Công nghệ có giá trị khi bắt đầu từ nhu cầu thật
Dự án STEM học sinh là những giải pháp do học sinh phát triển bằng kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để xử lý vấn đề cụ thể trong cộng đồng. Hai giải Nhất tại Samsung Solve for Tomorrow 2026 minh họa rõ cách tiếp cận này: một nhóm hướng robot vào phục hồi chức năng cánh tay, nhóm còn lại kết hợp trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật để cảnh báo nguy cơ ô nhiễm đất trồng sầu riêng. Samsung Việt Nam phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia tổ chức vòng chung kết và lễ trao giải, với mục tiêu tìm kiếm giải pháp công nghệ cho những vấn đề thực tiễn. Điều đáng chú ý không chỉ là học sinh biết dùng công nghệ, mà là các em chọn bài toán có người cần được hỗ trợ: người bệnh và nông dân. Đó là thước đo thuyết phục hơn một màn trình diễn kỹ thuật.
Robot phục hồi chức năng đặt người bệnh vào trung tâm
Đội NOVARISE của Trường TH&THCS FPT Đà Nẵng giành giải Nhất bảng A với REHAB Play Arm, nẹp cánh tay robot trị liệu. Dự án dùng robot để hỗ trợ phục hồi chức năng vận động cánh tay, đưa một phần công nghệ vào quá trình tập luyện vốn thường đòi hỏi sự kiên trì và hướng dẫn phù hợp. Ý nghĩa của robot phục hồi chức năng không nằm ở việc thay thế chuyên gia y tế; nguồn tin không cho biết thiết bị đã được kiểm nghiệm lâm sàng hay triển khai rộng. Giá trị rõ nhất ở đây là cách học sinh nhận diện một nhu cầu sức khỏe cụ thể rồi thử xây dựng công cụ hỗ trợ. Nếu được tiếp tục hoàn thiện cùng chuyên gia và người sử dụng, dự án có thể giúp các em hiểu rằng thiết kế tốt phải gắn với trải nghiệm người tập, mức độ an toàn và khả năng dùng trong đời sống.
AI và IoT biến nguy cơ đất thành tín hiệu cần hành động
Ở hướng nông nghiệp, đội CDTD của Trường THPT FPT Cần Thơ đoạt giải Nhất bảng B với CDGuard, hệ thống AI-IoT cảnh báo sớm nguy cơ Cadimi khả dụng và hỗ trợ quyết định cải tạo đất trồng sầu riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long. Nói cách khác, AI giám sát ô nhiễm đất ở đây nhằm giúp đánh giá nguy cơ và cung cấp thông tin để người trồng cân nhắc biện pháp xử lý; không nên hiểu đây là bằng chứng rằng hệ thống đã loại bỏ ô nhiễm hoặc thay thế việc kiểm nghiệm đất. Cách đặt vấn đề vẫn rất đáng giá: chất lượng đất ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sản xuất và cộng đồng địa phương. Việc kết hợp AI với IoT cho thấy học sinh có thể hướng công nghệ tới cảnh báo và hỗ trợ ra quyết định, thay vì chỉ tạo một sản phẩm để trình diễn.
Quy mô cuộc thi mở ra bước tiếp theo cho ý tưởng
Samsung Solve for Tomorrow ghi nhận hơn 2.900 bài dự thi từ hơn 1.800 trường THCS và THPT tại 34 tỉnh, thành phố; đây là mức cao nhất kể từ khi chương trình triển khai tại Việt Nam năm 2019. Quy mô ấy cho thấy học sinh quan tâm đến việc đưa kiến thức STEM ra khỏi lớp học, nhưng số lượng bài thi tự nó chưa bảo đảm sản phẩm có thể dùng an toàn, hiệu quả ngoài thực tế. Bước tiếp theo vì vậy quan trọng không kém cuộc thi: đại diện Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Samsung mở rộng đào tạo STEM, AI và Bootcamp, đồng thời kết nối các nhóm tiềm năng với chuyên gia để tư vấn, hoàn thiện giải pháp và tìm cơ hội ứng dụng. Hai dự án đoạt giải gợi ra một hướng đi đáng khuyến khích: bắt đầu từ nhu cầu cộng đồng, thử nghiệm bằng STEM, rồi kiểm chứng trước khi mở rộng.
