Bệnh hô hấp mùa mưa: vấn đề sức khỏe và gánh nặng tâm lý cho gia đình
Bệnh hô hấp mùa mưa ở trẻ em là nhóm bệnh nhiễm trùng đường hô hấp xuất hiện nhiều hơn khi thời tiết mù đục, mưa nắng thất thường, không khí ô nhiễm, trẻ tăng tiếp xúc trong môi trường tập thể, khiến trẻ nhỏ sốt ho sổ mũi liên tục, dễ biến chứng và làm đảo lộn sinh hoạt, công việc của cả gia đình. Trong những ngày trời trưa mù khô đục ngầu giữa nắng, chiều lại mưa lớn, kết hợp chất lượng không khí kém, đường hô hấp của trẻ bị kích ứng và suy giảm cơ chế bảo vệ tự nhiên. Cùng lúc, trẻ vừa trở lại trường sau kỳ nghỉ hè, ăn ngủ chung phòng, dùng nhiều bề mặt chung, nên virus và vi khuẩn càng dễ lan qua giọt bắn, dịch tiết hoặc bề mặt dùng chung. Nếu cha mẹ xem đó chỉ là chuyện “trở trời” mà bỏ qua phòng ngừa bệnh truyền nhiễm, hậu quả sẽ đổ lên sức khỏe trẻ và cả áp lực tâm lý của người lớn.
Vì sao mùa mưa trẻ trở lại lớp là thời điểm vàng của virus hô hấp?
Mùa mưa không chỉ là vài cơn cảm lạnh lặt vặt, mà là thời điểm lý tưởng để virus đường hô hấp lây lan mạnh. Trời mù đục, độ ẩm cao, mưa nắng thất thường khiến niêm mạc hô hấp của trẻ dễ bị kích ứng, trong khi bụi mịn làm viêm và phá vỡ cơ chế bảo vệ tự nhiên của đường thở. Khi năm học bắt đầu, trẻ đồng thời thay đổi giờ ngủ, bữa ăn, vận động, phải di chuyển nhiều lần trong ngày và tiếp xúc gần với bạn bè trong lớp đông. Tất cả tạo thành "cơn bão hoàn hảo" cho bệnh hô hấp mùa mưa. Một câu nói đáng suy ngẫm là: "Thời tiết mưa nắng thất thường cùng những ngày chất lượng không khí kém có thể kích ứng đường hô hấp, còn lớp học đông tạo điều kiện để virus và vi khuẩn lan qua giọt bắn, dịch tiết hoặc bề mặt dùng chung". Nếu không chủ động phòng ngừa bệnh truyền nhiễm, mỗi đợt trở lại lớp gần như đồng nghĩa với một đợt ốm.
Khi trẻ nhỏ sốt ho sổ mũi: dấu hiệu nào không được bỏ qua?
Thực tế “cứ đi học là ốm” không phải chuyện kể cho có, mà xuất hiện trong rất nhiều gia đình. Có bé “mới đi học được mấy hôm đã sụt sịt rồi sốt li bì, vừa dứt đợt cảm lại ho, sổ mũi khi quay lại lớp”, hay bé bắt đầu sụt sịt rồi sốt cao, vừa hết cảm lại ho và sổ mũi sau khi nhập học. Sốt, ho, sổ mũi là triệu chứng điển hình của cúm mùa; bệnh này ngoài sốt, ho, đau đầu, đau nhức người có thể diễn tiến nặng thành viêm phổi, suy hô hấp ở một số trẻ. Tay chân miệng thì thường gây sốt, loét miệng, nổi bóng nước ở tay chân hoặc vùng mông và có thể biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp. Đáng báo động là trong đợt gia tăng hiện nay, một bệnh viện nhi đang điều trị hơn 50 ca tay chân miệng, có 16 ca từ độ 3 trở lên và 6 trẻ phải thở máy. Vì thế, cha mẹ tuyệt đối không nên xem sốt ho sổ mũi ở trẻ chỉ là cảm nhẹ tự khỏi.
Xây kế hoạch chăm con ốm để không cháy sạch năng lượng và tiến độ công việc
Một phần khó của sức khỏe trẻ em mùa mưa là gánh nặng công việc đổ lên vai cha mẹ. Chưa đầy vài tuần sau khi con trở lại trường, có người đã phải thay chồng nghỉ làm nhiều ngày để chăm con, dùng liên tục ngày phép và đổi lịch làm để luôn có người ở nhà với trẻ. Có gia đình không có ông bà hỗ trợ, buộc phải xin làm việc từ xa, vừa họp trực tuyến vừa đo nhiệt độ, dỗ con uống thuốc; việc “vừa làm cha vừa làm nhân viên” khiến người lớn luôn căng như dây đàn. Sự xáo trộn kéo dài làm hiệu quả công việc giảm sút, công việc dồn ứ, cha mẹ kiệt sức cả thể chất lẫn tinh thần, luôn căng thẳng vì việc cơ quan dang dở và con nhỏ liên tục ốm đau. Chính vì vậy, cha mẹ cần nhìn bệnh hô hấp mùa mưa như rủi ro có thể dự đoán được: phải chủ động sắp xếp lịch, chuẩn bị phương án “khi con ốm thì ai làm gì” thay vì chờ đến lúc khủng hoảng mới xoay xở.
Phòng ngừa bệnh truyền nhiễm cho trẻ mùa mưa: tiêm chủng, vệ sinh tay, giữ ấm và nghỉ học đúng lúc
Nếu chịu khó chuẩn bị từ sớm, cha mẹ hoàn toàn có thể giảm mạnh nguy cơ bệnh hô hấp mùa mưa. Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh nên rà soát lịch sử tiêm chủng, bổ sung đầy đủ các vắc xin cần thiết, đặc biệt nhóm 4–6 tuổi với mũi nhắc 4 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt cùng các vắc xin phòng cúm, phế cầu, não mô cầu, thủy đậu, sởi–quai bị–rubella, viêm não Nhật Bản, sốt xuất huyết và một số bệnh đường tiêu hóa. Cha mẹ cần rèn cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung bình nước, khăn hay đồ ăn với bạn. Gia đình nên cho trẻ ngủ đủ, ăn đa dạng, uống đủ nước và chuẩn bị khẩu trang, áo mưa hoặc đồ chống nắng phù hợp khi đưa đón. Quan trọng hơn, để giảm lây nhiễm, hãy cho trẻ nghỉ học khi sốt hoặc có biểu hiện nghi mắc bệnh truyền nhiễm, thay vì cố cho đến lớp để rồi cả lớp cùng bệnh.
