Gia Bình bước vào “bài kiểm tra APEC” và cơ hội đổi vai
Sân bay Gia Bình là một cảng hàng không quốc tế mới tại Bắc Ninh, đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho APEC 2027 với mục tiêu không chỉ hoàn thiện hạ tầng hàng không mà còn xây dựng mô hình vận hành, công nghệ và trải nghiệm hành khách theo chuẩn quốc tế, hướng tới trở thành trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới kết nối vùng động lực phía Bắc.
Điểm then chốt là sân bay Gia Bình không được phép chỉ là “sân bay phục vụ hội nghị”. Việc được chọn tham gia phục vụ APEC 2027 đặt nó vào tâm điểm chính sách, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải chứng minh vai trò dài hạn trong mạng lưới kết nối quốc gia và chuỗi vận tải quốc tế. Đặt tại Bắc Ninh – cửa ngõ Thủ đô Hà Nội, sân bay Gia Bình được kỳ vọng giải tỏa áp lực cho khu vực, tạo thêm cửa ngõ hàng không cho công nghiệp, logistics và đô thị vùng kinh tế năng động. Nếu thất bại, đây sẽ chỉ là một dự án “thời vụ APEC”; nếu thành công, nó có thể mở ra một cực tăng trưởng mới cho miền Bắc.
Nâng cấp hạ tầng: Từ chuẩn đón APEC đến chuẩn vận hành số
Gia Bình được thiết kế ngay từ đầu với mục tiêu “vượt khung” một sân bay truyền thống: vừa đáp ứng tiêu chí an ninh – an toàn cho các đoàn nguyên thủ, vừa vận hành theo chuẩn sân bay số thế hệ mới. Hạ tầng không chỉ là đường băng, nhà ga; trọng tâm là thiết kế đồng bộ giữa mặt đất, mặt không và hệ thống công nghệ thông minh. Mô hình “digitally native” giúp dữ liệu được khai thác xuyên suốt quá trình vận hành, hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực, tối ưu hóa hiệu quả khai thác và nâng cao trải nghiệm hành khách.
Đáng chú ý, doanh nghiệp đầu tư xác định “lấy trải nghiệm người dùng làm trung tâm, phát triển hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ và theo đuổi chuẩn quốc tế về thiết kế, công nghệ, vận hành”. Điều này nếu được thực hiện nghiêm túc sẽ tạo khác biệt: hành khách không chỉ đi qua một nhà ga mới, mà đi qua một chuỗi dịch vụ – từ thủ tục, thương mại, logistics đến dịch vụ VIP – được kết nối bằng dữ liệu và quy trình số hóa.
Trung tâm kinh tế hàng không mới và cú hích từ vốn tư nhân
Việc định hướng sân bay Gia Bình trở thành Trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới 2.0 là một lựa chọn đầy tham vọng, nhưng hợp lý trong bối cảnh mạng lưới hạ tầng hàng không quốc gia đang cần một cú nhảy mới. Theo quy hoạch điều chỉnh hệ thống cảng hàng không toàn quốc, đến năm 2030 nhu cầu vốn đầu tư cho toàn hệ thống ước khoảng 577.572 tỉ đồng – con số đủ cho thấy đây không còn là “sân chơi chỉ dành cho ngân sách nhà nước”.
Chính sách đang mở cửa mạnh hơn cho nguồn lực tư nhân thông qua các nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước, cho phép mô hình hợp tác Nhà nước – doanh nghiệp tư nhân trong các dự án hạ tầng chiến lược. Theo các chuyên gia, khu vực tư nhân có thể mang lại không chỉ vốn, mà cả tư duy quản trị linh hoạt và trải nghiệm người dùng tốt hơn, miễn là dự án do doanh nghiệp có năng lực tài chính, kinh nghiệm triển khai và uy tín dẫn dắt. Gia Bình vì thế là phép thử cho khả năng hình thành một cực tăng trưởng hàng không mới dựa trên trục vốn tư nhân – thể chế mới – công nghệ số.
Vai trò trong chiến lược kết nối quốc gia và “bài toán sau APEC”
Trong bối cảnh chuẩn bị cho APEC, sân bay Gia Bình mang ý nghĩa như một cấu phần hạ tầng đối ngoại quan trọng, tham gia đón các đoàn cấp cao và hỗ trợ nhiệm vụ ngoại giao. Nhưng giá trị thực sự sẽ chỉ được kiểm chứng ở chặng đường sau hội nghị: liệu sân bay có trở thành một trung tâm hàng không quốc tế hàng đầu, góp phần tăng trưởng kinh tế và nâng tầm hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế như mục tiêu đặt ra hay không.
Theo kế hoạch, sân bay Gia Bình sẽ đưa vào khai thác thương mại giai đoạn 1 từ năm 2027, trùng với thời điểm phục vụ APEC. Nếu thực hiện đúng tiến độ và khai thác hiệu quả, sân bay này không chỉ bổ sung năng lực cho hệ thống hàng không quốc gia mà còn có thể trở thành hình mẫu mới về huy động vốn tư nhân, phát triển hạ tầng theo chuẩn quốc tế và chuẩn bị năng lực vận hành cho các sự kiện đối ngoại cấp cao. Điều còn thiếu lúc này là cam kết duy trì tiêu chuẩn sau ánh hào quang sự kiện, để sân bay Gia Bình thực sự là “trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới”, chứ không phải một dự án được nhớ đến vì một lần phục vụ APEC.
