Đào tạo số cần đi từ định hướng đến thực thi
Bồi dưỡng chuyển đổi số là quá trình trang bị kiến thức và kỹ năng để người làm trong bộ máy nhà nước định hướng, tổ chức và thực hiện công việc bằng phương thức số, từ quản trị đến phục vụ người dân. Hai chương trình dành cho lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) và cán bộ, công chức cấp xã cho thấy cách tiếp cận hợp lý: cấp lãnh đạo học cách dẫn dắt thay đổi, còn cấp thực thi rèn kỹ năng đưa công nghệ vào từng nhiệm vụ.
Ngày 28/10/2026 tại Hà Nội, Bộ KH&CN phối hợp với Đại sứ quán Singapore tại Việt Nam bế giảng khóa “Lãnh đạo số, quản trị và chuyển đổi số” dành cho lãnh đạo Sở KH&CN của 34 tỉnh, thành phố. Trong khi đó, lớp dành cho cán bộ, công chức cấp xã tập trung vào năng lực tham mưu, tổ chức chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ số khi thi hành nhiệm vụ. Hai nhóm học viên cùng hướng tới một nền hành chính số, nhưng không thể học cùng một nội dung: người hoạch định cần tư duy hệ thống; người trực tiếp xử lý việc cần công cụ và quy trình áp dụng được ngay.
Lãnh đạo số: quản trị thay đổi, không chỉ hiểu công nghệ
Khóa dành cho lãnh đạo quy tụ 34 học viên, gồm 29 giám đốc và 5 phó giám đốc Sở KH&CN. Sáu chuyên đề đề cập phát triển nhân tài, văn hóa đổi mới sáng tạo, tư duy thiết kế, chính phủ điện tử, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, quốc gia thông minh và năng lực chống chịu số. Cách thiết kế này đặt trọng tâm vào năng lực quản trị: lãnh đạo phải biết chọn ưu tiên, tạo điều kiện cho đổi mới và kết nối các mắt xích trong hệ thống, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức công nghệ.
Thông điệp của Bộ trưởng Vũ Hải Quân — “nghĩ lớn nhưng bắt đầu từ một việc nhỏ và làm đến cùng” — nhấn mạnh khoảng cách thường gặp giữa chiến lược và kết quả: kế hoạch chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành nhiệm vụ cụ thể, có người chịu trách nhiệm và được hoàn tất. Chương trình cũng tạo cơ hội để lãnh đạo các địa phương trao đổi kinh nghiệm, đồng thời đưa góc nhìn Singapore vào quá trình học tập. Đại sứ Singapore Rajpal Singh lưu ý rằng không có một phương pháp chuyển đổi số duy nhất phù hợp với mọi quốc gia hay địa phương.
Cán bộ cơ sở cần kỹ năng dùng được trong công việc hằng ngày
Ở cấp xã, phường, yêu cầu đào tạo gần với nhịp xử lý công việc hơn. Trong ba ngày, học viên học sáu chuyên đề về định hướng và thể chế chuyển đổi số, kỹ năng tham mưu và tổ chức thực hiện, quản trị và chia sẻ dữ liệu, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, cải tiến quy trình lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Nội dung còn bao gồm ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số trong xử lý công việc, quản lý, điều hành, cùng nhận diện rủi ro an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.
Điểm đáng chú ý là lớp học không dừng ở thao tác phần mềm. Khi cán bộ công chức biết khai thác dữ liệu, xử lý hồ sơ trên môi trường số và cải tiến quy trình, lợi ích có thể hiện ra ở dịch vụ công thuận tiện hơn cho người dân, doanh nghiệp. Đây là thước đo thiết thực hơn số lượng công cụ được đưa vào sử dụng: công nghệ chỉ có giá trị khi giúp công việc rõ ràng, đúng hạn và dễ tiếp cận hơn. Vì vậy, bồi dưỡng ở tuyến cơ sở cần gắn kỹ năng số với tình huống công vụ cụ thể.
Hai tầng đào tạo chỉ có ý nghĩa khi nối được với nhau
Hai chương trình không nên được xem là những khóa học rời rạc. Lãnh đạo cấp sở có trách nhiệm định hướng, tổ chức nguồn lực và duy trì phối hợp; cán bộ tuyến xã biến định hướng ấy thành quy trình, dữ liệu và dịch vụ cụ thể. Nếu cấp trên chỉ bàn về tầm nhìn còn cấp dưới thiếu kỹ năng thực hành, chuyển đổi số dễ dừng ở kế hoạch. Ngược lại, kỹ năng sử dụng công cụ sẽ khó tạo thay đổi bền vững nếu thiếu quy trình và quyết định hỗ trợ.
Khóa dành cho lãnh đạo đã kết thúc với 100% học viên đánh giá chương trình và công tác tổ chức ở mức tốt và rất tốt. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng kết quả cuối cùng vẫn nằm ở việc kiến thức được áp dụng ra sao tại địa phương. Bộ trưởng đề nghị phối hợp thiết kế giai đoạn hai, gồm khoảng ba ngày học tập và trải nghiệm thực tiễn tại Singapore; kết quả khóa học cũng được xác định là cơ sở để tiếp tục hợp tác đào tạo và tăng kết nối giữa các địa phương.
Kết luận, đào tạo lãnh đạo số cần giúp người đứng đầu lựa chọn ưu tiên và dẫn dắt thay đổi, còn bồi dưỡng cán bộ, công chức phải làm cho ứng dụng công nghệ số trở thành năng lực thực thi hằng ngày. Khi hai tầng học tập bổ trợ nhau và gắn với kết quả phục vụ người dân, chuyển đổi số mới vượt khỏi lớp học để trở thành cách vận hành của chính quyền.
