Mục tiêu lớn, nền tảng năng lực còn mỏng
Tiếng Anh mầm non là việc đưa trẻ tiếp xúc với tiếng Anh qua hoạt động phù hợp lứa tuổi, trong đó giáo viên có thể sử dụng ngôn ngữ này tự nhiên trong sinh hoạt và học tập hằng ngày. Thành phố đang hướng tới đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục mầm non, nhưng khảo sát cho thấy năng lực đội ngũ hiện còn cách xa mục tiêu. Ngày 30/10, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM làm việc với đoàn Bộ Giáo dục và Đào tạo để khảo sát, xây dựng mô hình và kế hoạch đào tạo giáo viên phục vụ định hướng này.
Trong 15.554 giáo viên mầm non được khảo sát, chỉ 484 người đạt tiếng Anh B2 hoặc tương đương, chiếm 3,11%; gần 97% chưa đạt mức đó. Đây không phải khoảng thiếu hụt nhỏ có thể xử lý bằng vài lớp tập huấn ngắn hạn. Hơn nữa, B2 là một mốc năng lực ngoại ngữ, chưa tự động bảo đảm người dạy biết tổ chức hoạt động phù hợp với trẻ nhỏ. Chính sách vì thế phải giải quyết đồng thời hai việc: nâng khả năng sử dụng tiếng Anh và giúp giáo viên vận dụng được năng lực ấy trong lớp.
Tiếng Anh trong lớp vẫn dựa vào giáo viên bên ngoài
Khảo sát tổng hợp từ 65 phường, xã và ba trường trực thuộc Sở, với 1.484 cơ sở tham gia: 156 công lập, 450 ngoài công lập và 878 nhóm, lớp độc lập. Có 741 cơ sở tổ chức cho trẻ làm quen với tiếng Anh, tương đương 48,9%. Nhưng độ phủ hoạt động không đồng nghĩa với năng lực đã được cài vào đội ngũ. Ở phần lớn cơ sở, giáo viên trung tâm ngoại ngữ trực tiếp dạy; giáo viên mầm non chủ yếu phối hợp, quản lý lớp và hỗ trợ trẻ.
Cách tổ chức này có thể giúp một số trẻ được tiếp xúc với tiếng Anh sớm, nhưng khó tạo thành môi trường ngôn ngữ liên tục nếu giáo viên gắn bó với trẻ mỗi ngày không tự tin giao tiếp. Sở cũng ghi nhận nhiều địa bàn chưa có giáo viên đạt B2 trở lên; hoạt động thường tập trung ở trường có điều kiện, còn nhóm, lớp độc lập ít được triển khai. Do đó, bài toán không chỉ là mở thêm tiết học. Nếu tiếng Anh mầm non phụ thuộc lâu dài vào nhân sự từ trung tâm, mục tiêu đưa ngôn ngữ vào sinh hoạt thường nhật sẽ khó thành hiện thực.
Bồi dưỡng phải vượt khỏi việc lấy chứng chỉ
Một chứng chỉ chưa đủ để giáo viên có thể trò chuyện tự nhiên với trẻ. Ý kiến tại buổi làm việc nêu rõ giáo viên cần rèn nghe, nói, phát âm thực tế và phương pháp sư phạm; người có chứng chỉ nhưng ít thực hành vẫn có thể thiếu tự tin khi giao tiếp. Đây là điểm cần đặt ở trung tâm của kế hoạch bồi dưỡng giáo viên: kết quả không nên chỉ được đo bằng số người đạt B2, mà còn bằng khả năng tổ chức hoạt động, hướng dẫn trẻ và sử dụng tiếng Anh trong các tình huống hằng ngày.
Sở dự kiến xây dựng kế hoạch đào tạo theo từng nhóm năng lực, ưu tiên giáo viên đã đạt B1 nâng lên B2, đồng thời bồi dưỡng đội ngũ cốt cán. Cách phân nhóm hợp lý hơn một chương trình đồng loạt, bởi hơn 15.000 người được khảo sát có nền tảng khác nhau: 1.849 người đạt B1, trong khi 3.090 người chưa được phân loại trình độ. Tuy vậy, đào tạo cần có lộ trình thực hành và hỗ trợ tại cơ sở; nếu chỉ tập trung vào thi cử, khoảng cách giữa chuẩn trên giấy và sự tự tin trong lớp sẽ còn nguyên.
Hơn 738 tỷ đồng cần đi cùng lộ trình khả thi
TP.HCM dự kiến cần hơn 738 tỷ đồng để thực hiện đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục mầm non giai đoạn 2026–2045. Quy mô kinh phí cho thấy đây là chương trình dài hạn, không thể chỉ dựa vào một đợt đào tạo cấp tốc. Từ năm học 2025–2026, thành phố dự kiến tăng cường hoạt động cho trẻ làm quen tiếng Anh qua nền tảng số; một số trường cũng bắt đầu triển khai chương trình tích hợp.
Khoản đầu tư chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm ưu tiên rõ ràng: bồi dưỡng theo năng lực, thực hành giao tiếp, phương pháp phù hợp lứa tuổi và hỗ trợ những địa bàn chưa có giáo viên đạt B2. Cần theo dõi không chỉ số lớp mở hay số chứng chỉ được cấp, mà cả mức độ giáo viên tự tổ chức được hoạt động và mức độ tiếp cận của nhóm, lớp độc lập. Kết luận rất rõ: mục tiêu chính sách có thể tạo động lực, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào việc biến ngân sách thành năng lực sư phạm dùng được trong từng lớp học.
