dụng công nghệ sạch, công nghệ các-bon thấp, giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường nhằm hướng tới phát triển bền vững cảng và chuỗi logistics liên quan. Ngày 3/10, Sở Xây dựng Khánh Hòa cho biết đang hoàn thiện Đề án Chuyển đổi và Phát triển cảng xanh để trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt. Đây không phải một tài liệu kỹ thuật thuần túy, mà là tuyên bố lựa chọn chiến lược: hoặc đi trước trong chuyển đổi xanh logistics, hoặc chấp nhận tụt lại khi thị trường toàn cầu đang siết tiêu chuẩn môi trường. Trọng tâm của đề án là dùng lộ trình tiêu chuẩn cảng xanh 2030 làm đường ranh, buộc toàn bộ dự án bến cảng mới phải thay đổi cách thiết kế, đầu tư và vận hành.
Tiêu chuẩn cảng xanh 2030: từ khuyến khích đến bắt buộc và tác động lên nhà đầu tư
Theo dự thảo, Khánh Hòa đặt mục tiêu đến 2027 hoàn thành cơ sở dữ liệu nền về cụm cảng biển, 100% bến cảng đang hoạt động tự đánh giá theo Tiêu chuẩn TCCS 02:2022/CHHVN và có ít nhất 4 bến được công bố đạt tiêu chí cảng xanh. Đến 2030, 100% bến cảng đầu tư xây dựng mới phải đáp ứng tiêu chí cảng xanh – tức tiêu chuẩn môi trường không còn là “tùy chọn” trong hồ sơ dự án. Đáng chú ý hơn, từ năm 2031, Khánh Hòa dự kiến áp dụng bắt buộc tiêu chí cảng xanh trong toàn bộ hệ thống quy hoạch, đầu tư xây dựng và khai thác cảng biển. Điều này đảo chiều logic đầu tư: mọi nhà đầu tư cảng phải tính chi phí, công nghệ và mô hình kinh doanh gắn với chuyển đổi xanh ngay từ khâu thiết kế, thay vì “bổ sung cho đẹp” sau khi dự án đã hình thành.
Hệ thống OPS và hạ tầng năng lượng sạch: nền tảng cạnh tranh mới của cảng biển Khánh Hòa
Lộ trình chuyển đổi không dừng ở câu chuyện tiêu chuẩn giấy tờ, mà đi thẳng vào hạ tầng. Giai đoạn 2027 – 2030, tỉnh định hướng đẩy mạnh đầu tư hạ tầng xanh, phát triển điện mặt trời áp mái, điện hóa thiết bị xếp dỡ và triển khai thí điểm hệ thống cấp điện từ bờ (OPS) tại ít nhất ba bến cảng. Dự thảo đề án xác định OPS sẽ được bố trí ở các bến trọng điểm như Bắc Vân Phong, Nam Vân Phong, Cam Ranh, Cà Ná và Nha Trang. Việc cấp điện từ bờ cho tàu trong thời gian neo đậu giúp giảm nhu cầu sử dụng động cơ và thiết bị phát điện trên tàu, qua đó giảm phát thải và tiếng ồn. Trong bối cảnh nhiều hãng tàu lớn đã tự đặt yêu cầu cập cảng phải có giải pháp giảm phát thải, cảng xanh Khánh Hòa nếu triển khai OPS tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ ràng với các cảng chưa kịp chuyển đổi.
Phân nhóm cảng và bài toán logistics vùng: Khánh Hòa đang tự viết lại bản đồ
Lãnh đạo tỉnh yêu cầu phân loại hệ thống cảng thành ba nhóm để xây dựng phương án phù hợp: các cảng đang hoạt động, các dự án đang đầu tư và các dự án đang kêu gọi đầu tư. Với nhóm đang hoạt động, tỉnh khuyến khích chuyển đổi sớm trước mốc bắt buộc 2031, đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp cảng biển chuyển đổi xanh và phát triển hệ sinh thái dịch vụ phụ trợ hàng hải. Các dự án đang thi công được vận động bổ sung tiêu chí xanh, còn dự án mới buộc phải đưa tiêu chuẩn cảng xanh vào hồ sơ lựa chọn nhà đầu tư. Khi tổng lượng hàng hóa qua cảng Khánh Hòa đã đạt gần 15 triệu tấn vào cuối 2025 và dự báo tăng lên 38–39 triệu tấn vào 2030, việc “xanh hóa” đồng bộ sẽ không chỉ là yêu cầu môi trường, mà là đòn bẩy tái cấu trúc logistics vùng Vân Phong – Cam Ranh – Nha Trang theo chuẩn toàn cầu.
Đi trước một bước: vì sao chuyển đổi xanh logistics là lựa chọn không thể trì hoãn
Đề án chuyển đổi và phát triển cảng xanh Khánh Hòa được xây dựng để cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế biển bền vững, chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông vận tải và bám theo lộ trình phát triển cảng xanh quốc gia. Mục tiêu cuối cùng là tiến tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 – một đích đến mà nếu không chuẩn bị từ cảng biển và logistics, sẽ khó thực hiện trong thực tế. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Huyền nhấn mạnh Khánh Hòa đi trước một bước trong chuyển đổi và phát triển cảng xanh sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống cảng địa phương. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ưu tiên cảng có dữ liệu môi trường minh bạch và tiêu chuẩn xanh ברור, lộ trình tiêu chuẩn cảng xanh 2030 không chỉ là nhiệm vụ quản lý nhà nước, mà là “vé vào cửa” để cảng Khánh Hòa và doanh nghiệp logistics của tỉnh ở lại trong cuộc chơi quốc tế.
