Từ cậu bé mê con số đến nhà vô địch Đấu trường Toán học châu Á
Chiến lược học toán của Trần Sơn Hà là tổng hòa giữa niềm đam mê từ nhỏ, cách ôn luyện có hệ thống và khả năng kiểm soát cảm xúc, giúp cậu tiến từ huy chương Vàng đến cúp vô địch Đấu trường Toán học châu Á, trở thành hình mẫu truyền cảm hứng cho học sinh đang chuẩn bị thi toán. Em Trần Sơn Hà là học sinh lớp 7 của Trường THCS Đặng Thai Mai, Nghệ An, người yêu toán từ khi còn đọc số nhà và biển số xe lúc mới 4 tuổi. Năm 2025, Hà cùng 22 thành viên đoàn Việt Nam thi Chung kết Quốc tế AIMO tại Tokyo và giành Huy chương Vàng. Một năm sau, tại vòng Chung kết quốc tế AIMO diễn ra ở Hà Nội, thu hút hơn 1.300 thí sinh từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, Hà bất ngờ được xướng tên ở vị trí chủ nhân Cúp Vô địch. Hành trình đó không phải câu chuyện “con nhà người ta”, mà là minh chứng cho việc một chiến lược học tập đúng đắn có thể nâng một học sinh bình thường lên tầm vô địch khu vực.
Chiến lược học toán: Không ôn lướt, giữ nền tảng, luyện thời gian
Điều đáng học nhất từ Sơn Hà không phải thành tích, mà là cách cậu tiếp cận việc học. Hà thẳng thắn: khi ôn luyện cho các kỳ thi, em không ôn lướt mà tự chia thời gian để nắm chắc từng kiến thức cơ bản, sau đó mới dành thời gian cho phần khó hơn. Ở những đề thi có thời lượng 120 phút, Hà chủ động đặt mục tiêu: khoảng 90 phút cho phần dễ và trung bình, 30 phút còn lại tập trung cho câu hỏi khó để giành điểm cao. Đó là chiến lược học toán rất thực tế: xem thời gian như một phần của bài thi, không để sự hấp dẫn của bài khó làm mình bỏ qua nền tảng. Hà cũng không thần thánh hóa việc luyện đề; cậu chú trọng việc hiểu sâu hơn là làm nhiều. Với những bài toán gắn với tình huống thực tế – xu hướng đề AIMO tăng cường trong năm nay – cách học này giúp cậu kết nối kiến thức chứ không học thuộc lòng. Đây là bí quyết học tập mà bất kỳ bạn nào đang chuẩn bị thi toán đều có thể áp dụng ngay.
Chuẩn bị thi toán: Bình tĩnh trước áp lực, biến cuộc thi thành hành trình
Những kỳ thi lớn như Đấu trường Toán học châu Á không chỉ đo kiến thức, mà còn “đo” khả năng chịu áp lực. Hà thừa nhận: em cảm thấy mệt và có đôi chút áp lực khi liên tục tham gia các cuộc thi, nhưng mỗi lần nhận kết quả tốt, em lại mong chờ kỳ thi sau, coi đó là hành trình đi từ khởi đầu gian nan đến quả ngọt. Bí quyết của cậu là luôn giữ tinh thần bình tĩnh trước và trong mỗi cuộc thi, vì kiểm soát cảm xúc giúp mình bình tĩnh khi làm bài. Hình ảnh thí sinh Malaysia khóc vì đề khó hay bạn Trung Quốc lớp 9 vừa ăn vừa giải đề khiến Hà nhận ra: ngay cả “quái kiệt” quốc tế cũng phải đối mặt với căng thẳng. Điều đó nhắc bạn trẻ rằng áp lực là bình thường, vấn đề là mình đối xử với nó thế nào. Nếu coi mỗi kỳ thi là một chặng đường để học kinh nghiệm, không phải “phán quyết” giá trị bản thân, bạn sẽ nhẹ đầu hơn và dễ phát huy đúng năng lực khi chuẩn bị thi toán.
Một nhà vô địch vẫn có môn “hơi sợ”: thái độ với điểm yếu mới là chìa khóa
Điều làm Sơn Hà trở nên gần gũi với học sinh khác là cậu không phải “chiến thần bất bại”. Giỏi toán và khá tiếng Anh, nhưng Hà vẫn có môn khắc chế cứng: Mỹ thuật – môn mà cậu tự nhận là mình tệ và hơi sợ. Thừa nhận điểm yếu là thái độ hiếm thấy ở những người liên tục giành huy chương. Khi đề AIMO ngày càng khó, tăng cường các bài toán tư duy gắn với thực tế, bản thân Hà cũng phải học thêm cách kết nối kiến thức, chứ không chỉ dựa vào năng khiếu. Sự kiên trì chuyển mình từ Huy chương Vàng ở Tokyo đến Cúp Vô địch tại Hà Nội cho thấy phát triển liên tục mới là điều định nghĩa một nhà vô địch. Điểm mạnh có thể đưa bạn lên bục huy chương lần đầu, nhưng cách bạn đối diện điểm yếu và chịu khó cải thiện mới giữ được mình ở đẳng cấp cao. Đó là thông điệp quan trọng cho mọi bạn đang xây dựng chiến lược học toán: hãy dũng cảm nhìn vào những môn “hơi sợ” của mình, vì chúng chỉ là một phần của hành trình, không phải giới hạn cuối cùng.
Đấu trường Toán học châu Á: Không chỉ là cuộc thi, mà là không gian trưởng thành
AIMO – Đấu trường Toán học châu Á – được Ủy ban điều hành AIMO quốc tế thuộc Hiệp hội Olympic Toán học châu Á tổ chức thường niên từ năm 2012, tạo nên không gian giao lưu học thuật, tăng cường hiểu biết văn hóa, vun đắp tình hữu nghị, nâng cao sự tự tin, khả năng giao tiếp ngoại ngữ và tinh thần hội nhập cho thế hệ trẻ. Với Hà, AIMO còn là nơi kết nối bạn bè: cậu vẫn giữ liên lạc với “hội anh em” từng thi ở Nhật, cùng “set kèo” xem phim, học bài, đi ăn và chơi game khi gặp lại ở chung kết. Khung cảnh ấy cho thấy thi toán không nhất thiết phải gắn với cô đơn và áp lực. Nếu biết biến các kỳ thi thành cơ hội mở rộng thế giới, bạn sẽ thu được nhiều hơn cả tấm huy chương. Nhìn Sơn Hà đặt mục tiêu trở lại AIMO để chinh phục danh hiệu International Star – phần thưởng cho thí sinh nổi bật nhất mỗi quốc gia – dễ thấy một điều: chiến lược học toán hiệu quả không kết thúc ở phần thưởng hiện tại, mà luôn hướng tới bước tiến tiếp theo. Và với bất kỳ học sinh nào đang chuẩn bị thi toán, bài học quan trọng nhất từ nhà vô địch xứ Nghệ là: hãy học với mục tiêu dài hạn, vì hành trình trưởng thành mới là chiến thắng bền vững nhất.
