Quyết định đầu tư mở đường cho phân khu cảng
Siêu cảng Cái Mép Hạ là phân khu cảng container hạ lưu thuộc một tổ hợp cảng biển, logistics, công nghiệp, đô thị và dịch vụ được quy hoạch tại khu vực Tân Phước và Tân Hải, TP. HCM. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô dự kiến, mà còn là việc cảng gắn trực tiếp với kế hoạch lấn biển và các chức năng hậu cần rộng hơn.
Ngày 30/10/2026, UBND TP. HCM ban hành Quyết định số 7309/QĐ-UBND, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư đối với phân khu cảng container Cái Mép Hạ hạ lưu. Dự án thành phần này có tổng vốn đầu tư dự kiến 153.546 tỷ đồng, dự kiến xây dựng 33 bến với tổng chiều dài cầu bến khoảng 12 km.
Đây là một bước tiến đáng kể về thủ tục, nhưng chưa đồng nghĩa cảng đã hình thành: các giai đoạn xây dựng còn kéo dài đến giữa thập niên 2030. Vì vậy, cần nhìn con số 33 bến như quy mô quy hoạch và kế hoạch triển khai, không phải năng lực khai thác hiện hữu.
Gần 400 ha lấn biển chủ yếu dành cho cầu cảng
Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường, toàn tổ hợp dự kiến có các hạng mục lấn biển khoảng 393,24 ha. Con số này gần như tập trung hoàn toàn ở phân khu cảng container: khoảng 392,44 ha phục vụ xây dựng cầu cảng; 0,8 ha còn lại thuộc phân khu trung tâm logistics, dành cho hạ tầng.
Điều đó làm rõ mối quan hệ giữa hai thông tin thường được nhắc cạnh nhau: lấn biển gần 400 ha không phải một dự án độc lập bên cạnh siêu cảng, mà phần lớn là diện tích phục vụ chính khu bến cảng. Phân khu số 3 có quy mô 780,66 ha, gồm 594,33 ha khu cảng và 186,33 ha mặt nước.
Phạm vi rộng hơn của tổ hợp vào khoảng 2.537,4 ha, chia thành ba phân khu: cảng container 780,66 ha, trung tâm logistics 906,07 ha và công nghiệp, đô thị, dịch vụ 850,67 ha. Cách phân chia này cho thấy tham vọng không dừng ở xếp dỡ hàng hóa; cảng được đặt trong một cụm chức năng liên kết, dù hiệu quả kết nối sẽ phụ thuộc vào hạ tầng và tiến độ thực hiện.
Liên danh gồm năm doanh nghiệp, công ty thuộc hệ sinh thái Vingroup đại diện
Theo hồ sơ môi trường, nhà đầu tư là liên danh gồm CTCP Đô thị Du lịch Cần Giờ, Công ty TNHH Kinh doanh tổng hợp Đất Lành, Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Phát triển Thương mại Thanh Bình, Công ty TNHH Dịch vụ tổng hợp Bình Minh Mới và CTCP Hương Hải - Quảng Ngãi. CTCP Đô thị Du lịch Cần Giờ đại diện liên danh và được xác định là doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup.
Hợp đồng liên danh được ký ngày 13/3/2026. Trước đó, Vingroup từng đề xuất đầu tư tổ hợp; đến tháng 3/2026, liên danh năm nhà đầu tư tiếp nhận, kế thừa hồ sơ và nộp lại đề xuất thực hiện dự án. Vì vậy, cách gọi liên danh Vingroup mô tả vai trò của doanh nghiệp đứng đầu trong hệ sinh thái tập đoàn, chứ không có nghĩa một mình Vingroup là toàn bộ nhà đầu tư.
Thông tin công bố cho thấy cấu trúc nhà đầu tư và phạm vi dự án đã rõ hơn, nhưng vẫn cần phân biệt chấp thuận chủ trương với quá trình triển khai thực tế. Với một dự án cảng quy mô lớn gắn với lấn biển, tiến độ, kết nối logistics và yêu cầu môi trường sẽ là những phép thử quan trọng.
Quy mô khai thác lớn, nhưng tiến độ còn là thước đo
Khi hoàn thiện, cảng được thiết kế để xử lý tới 23,4 triệu TEU mỗi năm và tiếp nhận tàu container trọng tải đến 250.000 tấn. Ngoài xếp dỡ, quy hoạch còn nêu các dịch vụ sửa chữa tàu, hoa tiêu, lai dắt và cung ứng nhiên liệu hàng hải. Nếu được triển khai đồng bộ, các dịch vụ này có thể hỗ trợ chuỗi vận tải biển và hoạt động logistics; với người dân, tác động sẽ phụ thuộc vào việc năng lực cảng có đi cùng kết nối giao thông và quản lý môi trường hay không.
Kế hoạch chia thành hai giai đoạn: từ tháng 1/2027 đến tháng 12/2030 dự kiến xây dựng ba bến cùng khu nước trước bến, bãi container và công trình phụ trợ; các hạng mục này dự kiến vận hành từ tháng 7/2031. Giai đoạn 2031–2035 sẽ bổ sung 30 bến còn lại và hoàn thiện hạ tầng kết nối, với toàn dự án kỳ vọng vận hành từ tháng 7/2036.
Kết luận, kế hoạch lấn biển gần 400 ha là phần gắn chặt với việc hình thành siêu cảng Cái Mép Hạ, chứ không phải điểm nhấn tách rời. Quy mô 33 bến và năng lực khai thác dự kiến tạo ra cơ hội lớn cho cảng container TP. HCM, nhưng thành công sẽ được quyết định bởi khả năng biến quy hoạch, tiến độ và kết nối thành công trình vận hành thực tế.
