Tổ hợp cảng biển quy mô lớn, kết hợp nhiều chức năng
Cảng Cái Mép Hạ là dự án tổ hợp cảng biển, logistics và các khu chức năng công nghiệp, đô thị, dịch vụ được quy hoạch gắn với khu thương mại tự do tại khu vực Tân Phước và Tân Hải, TP.HCM. UBND TP.HCM đã chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cho dự án, với tổng vốn hơn 204.658 tỷ đồng và thời hạn hoạt động 70 năm. Quy mô vốn lớn đáng chú ý, nhưng điểm có ý nghĩa hơn là cách dự án ghép cảng với các hoạt động hậu cần và công nghiệp thay vì chỉ mở rộng cầu bến. Toàn khu rộng khoảng 2.537 ha, chia thành ba phân khu. Cách tổ chức này có thể tạo nền tảng để hàng hóa không chỉ cập cảng mà còn được lưu trữ, xử lý và kết nối với các hoạt động sản xuất, dịch vụ ngay trong cùng một không gian.
Cảng container là trọng tâm, nhưng năng lực triển khai mới là phép thử
Phần cảng container Cái Mép Hạ hạ lưu rộng hơn 780 ha, có vốn đầu tư khoảng 153.546 tỷ đồng; quy hoạch gồm 33 bến với tổng chiều dài cầu bến khoảng 12 km, tiếp nhận tàu đến 250.000 DWT và công suất thiết kế khoảng 23 triệu TEU mỗi năm. Đây là quy mô đủ sức làm thay đổi năng lực khai thác của cụm cảng, nhưng con số quy hoạch không tự biến thành năng lực vận hành. Dự án còn có trung tâm logistics rộng 906 ha và khu công nghiệp, đô thị, dịch vụ rộng hơn 850 ha. Theo kế hoạch, năm 2027 dự án dự kiến hoàn tất thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng và bồi thường giải phóng mặt bằng; ba bến đầu tiên được ưu tiên, còn 30 bến tiếp theo dự kiến triển khai giai đoạn 2030-2035. Vì vậy, tiến độ và kết nối hạ tầng sẽ quyết định liệu quy mô trên giấy có trở thành lợi thế thực tế hay không.
Vai trò của Vingroup mở rộng từ đô thị sang hạ tầng
Liên danh đầu tư gồm năm doanh nghiệp: Công ty cổ phần Đô thị Du lịch Cần Giờ, Công ty TNHH Kinh doanh tổng hợp Đất Lành, Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Phát triển Thương mại Thanh Bình, Công ty TNHH Dịch vụ tổng hợp Bình Minh Mới và Công ty cổ phần Hương Hải - Quảng Ngãi. Trong đó, Đô thị Du lịch Cần Giờ, doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup, làm đại diện liên danh. Đây là vai trò đáng lưu ý bởi doanh nghiệp này vốn gắn với bất động sản: ngoài dự án cảng, công ty còn là chủ đầu tư khu đô thị lấn biển Vinhomes Green Paradise và đại diện liên danh đầu tư tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu. Báo cáo thường niên năm 2025 của Vinhomes ghi nhận doanh nghiệp có vốn điều lệ hơn 64.560 tỷ đồng. Sự tham gia ở nhiều dự án lớn cho thấy phạm vi hoạt động của doanh nghiệp Vingroup đang mở rộng sang cảng biển, logistics và hạ tầng công nghiệp; tuy nhiên, vai trò đại diện liên danh không đồng nghĩa một mình doanh nghiệp đảm đương toàn bộ vốn hay thi công.
Kết nối khu vực là cơ hội; tiến độ là điều kiện
Thời điểm dự án được chấp thuận gắn với định hướng phát triển khu thương mại tự do Cái Mép Hạ, được TP.HCM thành lập tháng 7/2026 với quy mô khoảng 4.174 ha. Khu vực này được định hướng kết nối cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải với cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và sân bay Long Thành, nhằm hình thành đầu mối sản xuất, thương mại và dịch vụ quốc tế. Đây là logic phát triển có sức thuyết phục: một cảng lớn sẽ có giá trị cao hơn khi đi cùng logistics, công nghiệp và mạng lưới kết nối. Tuy vậy, kế hoạch còn kéo dài nhiều năm: hạ tầng cơ bản của trung tâm logistics và khu công nghiệp, đô thị, dịch vụ dự kiến hoàn thành năm 2030, toàn bộ công trình hướng tới hoàn thiện và hoạt động năm 2035. Kết luận, dự án có thể trở thành mắt xích quan trọng của hạ tầng cảng biển phía Nam, nhưng thành công sẽ được đo bằng tiến độ, năng lực khai thác và khả năng kết nối đồng bộ.
