Tăng trưởng GDP 10%: Mục tiêu tham vọng hay cú hích cần thiết?
Mục tiêu tăng trưởng GDP 2027 từ 10% trở lên là định hướng chiến lược nhằm tạo năm “tăng tốc, bứt phá” cho nền kinh tế, đặt yêu cầu rõ ràng rằng mọi ngành, mọi địa phương phải xây dựng kế hoạch dựa trên năng suất, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh doanh nghiệp, đồng thời gắn tăng trưởng với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và nâng chất lượng đời sống người dân. Ở Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên và yêu cầu chuẩn bị tốt điều kiện thực hiện kế hoạch năm 2027. Đây không chỉ là con số, mà là phép thử về năng lực tổ chức thực thi của cả hệ thống chính trị. Câu hỏi cốt lõi là: chúng ta sẽ tăng trưởng từ đâu, bằng cách nào, và ai chịu trách nhiệm cho từng điểm phần trăm tăng trưởng đó?
Chiến lược kinh tế: Từ “chỉ tiêu” đến “kế hoạch ngành kinh tế” cụ thể
Điểm khác biệt của chiến lược kinh tế Việt Nam lần này là chuyển trọng tâm từ đặt chỉ tiêu chung sang yêu cầu từng ngành phải có kế hoạch ngành kinh tế chi tiết và khả thi. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: kế hoạch phải chỉ ra tăng trưởng đến từ đâu, năng lực sản xuất nào được bổ sung, vướng mắc nào phải tháo gỡ và cơ quan nào chịu trách nhiệm. Nói cách khác, mỗi phần tăng trưởng GDP 2027 phải có “địa chỉ” cụ thể. Đó là cách tiếp cận đúng, bởi nếu không gắn chỉ tiêu với cấu phần tăng trưởng – như công nghiệp chế biến, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế số – thì con số 10% dễ trở thành khẩu hiệu hơn là kết quả thực tế. Trung ương cũng xác định năm 2027 là năm tạo đà để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, nên chiến lược này phải đủ dài hơi, không chỉ phục vụ một năm mà còn đặt nền cho cả giai đoạn sau. Câu chuyện ở đây là buộc bộ, ngành rời khỏi tư duy “xin – cho chỉ tiêu” để bước vào tư duy “cam kết kết quả”.
Phát triển địa phương: Từ quản lý hành chính sang quản trị tăng trưởng
Để đạt tăng trưởng GDP 2027, phát triển địa phương trở thành mắt xích quyết định. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh quản trị cấp cơ sở, nhất là cấp xã, ảnh hưởng trực tiếp đến niềm tin của người dân; nếu để người dân “chờ đợi vì tổ chức yếu kém” thì phải làm rõ trách nhiệm. Ông yêu cầu từng địa phương xây dựng phương án tăng trưởng có căn cứ về nguồn lực và khả năng thực hiện, phối hợp giải quyết các vấn đề hạ tầng, thị trường, chuỗi sản xuất vượt ra ngoài địa giới hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân mở rộng đầu tư, sản xuất, tạo việc làm. Theo báo cáo trình tại hội nghị, có 30/34 địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, cho thấy tham vọng lan rộng nhưng cũng đặt ra rủi ro “chạy theo thành tích” nếu thiếu cơ chế giám sát chất lượng tăng trưởng. Bài toán thực sự là chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị tăng trưởng: địa phương phải biết mình mạnh ở đâu, yếu ở đâu, và dám từ chối những dự án không tạo giá trị dài hạn.
Tài khóa, đầu tư công và FDI: Ba trụ cột cho cú bứt phá
Một chiến lược tăng trưởng 10% không thể tách khỏi bài toán ngân sách và đầu tư. Trung ương dự kiến tổng thu ngân sách nhà nước khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, tổng chi khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, với chi đầu tư phát triển chiếm 43% tổng chi và chi thường xuyên khoảng 50,6%. Đây là cấu trúc cho thấy quyết tâm dùng ngân sách làm đòn bẩy tăng trưởng, nhưng chỉ hiệu quả nếu giải ngân vốn đầu tư công gắn với chất lượng, xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, kéo dài, gây lãng phí. Một câu trích dẫn đáng chú ý là: “Ngay khi phân bổ ngân sách từ đầu năm, thực hiện tiết kiệm 5% chi đầu tư công để bổ sung cho các dự án trọng điểm cấp thiết và 10% chi thường xuyên… để bổ sung chi an sinh xã hội”. Đồng thời, thu hút đầu tư nước ngoài phải gắn với doanh nghiệp trong nước và tiếp nhận công nghệ, từng bước nâng năng lực tự chủ của nền kinh tế. Nếu FDI chỉ dừng ở gia công, còn đầu tư công bị phân tán, thì 10% tăng trưởng sẽ là con số rất khó bảo vệ.
Tăng trưởng cho ai? Đặt người dân vào trung tâm kế hoạch
Điểm tích cực của chiến lược lần này là đặt câu hỏi “tăng trưởng cho ai?”. Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu trong mọi phương án phát triển phải quan tâm đến việc làm, thu nhập, khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, dịch vụ thiết yếu, nhất là người dân vùng khó khăn. Ông nhấn mạnh: “Thành quả tăng trưởng phải tạo điều kiện để mỗi người dân phát triển bản thân và đóng góp cho đất nước”. Điều này buộc các kế hoạch ngành kinh tế và kế hoạch địa phương phải lồng ghép mục tiêu an sinh xã hội, cải cách tiền lương, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai. Việc thể chế hóa các quyết sách cũng phải đi cùng chuẩn bị điều kiện thi hành, tránh tình trạng mỗi cấp lại thêm điều kiện, thêm khâu xin ý kiến khiến cơ hội phát triển bị thu hẹp. Trung ương yêu cầu bắt đầu chuẩn bị từ cuối năm nay, phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ để giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn, đồng thời phấn đấu đến năm 2030 thu hút, trọng dụng khoảng 1.000 nhân tài quốc gia. Nếu các cấp thực sự coi người dân là thước đo, 10% tăng trưởng sẽ mang ý nghĩa khác hẳn so với một con số trên báo cáo.
