Phê duyệt dự án gần 780 ha: quy mô lớn đi cùng kỳ vọng lớn
Siêu cảng Cái Mép Hạ hạ lưu là phân khu cảng container tại TP.HCM, được quy hoạch cùng hạ tầng kho bãi và công trình phụ trợ để mở rộng năng lực khai thác cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải. Ngày 30/10/2026, UBND TP.HCM chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư cho phân khu này; tổng vốn dự kiến là 153.546 tỷ đồng. Quy mô vốn khiến dự án trở thành một canh bạc hạ tầng dài hạn, chứ không chỉ là việc bổ sung vài cầu cảng. Điều đáng chú ý không nằm riêng ở con số đầu tư, mà ở khả năng biến lợi thế cảng nước sâu thành một mắt xích logistics và thương mại quốc tế. Muốn thành hiện thực, tham vọng ấy phải đi kèm tiến độ, kết nối và năng lực vận hành tương xứng.
Phân khu rộng khoảng 780,66 ha, gồm 594,33 ha khu cảng và 186,33 ha mặt nước. Quy hoạch dự kiến 33 bến với tổng chiều dài cầu bến khoảng 12 km, công suất tối đa 23,4 triệu TEU mỗi năm; thiết kế hướng tới tàu container trọng tải đến 250.000 tấn, sức chở khoảng 24.000 TEU. Đây là những thông số khiến cảng container Cái Mép có thể vươn lên một cấp độ khai thác khác nếu hạ tầng được xây đúng kế hoạch. Dẫu vậy, công suất thiết kế không tự động trở thành sản lượng thực tế: kết quả sẽ phụ thuộc vào kết nối hậu cần, nguồn hàng và khả năng đưa các bến vào hoạt động đúng hạn.
Liên danh năm doanh nghiệp, một thành viên thuộc hệ sinh thái Vingroup
Liên danh đầu tư cảng gồm CTCP Đô thị Du lịch Cần Giờ, Công ty TNHH Kinh doanh tổng hợp Đất Lành, Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Phát triển Thương mại Thanh Bình, Công ty TNHH Dịch vụ tổng hợp Bình Minh Mới và CTCP Hương Hải - Quảng Ngãi. CTCP Đô thị Du lịch Cần Giờ đại diện liên danh và thuộc hệ sinh thái Vingroup; Vinhomes trực tiếp sở hữu 43,7% vốn tại doanh nghiệp này, còn tỷ lệ lợi ích kinh tế được nêu là 99,57%. Sự hiện diện của doanh nghiệp gắn với Vingroup tạo điểm nhấn về năng lực và mức độ chú ý dành cho dự án, nhưng không thay thế câu hỏi cốt lõi: năm thành viên sẽ phối hợp nguồn vốn, kinh nghiệm và trách nhiệm thực hiện ra sao trong một công trình kéo dài nhiều năm.
Dự án có tiền sử đề xuất đầu tư từ Vingroup: tập đoàn nộp hồ sơ xin chấp thuận chủ trương vào tháng 6/2025; đến tháng 3/2026, liên danh năm nhà đầu tư tiếp nhận, kế thừa hồ sơ và nộp lại đề xuất. Diễn biến này giúp giải thích vì sao doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup đứng đầu liên danh hiện nay, đồng thời cho thấy dự án đã trải qua quá trình chuyển tiếp trước khi được TP.HCM chấp thuận. Kinh nghiệm triển khai các dự án quy mô lớn có thể là lợi thế, nhưng quy mô liên danh cũng đòi hỏi cơ chế phối hợp minh bạch và cam kết thực hiện rõ ràng.
Tiến độ nhiều chặng sẽ là thước đo tham vọng
Theo kế hoạch, năm 2027 dự kiến hoàn tất thủ tục giao, thuê và chuyển mục đích sử dụng đất cùng công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Giai đoạn đầu của phân khu cảng dự kiến kéo dài từ tháng 1/2027 đến tháng 12/2030, xây dựng ba bến và các hạng mục liên quan; công trình dự kiến vận hành từ tháng 7/2031. Giai đoạn tiếp theo, từ năm 2031 đến 2035, sẽ đầu tư 30 bến còn lại, với toàn bộ phân khu dự kiến hoạt động từ tháng 7/2036. Khoảng cách giữa ngày phê duyệt và thời điểm hoàn thiện cho thấy đây không phải dự án có thể đánh giá bằng lễ khởi công. Mốc giải phóng mặt bằng, giải ngân và đưa từng bến vào khai thác mới là những dấu hiệu cho biết kế hoạch có đang đi đúng hướng.
Cái Mép Hạ được định hướng kết nối cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải với cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và sân bay Long Thành, trong một kế hoạch phát triển khu thương mại tự do gắn với cảng biển. Nếu các mắt xích ấy được kết nối hiệu quả, dự án có thể củng cố vai trò của cảng biển Việt Nam trong mạng lưới giao thương quốc tế và thu hút hoạt động logistics, sản xuất giá trị cao. Nhưng lợi thế vị trí chỉ tạo cơ hội, không bảo đảm thành công. Với tiến độ kéo dài đến năm 2036, năng lực hoàn thiện hạ tầng đồng bộ và duy trì cam kết của liên danh sẽ quyết định siêu cảng có trở thành đầu mối giao thương như kỳ vọng hay không.
