Virus mùa giao và lý do cha mẹ phải hành động sớm
Phòng chống virus mùa ở trẻ là việc cha mẹ chủ động áp dụng nhiều biện pháp từ tiêm chủng, vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng, theo dõi triệu chứng và xử trí y tế sớm để giảm nguy cơ mắc các bệnh hô hấp trẻ em, hạn chế biến chứng nặng và tránh lây lan trong cộng đồng, nhất là giai đoạn giao mùa và tựu trường. Thời điểm giao mùa không chỉ làm trẻ dễ sổ mũi, ho vài ngày rồi khỏi; đây là “điểm nóng” để COVID-19, cúm mùa ở trẻ, Adenovirus và RSV cùng gia tăng. Các bác sĩ nhi khoa đã cảnh báo rõ: nếu cha mẹ vẫn nghĩ con khỏe nên ít lo, đó là sai lầm nguy hiểm. Khi nhiều virus cùng lưu hành, tỷ lệ trẻ phải nhập viện vì viêm phổi, suy hô hấp và các biến chứng nặng tăng lên thấy rõ.
Mùa tựu trường: môi trường hoàn hảo cho virus đường hô hấp
Các chuyên gia nhi khoa khẳng định sự gia tăng đồng thời của SARS-CoV-2, virus cúm, RSV và Adenovirus khi thời tiết chuyển mùa không phải là điều bất thường. Vấn đề nằm ở chỗ chúng cùng lúc tấn công trẻ trong bối cảnh lớp học đông, không gian kín, dùng chung bàn ghế và đồ dùng, khiến phòng chống virus mùa trở nên khó hơn nhiều. Chỉ trong một tuần cuối tháng 7 (24–31/7/2026), Hà Nội ghi nhận 268 ca mắc Covid-19 tại 89 phường, xã; cộng dồn từ đầu năm là 855 ca tại 114 phường, xã. Cùng lúc, Bệnh viện Nhi Trung ương ghi nhận 2.777 trẻ dương tính Adenovirus từ đầu năm, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ 2025, riêng đầu tháng 7 có thêm 383 ca mới. Những con số này cho thấy cha mẹ không thể xem đây là vài “đợt ốm vặt” thông thường.
Cúm mùa ở trẻ: không còn là “cảm lạnh cho qua”
Cúm mùa ở trẻ là bệnh nhiễm virus đường hô hấp có khả năng lây lan nhanh, khởi phát với sốt, ho, đau họng, nghẹt hoặc chảy mũi, đau đầu, đau mỏi cơ và mệt nhiều. Ở trẻ nhỏ, triệu chứng có thể chỉ là quấy khóc, bú kém, nôn, tiêu chảy hoặc li bì. Nếu cứ coi cúm như “cảm lạnh rồi tự hết”, cha mẹ đã bỏ lỡ cơ hội bảo vệ sức khỏe trẻ trước những biến chứng nặng như viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm não, co giật, sốc hoặc suy đa cơ quan, phải hồi sức tích cực và vẫn có nguy cơ tử vong. Điều đáng sợ là ngay cả trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh vẫn có thể mắc cúm nặng. Khi trẻ khó thở, thở nhanh, tím môi, li bì, khó đánh thức, co giật, bỏ bú, nôn nhiều, mất nước hoặc sốt cao kéo dài, cha mẹ phải đưa đi khám ngay, không chờ xem thử.
Không chỉ vệ sinh tay: tiêm vắc xin và theo dõi dấu hiệu nặng
Rửa tay, đeo khẩu trang và giữ nhà cửa thông thoáng là nền tảng, nhưng các bác sĩ nhi khoa nhấn mạnh cha mẹ phải đi xa hơn mức vệ sinh cơ bản nếu muốn phòng chống virus mùa hiệu quả. Tiêm chủng đầy đủ các vắc xin quan trọng như cúm mùa, sởi, ho gà, phế cầu, RSV… giúp giảm nguy cơ mắc và biến chứng của nhiều bệnh truyền nhiễm đường hô hấp. Theo BS.CK2 Phạm Công Khắc, vắc xin là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng cúm mùa. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Pediatrics năm 2026 cho thấy tiêm vắc xin đầy đủ giúp giảm khoảng 80% nguy cơ tử vong do cúm ở trẻ. Nhóm nguy cơ nặng nhất là trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 2 tuổi, và trẻ có bệnh tim bẩm sinh, hen, bệnh phổi mạn, thần kinh, gan, thận, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch. Đây là những đối tượng càng phải tiêm sớm và theo dõi sát.
Chiến lược thực tế cho cha mẹ trong mùa giao và tựu trường
Thay vì hoang mang, cha mẹ cần một kế hoạch rõ ràng để bảo vệ sức khỏe trẻ. Từ góc nhìn chuyên gia, bộ “combo” phòng bệnh hô hấp trẻ em phải gồm: tiêm vắc xin cúm hàng năm cho mọi trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên nếu không có chống chỉ định; tiêm đầy đủ các vắc xin phòng cúm mùa, sởi, ho gà, phế cầu, RSV theo khuyến cáo; hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng khi ho, hắt hơi, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người và không cho trẻ đang sốt đến trường. Đồng thời, cha mẹ phải chủ động tăng cường dinh dưỡng, cho trẻ nghỉ ngơi hợp lý để nâng cao sức đề kháng, giữ nhà và lớp học thông thoáng, sạch sẽ. Khi thấy các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ bú, li bì, tím tái hoặc co giật, đưa trẻ đi khám ngay thay vì tự điều trị tại nhà.
