AI phổ cập, năng lực lãnh đạo trở thành khác biệt
Năng lực CEO trong kỷ nguyên AI là khả năng định hướng tổ chức, đánh giá bối cảnh và phát triển con người để biến công nghệ thành kết quả có ích, thay vì chỉ triển khai thêm công cụ. AI đã có thể xử lý dữ liệu, thực hiện giao dịch, đề xuất chiến lược và tự động hóa công việc vốn cần con người. Khi doanh nghiệp ngày càng dễ tiếp cận những khả năng này, việc dùng AI sớm không còn đủ để bảo đảm lợi thế cạnh tranh. Câu hỏi quan trọng hơn là ai biết đặt câu hỏi đúng, nhận ra giới hạn của dữ liệu và đưa ra quyết định phù hợp với thực tế. The NExT Forum 2026, do VPBank SME và Newing tổ chức, quy tụ hơn 1.000 lãnh đạo Việt Nam và ASEAN để bàn về chính nghịch lý đó: công nghệ càng tiến xa, phán đoán, khả năng thích ứng và chất lượng quản trị con người càng đáng giá.
Có công cụ AI chưa có nghĩa là biết tổ chức AI
Dongye Yang, Giám đốc chương trình “10x1000 Tech for Inclusion” do Ant International phát triển, nhấn mạnh rằng cách tổ chức và quản trị quyết định doanh nghiệp khai thác AI hiệu quả đến đâu. Khi máy móc nhận thêm phần việc thực thi, con người cần tập trung vào ba vai trò: kết nối các bên và xây dựng niềm tin; diễn giải dữ liệu trong bối cảnh thực tế; và gìn giữ giá trị, tri thức tổ chức cùng sự cân nhắc về hệ quả dài hạn. Đây không phải những phẩm chất phụ trợ cho công nghệ, mà là lớp năng lực giúp ngăn kết quả tự động hóa bị nhầm thành quyết định đúng. Với AI trong doanh nghiệp, CEO cần thiết kế quy trình để con người biết khi nào nên tin vào đề xuất của máy, khi nào phải kiểm tra và ai chịu trách nhiệm cuối cùng. Nếu thiếu cấu trúc ấy, thêm công cụ có thể chỉ làm quy trình nhanh hơn mà không làm lựa chọn tốt hơn.
Trao quyền thay vì kiểm soát từng việc
Jørgen Vig Knudstorp, nguyên Chủ tịch Điều hành và Tổng Giám đốc LEGO, nêu nguyên tắc “Bối cảnh quan trọng hơn sự kiểm soát”. Ý nghĩa với CEO không phải là buông lỏng quản lý, mà là nói rõ mục tiêu, xây dựng đội ngũ có năng lực và trao quyền để nhân viên chủ động xử lý tình huống. Trong môi trường có AI, cách điều hành dựa vào việc phê duyệt từng bước càng dễ trở thành nút thắt: hệ thống có thể thực hiện nhanh, nhưng nhân viên không thể tạo giá trị nếu thiếu quyền hành động hoặc không hiểu ưu tiên của tổ chức. Kinh nghiệm tại Sunway Healthcare cũng cho thấy bộ phận nhân sự cần rời vai trò hành chính thuần túy, tìm hiểu vận hành và lắng nghe khó khăn của nhân viên để cùng thiết kế lại quy trình. Đó là năng lực CEO biến tự động hóa công việc thành thay đổi thực chất, đồng thời giữ được yếu tố con người.
Đo công nghệ bằng giá trị tạo ra
Tốc độ triển khai AI không phải thước đo cuối cùng; giá trị mà khách hàng và đối tác nhận được mới cho thấy doanh nghiệp có chuyển công nghệ thành lợi thế hay không. Nguyễn Bá Diệp, đồng sáng lập và Phó Chủ tịch cấp cao MoMo, nhấn mạnh doanh nghiệp cần kiên định với mục tiêu giúp khách hàng tiếp cận dịch vụ tài chính thuận tiện, đơn giản và tiết kiệm chi phí, đồng thời bảo đảm an toàn và gây dựng niềm tin. Ông dẫn chứng khách hàng có thể tiếp cận khoản vay qua MoMo trong khoảng hai phút, minh họa cách công nghệ rút ngắn một quy trình phức tạp. Ở nông nghiệp, Đặng Huỳnh Ức My, Chủ tịch Hội đồng Quản trị AgriS và Betrimex, cho rằng chuyển đổi cần kết nối nông dân, doanh nghiệp, định chế tài chính và nhà khoa học; nguồn vốn 50–100 triệu đồng cũng có thể tạo khác biệt cho người sản xuất. Bài học cho CEO rất rõ: chọn vấn đề đáng giải quyết trước khi chọn công nghệ.
Khi nhiều doanh nghiệp cùng tiếp cận AI, lợi thế cạnh tranh không nằm ở việc sở hữu thêm một hệ thống hay tự động hóa nhiều hơn đối thủ. Nó nằm ở năng lực đặt câu hỏi tốt, ra quyết định có xét đến bối cảnh, trao quyền cho đội ngũ và giữ vững cam kết với khách hàng. NExT Forum 2026 đặt ra một thách thức lãnh đạo đáng lưu tâm: máy móc có thể đảm nhiệm nhiều khâu vận hành và đưa ra đề xuất, nhưng doanh nghiệp vẫn cần con người chịu trách nhiệm về mục tiêu, niềm tin và hệ quả. CEO giữ được lợi thế khi biến AI thành năng lực của cả tổ chức, chứ không dừng ở một dự án công nghệ.
