Du lịch chất lượng cao: Mục tiêu kinh tế mũi nhọn và bài toán lộ trình
Nghị quyết 26-NQ/TW là định hướng chiến lược đặt mục tiêu biến du lịch chất lượng cao, xanh, thông minh và giàu bản sắc văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn, với mạng lưới trung tâm du lịch trọng điểm và khu du lịch quốc gia làm hạ tầng cốt lõi để du lịch đóng góp trực tiếp 10-12% GDP vào năm 2030. Điểm đáng chú ý là Nghị quyết 26 xuất hiện sau gần một thập kỷ thực hiện Nghị quyết 08, trong bối cảnh du lịch Việt Nam tiến bộ nhưng chưa bền vững, chưa tương xứng tiềm năng. Đồng thời, du lịch toàn cầu biến động mạnh, nhu cầu và cạnh tranh giữa các điểm đến thay đổi, buộc Việt Nam phải có chiến lược mới, toàn diện và bền vững. Bài toán không chỉ là tăng số khách, mà là chuyển mô hình tăng trưởng từ “số lượng” sang “chất lượng”, gia tăng giá trị, lan tỏa sang các ngành khác. Nếu coi du lịch là động cơ tăng trưởng mới, thì 10 trung tâm du lịch trọng điểm và 20 khu du lịch quốc gia chính là bộ khung để lắp động cơ đó vào nền kinh tế.
10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia: kiến trúc mới của hạ tầng du lịch Việt Nam
Nghị quyết 26 đặt mục tiêu hình thành 3 cực tăng trưởng du lịch là Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng cùng 10 trung tâm du lịch trọng điểm và 20 khu du lịch quốc gia. Đây là bước chuyển quan trọng: thay vì đầu tư hạ tầng đơn lẻ, Việt Nam hướng tới phát triển các hệ sinh thái, trung tâm và cực tăng trưởng du lịch có sức cạnh tranh quốc tế, gắn với kết nối đa phương thức từ cửa ngõ quốc tế tới điểm đến. Theo tinh thần Nghị quyết, hạ tầng du lịch Việt Nam sẽ được nâng cấp đồng bộ: cao tốc, đường ven biển, sân bay, cảng tàu du lịch, bến du thuyền, đường thủy và đường sắt du lịch. Nếu làm được, mạng lưới trung tâm và khu du lịch quốc gia sẽ là “xương sống” giúp giảm phân mảnh điểm đến, tăng khả năng lưu trú dài ngày, và tạo không gian cho các sản phẩm du lịch chất lượng cao thay vì chạy theo tour giá rẻ, ngắn ngày.
Biển, đảo và du lịch tàu biển: mặt trận cạnh tranh quốc tế mới
Ở trục biển – đảo, Nghị quyết 26 chọn cách đi thẳng vào phân khúc cao cấp. Bộ Chính trị chủ trương xây dựng các trung tâm nghỉ dưỡng biển, đảo có sức cạnh tranh quốc tế, với khu phức hợp du lịch, văn hóa, thể thao, giải trí, mua sắm, hệ thống lưu trú quy mô lớn và tổ hợp ẩm thực, giải trí hoạt động cả ngày lẫn đêm. Phú Quốc được định hướng trở thành cực tăng trưởng mới, trung tâm nghỉ dưỡng biển cao cấp đủ sức thu hút các sự kiện lớn. Ở chiều hạ tầng biển, Việt Nam đặt mục tiêu nâng cấp dịch vụ đường biển để tiếp nhận tàu du lịch cỡ lớn, trở thành điểm đến quan trọng trong các hành trình du lịch tàu biển tại châu Á – Thái Bình Dương. Nếu thực thi nghiêm túc, du lịch tàu biển sẽ không chỉ là một dòng khách bổ sung, mà là “cửa ngõ nổi” giúp quảng bá hình ảnh trung tâm du lịch trọng điểm và khu du lịch quốc gia ra toàn khu vực, cạnh tranh trực tiếp với các cảng tàu biển của các nước láng giềng.
Hệ sinh thái du lịch chất lượng cao: từ dữ liệu, nhân lực đến cộng đồng và công nghiệp văn hóa
Nghị quyết 26 không chỉ nói về xây dựng đường sá, cảng biển; trọng tâm là tái cơ cấu ngành du lịch theo hướng thông minh, xanh, sáng tạo, nâng sức cạnh tranh sản phẩm gắn với nguồn nhân lực và an sinh xã hội. Điều này đòi hỏi quản trị du lịch hiện đại, dựa trên dữ liệu, gắn với quy hoạch không gian và bảo tồn di sản. Toàn ngành dự kiến tạo khoảng 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp, đồng thời hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu và nền tảng số du lịch quốc gia. Một điểm quyết định là cộng đồng phải trở thành chủ thể tham gia và hưởng lợi từ phát triển du lịch, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và khu vực đồng bào dân tộc. Cùng lúc, du lịch được yêu cầu gắn kết với các ngành công nghiệp văn hóa như điện ảnh, âm nhạc, giải trí, thời trang và kinh tế đêm để phát huy giá trị văn hóa, di sản, thiên nhiên, ẩm thực, tạo ra sản phẩm có bản sắc và trải nghiệm khác biệt. Điện ảnh, nếu được đầu tư bài bản, có thể trở thành “máy khuếch đại” hình ảnh các trung tâm du lịch trọng điểm ra toàn cầu.
Kết luận: từ mục tiêu GDP đến trách nhiệm chính trị và doanh nghiệp
Mục tiêu đến năm 2030, du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đóng góp trực tiếp 10-12% GDP không phải là con số tham vọng để ghi vào nghị quyết, mà là phép thử cho năng lực tổ chức thực hiện của cả hệ thống. Nghị quyết xác định rõ: phát triển du lịch là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, doanh nghiệp là lực lượng tiên phong, cộng đồng là chủ thể hưởng lợi. Quan điểm cá nhân: nếu 10 trung tâm du lịch trọng điểm và 20 khu du lịch quốc gia chỉ dừng ở danh mục quy hoạch, không đi cùng chuyển đổi mô hình tăng trưởng, quản trị bằng dữ liệu và liên kết với công nghiệp văn hóa, chúng sẽ trở thành những “tên gọi đẹp” hơn là động lực tăng trưởng. Ngược lại, nếu được triển khai như một mạng lưới hạ tầng – dịch vụ – văn hóa – công nghệ thống nhất, chúng có thể đưa du lịch chất lượng cao trở thành một trong những trụ cột bền vững nhất của nền kinh tế, cả về giá trị gia tăng lẫn sức mạnh mềm.
