Từ ý tưởng học đường đến bài toán cộng đồng
Dự án công nghệ học sinh là những sáng kiến do học sinh xây dựng, ứng dụng khoa học và công nghệ để xử lý vấn đề cụ thể trong đời sống, từ sức khỏe đến an toàn thực phẩm và môi trường. Giá trị của các dự án này không nằm ở việc đưa công nghệ vào cho mới, mà ở chỗ chọn đúng nhu cầu và tạo ra giải pháp có thể tiếp tục thử nghiệm ngoài lớp học. Ngày 31/10 tại Hà Nội, Samsung Việt Nam phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính, tổ chức vòng chung kết và trao giải Samsung Solve for Tomorrow 2026. Trong hơn 2.900 bài dự thi, NOVARISE của Trường TH&THCS FPT Đà Nẵng và CDTD của Trường THPT FPT Cần Thơ giành giải Nhất ở hai bảng. Hai đề tài khác lĩnh vực nhưng cùng cho thấy một hướng đáng khuyến khích: bắt đầu từ khó khăn thật của người bệnh và người trồng trọt, rồi mới chọn công nghệ phù hợp.
Robot hỗ trợ người tập phục hồi vận động
Dự án “Nẹp cánh tay robot trị liệu - REHAB Play Arm” của đội NOVARISE dùng công nghệ robot để hỗ trợ trị liệu và phục hồi chức năng vận động cánh tay. Đây là một hướng tiếp cận đáng chú ý bởi phục hồi vận động đòi hỏi quá trình tập luyện có tính lặp lại; một thiết bị hỗ trợ có thể giúp biến bài tập thành hoạt động cụ thể, dễ tham gia hơn. Tên gọi “Play Arm” gợi ý cách kết hợp trị liệu với tương tác, nhưng thông tin hiện có chưa nêu chi tiết về cơ chế, độ chính xác hay kết quả thử nghiệm của sản phẩm. Vì vậy, không nên xem giải thưởng là bằng chứng thay thế cho đánh giá lâm sàng. Dẫu vậy, ý tưởng robot phục hồi chức năng cho thấy học sinh đã hướng công nghệ vào trải nghiệm của người cần tập luyện, thay vì chỉ chạy theo một màn trình diễn kỹ thuật.
AI cảnh báo nguy cơ cadimi trong đất sầu riêng
Ở lĩnh vực nông nghiệp, đội CDTD phát triển CDGuard, hệ thống kết hợp AI và Internet vạn vật (IoT) để cảnh báo sớm nguy cơ liên quan đến cadimi khả dụng trong đất, đồng thời hỗ trợ người trồng sầu riêng quyết định cải tạo đất. Công nghệ ở đây có vai trò chuyển thông tin về nguy cơ thành căn cứ hỗ trợ hành động, thay vì để nông dân chỉ dựa vào phán đoán. Đề tài chạm đúng mối quan tâm của sản xuất nông nghiệp: kiểm soát chất lượng và an toàn nông sản. Tuy nhiên, cảnh báo không đồng nghĩa với kết luận đất hay trái cây đã bị ô nhiễm. Để hữu ích trong thực tế, hệ thống cần cho kết quả đáng tin cậy, dễ hiểu và gắn với hướng xử lý phù hợp. Dù vậy, việc học sinh đặt câu hỏi về cadimi trong đất trồng sầu riêng cho thấy AI cảnh báo cadimi có thể phục vụ một nhu cầu địa phương cụ thể, không chỉ là khái niệm trong phòng thí nghiệm.
Thành công cần được đo bằng ứng dụng tiếp theo
Samsung Solve for Tomorrow 2026 thu hút hơn 1.800 trường THCS và THPT thuộc 34 tỉnh, thành phố, với hơn 2.900 bài dự thi — mức cao nhất kể từ khi chương trình bắt đầu tại Việt Nam năm 2019. Quy mô ấy cho thấy ngày càng nhiều học sinh có cơ hội thử sức với những vấn đề ngoài sách vở, nhưng số lượng ý tưởng chỉ có ý nghĩa khi các nhóm được hỗ trợ kiểm chứng và hoàn thiện sản phẩm. Sau cuộc thi, định hướng được nêu là tiếp tục hỗ trợ các dự án tiềm năng để hoàn thiện, hướng tới ứng dụng thực tế và thương mại hóa. NIC cũng cho biết sẽ phối hợp với Samsung mở rộng đào tạo STEM, AI và Bootcamp đến nhiều trường hơn, đồng thời kết nối chuyên gia cố vấn cho các nhóm có triển vọng. Đây là bước cần thiết: robot trị liệu và hệ thống cảnh báo đất phải được thử nghiệm với người dùng thật, trong điều kiện thật. Hai giải Nhất là khởi đầu đáng mừng; thước đo cuối cùng sẽ là ích lợi mà công nghệ đem lại cho bệnh nhân, nông dân và cộng đồng.
